Đền bù tù mù

Đầu năm 2004, Hội đồng Bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng (gọi tắt là Hội đồng Bồi thường) quận Ô Môn thông báo thu hồi đất nông nghiệp, thổ cư của 37 hộ dân ở khu vực Thới Ngươn B theo quyết định của UBND TP Cần Thơ. Hơn 6 ha đất vườn cây ăn trái lâu năm, nhiều nhà cửa, vật kiến trúc khác phải giải tỏa trắng để TP giao đất cho Xi măng Hà Tiên 2.

Chỉ nói miệng,không đưa văn bản

Do cách làm việc không công khai, dân chủ của Hội đồng Bồi thường (không cho biết chi tiết, biểu giá bồi hoàn và các quyết định của UBND TP) nên người dân yêu cầu hội đồng cho đối chiếu bảng thống kê đất đai, hoa màu, nhà cửa bị giải tỏa và công bố biểu giá bồi hoàn chi tiết trước khi ký biên bản giao, nhận đất. Nhưng ông Ba Đê, cán bộ của hội đồng, từ chối và nói: “Hộ nào chịu ký nhận tiền bồi hoàn thì Hội đồng Bồi thường mới giải thích thắc mắc và giao giấy tờ liên quan”. Khi dân yêu cầu giải quyết việc tái định canh, định cư thì được hội đồng trả lời: “Không có chế độ tái định cư tập trung, chỉ thực hiện tái định cư phân tán, mạnh ai nấy lo và Nhà nước chỉ hỗ trợ 15 triệu - 20 triệu đồng/hộ” nhưng không đưa ra văn bản nào chứng minh.

Ngày 29-3, Hội đồng Bồi thường quận Ô Môn lại thông báo cho những hộ bị thu hồi đất đến UBND phường Phước Thới ký tên nhận tiền bồi hoàn. Tại đây, một lần nữa ông Ba Đê chỉ chấp nhận: Nếu chịu ký tên thì Hội đồng Bồi thường sẽ giao cho người bị thu hồi đất bảng thông báo bồi thường “một cục tiền” trọn gói nhưng không đáp ứng các yêu cầu chính đáng của người dân nên mọi người tiếp tục khiếu nại.

Có điều gì khuất tất?

Những nông dân Thới Ngươn B đều cho rằng chính quyền xử ép. Ông Lê Phú Cường có nhà rộng 120 m2 vách ván, cột gỗ vuông, nền gạch tàu chỉ được bồi hoàn 30 triệu đồng, gần 4.000 m2 đất trồng xoài, cam nhưng hội đồng tính giá quá thấp, bức xúc: “Chúng tôi sẵn sàng chấp hành quyết định thu hồi đất của UBND TP Cần Thơ nhưng phải dân chủ, rõ ràng. Tại sao yêu cầu duy nhất của bà con là chính quyền phải công khai bảng giá bồi hoàn chi tiết từng loại hoa màu, cây trái, vật kiến trúc, nhà cửa và biểu giá bồi hoàn đất nhưng lại không được chấp nhận? Phải chăng có điều gì khuất tất ?”.

Ông Võ Văn Thành bị thu hồi hơn 9.000 m2 đất vườn và gian nhà bê tông cốt thép rộng 170 m2, than: “Giá đất hiện nay 200.000 đồng/m2 vườn, 70 triệu - 89 triệu đồng/1.000m2 ruộng nên tiền bồi thường hoa màu, đất đai không đủ cho chúng tôi mua lại đất chỗ khác để sản xuất. Còn tiền hỗ trợ tái định cư 15 triệu - 20 triệu đồng/hộ chỉ đủ mua miếng đất chiều ngang 1 m, dài 20 m thì làm sao cất nhà? ”.

Đất bỏ hoang, dân đi làm thuê

Đã gần một năm trôi qua nhưng sự việc vẫn nhùng nhằng. Hội đồng Bồi thường vẫn không đáp ứng yêu cầu chính đáng của dân và dọa sẽ cưỡng chế nếu họ không chấp hành nhận tiền bồi hoàn.

Đưa chúng tôi đi một vòng khu vực thu hồi đất xem những vườn cây ăn trái xơ xác um tùm cỏ dại, ông Võ Văn Được (được bồi thường 82,3 triệu đồng cho ngôi nhà và 1.300 m2 đất vườn nhưng không được hỗ trợ chi phí tái định cư), cho biết: “Đang vào mùa phun thuốc kích thích ra hoa cho vườn xoài cát và thu hoạch nhãn. Nhưng từ khi có quyết định của UBND TP Cần Thơ đến nay, những hộ bị thu hồi đất đành bỏ hoang, không dám đầu tư vì... sợ vừa đổ tiền vào thì bị lấy đất”. Theo người dân, vườn xoài cát, cam sành, nhãn tại đây hằng năm cho lãi ròng gần 10 triệu đồng/1.000 m2 nhưng từ đầu năm đến nay họ hoàn toàn thất thu. Không có hoa lợi để sinh sống, hằng ngày họ phải mưu sinh bằng đủ thứ nghề mà trước nay họ chưa làm: buôn bán nhỏ, chạy Honda ôm và đi làm thuê.

Trong khi đó, Hội đồng Bồi thường quận Ô Môn và phường Phước Thới vẫn im lặng trước những đòi hỏi chính đáng của người dân. Điều này khiến dư luận thắc mắc: Bao giờ những người thực hiện dự án này mới chịu công khai để dân bị thu hồi đất ở Thới Ngươn B hết bị “hành”, an tâm di dời?