Chất vấn và trả lời chất vấn phải ngắn gọn, thiết thực

Vào phút chót, Bộ trưởng NN&PTNT Cao Đức Phát được Thủ tướng phân công tham gia một hội nghị quốc tế - yêu cầu đích danh Bộ trưởng NN&PTNT - không thể cử người khác đi thay; Thủ tướng đã có văn bản báo cáo Ủy ban Thường vụ QH xin rút ông Phát khỏi danh sách trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 8 này.

Khai mạc phiên chất vấn, Chủ tịch QH Nguyễn Văn An nhận xét: “Hoạt động chất vấn đã có những tiến bộ nhất định. Tuy nhiên, qua theo dõi, cử tri cho rằng chất lượng chất vấn và trả lời chất vấn vẫn còn nhiều hạn chế. Tại kỳ họp này, đề nghị các ĐBQH tiếp tục ủng hộ chủ trương đổi mới hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn theo hướng ngắn gọn, chất lượng, thiết thực”

Tạm dừng đề án tăng học phí

Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Minh Hiển dành toàn bộ 20 phút trong thời lượng cho phép để nói về Đề án học phí. Thậm chí, ông còn xin thêm 2 phút để giải trình, “mong QH chia sẻ”. Ông Hiển nhận được 19 chất vấn văn bản, trong đó có tới 7 ĐBQH xoáy vào nội dung “Đề án Học phí”.

Ông Hiển trình bày, đối với 3,6 triệu cháu ở bậc học mầm non, 8 triệu học sinh tiểu học và 6,8 triệu HS THCS, học phí vẫn giữ nguyên. Đối với THCS, giảm dần sự đóng góp của gia đình HS, tiến tới miễn phí. Khung học phí mới sẽ áp dụng với hơn 4 triệu HS, sinh viên (SV) THPT, THCN, dạy nghề và ĐH-CĐ. Khung này tương đối rộng. Chẳng hạn, học phí bậc THPT ở thành phố từ 8.000 - 105.000 đồng/tháng; ở nông thôn từ 6.000 – 75.000 đồng/tháng. Bậc ĐH rộng hơn “một chút”, từ 50.000 – 900.000 đồng/tháng. “Nhiều người hiểu không đầy đủ và gây sửng sốt là con số 900.000 đồng”.

“Trong đầu óc tôi, chưa bao giờ nghĩ đến chuyện đặt ra mức học phí 900.000 đồng, tăng lên 5 lần so với hiện nay. Khủng khiếp quá, làm sao có được!

Nhưng tại sao có con số này? Xin thưa, hiện nay VN bắt đầu cho phép loại hình trường, mời các giáo sư quốc tế, có những điều kiện rất đặc biệt, cũng phải đưa vào khung để quản lý”. Theo ông, Bộ GD-ĐT xin tạm dừng Đề án Học phí để giải quyết cả ba vấn đề học phí - học bổng – chính sách xã hội trong tổng thể chung là bài toán về ngân sách cho giáo dục.

Một chính sách, loay hoay 6 năm chưa xong

Một ĐBQH trong ngành giáo dục, bà Nguyễn Thị Hồng Vy (Sơn La) “bấm nút” khai cuộc: “Chế độ làm việc 40 giờ/tuần đối với giáo viên (GV) trực tiếp đứng lớp, các GV đã kiến nghị không phải dồn tiết mà là giảm định mức lao động, giảm giờ dạy tiêu chuẩn để GV cũng được nghỉ thứ bẩy - tại sao chưa áp dụng?”. Ông Hiển giải trình: “Việc quy định chế độ làm việc 40 giờ/tuần đúng là đã đặt ra từ năm 1999. Bản thân ngành và các địa phương rất cố gắng bố trí để GV nghỉ ngày thứ bảy. Còn việc tính toán định mức, quả thực là việc không chỉ một ngành giáo dục làm được; chúng tôi đã ngồi với Bộ Nội vụ để tính lại định mức. Tuy nhiên định mức này vẫn “đang trong giai đoạn bàn thảo”.

“Tôi chưa thấy thỏa mãn. Bộ trưởng nói đề xuất này phụ thuộc nhiều bộ nhưng tôi thấy đã có quy định cụ thể rồi mà tại sao vẫn chưa được giải quyết?” – bà Vy truy tiếp. “Chúng tôi đã chuẩn bị khá chi tiết, giờ chỉ còn bàn bạc giữa hai bên để sớm ban hành quy định đó (định mức lao động)”. “Giữa hai bên là những bên nào” – Chủ tịch Nguyễn Văn An cắt ngang. Ông Hiển trả lời: “Giữa ngành giáo dục và Bộ Nội vụ về biên chế và định mức”.

Chủ tịch Nguyễn Văn An có cuộc chất vấn ngắn: “Bộ trưởng nói đã làm việc với Bộ Nội vụ thì từ năm nào?”. Trả lời: “ Thời gian thật cụ thể chúng tôi không nhớ được, nhưng ngay sau khi năm 1999, có nghị định của Chính phủ về việc này. Chúng tôi đã bàn với các đồng chí đó, sau đó hai bên bàn bạc trao đổi lại, nhưng phương án cuối cùng, bản cuối cùng chúng tôi không nhớ được cụ thể...”. Chủ tịch Nguyễn Văn An cắt lời lần nữa: “Bộ trưởng nhớ báo cáo lần cuối cùng là bao giờ? Từ năm 1999 đến bây giờ, mà hai bên chưa trình được với Chính phủ, như thế là còn sớm hay quá muộn, tức là sau 6 năm?” Trả lời: “6 năm không phải là hoàn toàn không làm gì, nhưng giải quyết tổng thể thì đúng là từ năm 1999 chưa giải quyết được trọn vẹn, một số địa phương đã làm từng bước”.

Khâu đột phá: Giáo viên hay sách giáo khoa?

“Đồng chí có thấy cách chuẩn bị các dự án có quá cập rập hay không? Tôi nhớ hồi cải cách giáo dục, đồng chí nói khâu đột phá là sách giáo khoa. Lúc nãy trả lời ĐB Nguyễn Lân Dũng, đồng chí lại nói là GV. Vậy, khâu đột phá là gì?” - ĐB Nguyễn Ngọc Trân (An Giang) chuyển sang chất vấn mới. Ông Trân phản biện bằng chính Đề án Học phí do Bộ GD-ĐT trình. Theo ông, mục tiêu của đề án này không được “lượng hóa” để chứng minh tính đúng đắn của nó. Thêm nữa, Bộ trưởng GD-ĐT nói tăng học phí là để tạo sự công bằng nhưng nếu tăng học phí thì phần lớn con em nông thôn sẽ không theo học nổi. Nói bớt phụ thu nhưng người đứng đầu ngành giáo dục không nắm phụ thu của các địa phương là thu bao nhiêu...

Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển phản đối: “Các dự án chúng tôi chuẩn bị với trách nhiệm rất là cao, không có chuyện dự án thiếu chu đáo. Giáo dục là vấn đề rất phức tạp, đòi hỏi đầu tư nhiều công sức, không chỉ một cơ quan làm được, một người càng làm không được”. Chính vì một cơ quan không làm được nên bộ đã rút lại Đề án Học phí để tiếp tục tiếp thu trí tuệ, sự đóng góp của toàn xã hội.