Ba năm qua (2001-2003), cả nước xảy ra hơn 600 vụ ngộ độc thực phẩm, số ca mắc chiếm gần 14.400 người, trong đó hơn 2.000 trường hợp do thức ăn đường phố. Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) (Bộ Y tế) đã cho biết như vậy tại hội nghị về an toàn thức ăn đường phố tổ chức ngày 15-9 ở Hà Nội.
Cái gì cũng bẩn!
Theo ông Trần Đáng, Cục phó Cục VSATTP, ở Việt Nam, gần 90% cơ sở dịch vụ thức ăn đường phố mua nguyên liệu thực phẩm tùy tiện, họ thường mua loại kém chất lượng do giá rẻ. Quy trình chế biến tại các cơ sở chế biến không đạt yêu cầu, trong đó, trên 80% các chủ cửa hàng để lẫn thực phẩm sống và chín; bề mặt chế biến bẩn khoảng 65%. Báo động hơn là việc sử dụng phụ gia, phẩm màu ngoài danh mục là 74%; bụi, côn trùng (ruồi) chiếm gần 100% các cơ sở được kiểm tra. Cũng theo ông Đáng, thức ăn đường phố được bày bán sát mặt đất, tại các huyện ngoại thành, con số này là 90% và nội thành là 40%. Ngay ở nội thành qua kiểm tra cũng phát hiện gần 60% các cơ sở dùng bát, chén, đĩa bẩn.
Một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại hội nghị là việc tập huấn cho những đối tượng bán hàng còn rất hạn chế. Do vậy, gần 70% người bán hàng bốc thức ăn bằng tay, trên 80% hút thuốc và 30% nhổ nước bọt, xỉ mũi trong lúc đang chế biến thực phẩm.
Vẫn là sự lựa chọn của người nghèo!
Về thức ăn đường phố bán ở vỉa hè, bán rong, hầu hết các ý kiến đều nhận định, rất khó khăn trong việc quản lý bởi địa bàn di chuyển của những đối tượng này rất rộng. Bác sĩ Nguyễn Xuân Thước, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng, khẳng định gần 100% đồ ăn được bán từ những gánh hàng rong không bảo đảm vệ sinh. Số lượng người tham gia loại hình này khá đông nhưng hầu như địa phương không thể kiểm soát được. BS Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM, cho biết loại hình kinh doanh này không có nơi chế biến cụ thể, thức ăn này được bán gần nơi ô nhiễm và không có phương tiện để xử lý chất thải an toàn. Người bán thức ăn đường phố thường là người nghèo, học vấn thấp, thiếu kiến thức về VSATTP. Nhiều người biết ăn uống ngoài đường phố không bảo đảm nhưng do giá thành rẻ lại phù hợp với mức thu nhập của số đông người trong xã hội nên họ vẫn lựa chọn. “TPHCM có nhiều dân nhập cư nên việc kiểm soát và xử lý những đối tượng trên cực kỳ khó”- ông Hải nói.
Bảo đảm sạch từ nguồn, giám sát lưu thông
“Thực tế, chúng ta đang thiếu hụt những quy định về tiêu chuẩn, sản phẩm, quá trình, dịch vụ và những quy định chi tiết cho những người thanh tra, kiểm tra vấn đề VSATTP. Các tuyến Trung ương thì thiết bị dụng cụ kiểm nghiệm về VSATTP tương đối đầy đủ, nhưng tại nhiều địa phương không có thiết bị để làm những xét nghiệm đơn giản nhất” – ông Trần Đáng nói như vậy. Theo ông, để giảm thiểu nhanh nhất số ca ngộ độc thực phẩm, cần bảo đảm thực phẩm sạch khi cung cấp ra thị trường bắt đầu ngay từ các trang trại, khu trồng trọt, chăn nuôi. Ngoài ra, trong quá trình lưu thông phân phối, phải bảo đảm cho thực phẩm đó không bị tái ô nhiễm. Còn ông Thước thì cho rằng, yếu tố quan trọng nhất đối với thức ăn đường phố là nước sạch. Dù nguồn thực phẩm có được chế biến nhưng nguồn nước cung cấp không bảo đảm thì vấn đề VSATTP sẽ không được bảo đảm. Theo ông Hải, xây dựng các chợ đầu mối và những khu giết mổ an toàn là một trong những biện pháp quản lý tốt việc thực hiện VSATTP.