Tôi tin Tổng thống Mỹ muốn có “món quà” PNTR khi sang VN

- Bà Tôn Nữ Thị Ninh: Tuy được đông đảo nghị sĩ Mỹ ủng hộ nhưng có 44 nghị sĩ cũng bày tỏ chưa yên tâm, chưa hài lòng với thỏa thuận giữa VN và Mỹ về việc kết thúc đàm phán gia nhập WTO của VN vừa qua, bởi lo ngại hàng dệt may của VN sau khi hàng rào quota được dỡ bỏ khi vào WTO.

. Ngoài mối lo ngại về dệt may còn có vấn đề gì có thể gây trở ngại trong việc thông qua PNTR cho VN tại QH Mỹ?

- Hiện cũng có sự băn khoăn của tổ chức công đoàn và những nghị sĩ Mỹ về lao động. Vấn đề lao động có thể có những khó khăn nhất định nhưng tôi cho rằng chưa tới mức khiến cho những người đáng lẽ bỏ phiếu thuận lại chuyển sang bỏ phiếu chống.

. Vấn đề nhân quyền liệu có gây cản trở đáng kể không, thưa bà?

- Trong vấn đề này, VN có thuận lợi là “Liên minh WTO Mỹ-Việt” (The US-Vietnam WTO Coalition) do Hội đồng Thương mại Mỹ-Việt (USVTC) và Hội đồng Thương mại Mỹ-ASEAN (USABC) thành lập với sự tham gia của hàng trăm doanh nghiệp Mỹ ủng hộ VN gia nhập WTO. Liên minh này rất nhiệt tình ủng hộ dành PNTR cho VN nhằm bình thường hóa quan hệ kinh tế-thương mại giữa hai nước.

. Bà có tin tưởng vào triển vọng sớm thông qua PNTR hay không?

- Tôi cho rằng việc thông qua PNTR tại Thượng viện thuận lợi hơn ở Hạ viện bởi các thượng nghị sĩ Mỹ được bầu 6 năm một lần và được bầu trên toàn tiểu bang nên họ không phải bị lệ thuộc quá nhiều vào số phiếu của nhóm người cực đoan. Còn các hạ nghị sĩ được bầu 2 năm một lần trên địa bàn nhỏ hơn nên họ phải lệ thuộc nhiều vào số phiếu cử tri. Tuy nhiên qua tiếp xúc lần này, tôi nhận thấy không có ai bàn vấn đề liệu dự luật PNTR dành cho VN có thu được đa số phiếu ủng hộ hay không, bởi chắc chắn đã nhận được đa số phiếu ủng hộ.

. Có nghĩa là sẽ được thông qua trước kỳ nghỉ hè sắp tới của QH Mỹ?

- Trong buổi ra mắt dự luật, VN đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cả hai đảng trong QH, trong đó đáng ngạc nhiên là về phía Dân chủ lâu nay họ rất dè dặt và dị ứng về các hiệp định thương mại ký với nước ngoài cũng dành sự ủng hộ khá cao cho VN.

Nếu PNTR dành cho VN được QH Mỹ thông qua từ nay đến tháng 8 tới thì đó là phương án tối ưu. Điều này sẽ rất thuận lợi cho việc VN gia nhập WTO vào cuối năm nay. Trong trường hợp chưa thông qua PNTR trước kỳ nghỉ hè của QH Mỹ thì về lý thuyết vẫn có thể thông qua khi QH Mỹ nhóm họp lại vào tháng 9 tới, nhưng theo ý kiến nhiều người, đây là điều chứa đựng nhiều rủi ro bởi lúc đó quan tâm số một của cả hai đảng trong QH Mỹ là vấn đề bầu cử vào tháng 11-2006. Còn có phương án thứ ba dù xác suất rất thấp đó là QH chưa thông qua PNTR trong năm nay. Tuy nhiên, tôi cho rằng phương án này rất khó xảy ra bởi Tổng thống Mỹ George W. Bush đã xác nhận sẽ sang thăm VN vào tháng 11-2006 và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC tại Hà Nội. Tổng thống Bush chắc sẽ muốn có “món quà” có ý nghĩa nào đó khi ông sang thăm chính thức VN lần đầu tiên. Tôi tin vậy.