Có thể liệt kê vô số hành vi CHẠY: chạy chức, chạy quyền, bằng cấp, học vị, học hàm, danh hiệu, chạy bầu cử, chạy dự án, chạy kinh phí, chạy chỗ làm, chạy tuổi, chạy thi, chạy học, chạy để được yên vị, chạy tội... Nói chung cuộc sống có nhu cầu gì thì người ta đều CHẠY cả. CHẠY đã trở thành thói quen, tập quán cho nên nhiều việc đương nhiên được hưởng không cần cậy cục người ta vẫn cứ CHẠY vì nếu không CHẠY sẽ trở thành “kẻ hâm”! Có một thực tế “CHẠY nhiều nơi nói tới nhưng rất ít bị phát hiện”.

Thử nghĩ, nếu có một kẻ nào đó chạy được vào một vị trí cao, thì lập tức hình thành ở bên dưới những đường dây noi gương, chúng phát triển như một thứ bệnh dịch lây lan rất nhanh. Đến lúc này kẻ trước kia đi chạy lại là người ban phát. Phải nói rằng, đến một lúc nào đó tự nhiên sẽ hình thành một cơ chế bảo vệ thành quả CHẠY được. Đấy là một sự ràng buộc ngầm tự giác theo hệ thống dọc và ngang rất vững chắc, hiệu quả, rất khó phát hiện, mà nếu có phát hiện không dễ gì xử lý được.

Nhiều nơi nói tới tức có nhiều người biết. Nhưng tại sao ít có ai dám nói công khai với tổ chức? Đó là điều đáng suy nghĩ – Nó nằm ở chỗ chúng ta chưa có cơ chế bảo vệ cho người nói lên sự thật, quần chúng và cán bộ công chức chưa thật tin sự trong sáng của tổ chức và tổ chức cũng chưa làm tròn trách nhiệm với người tố cáo. Không ít trường hợp tên bắn ra không trúng đích mà quay lại trúng người bắn.

Muốn xóa bỏ “văn hóa chạy”, ta phải có luật lệ thủ tục minh bạch, rõ ràng; phải tạo cho được sự cạnh tranh lành mạnh trong xã hội. Và đặc biệt là cần xóa bỏ độc quyền ở một số ngành. Điều quan trọng nữa là ta phải triệt để xóa bỏ bao cấp. Còn quá nhiều ngành được bao cấp hoặc mang tiếng là xóa bao cấp nhưng chỉ xóa... nửa vời. Chính cái nửa vời mập mờ này đã tạo ra kẽ hở cho các “cò” lợi dụng chạy. Chuyển quan niệm về chính quyền từ cai trị sang phục vụ.

Cuối cùng, xin muốn nói đến việc nâng cao đạo đức công chức. Đây không phải là giải pháp mà là lương tâm trách nhiệm của mỗi cán bộ công chức. Không nên đổ lỗi cho cơ chế tiền lương mà quên đi trách nhiệm của mình.

Xin nhắc lại một câu nói của Bác Hồ: “Không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng”. “Chạy” chính là tạo nên sự thiếu công bằng mà Bác Hồ đã từng nhắc nhở chúng ta.

Vấn đề là biện pháp đã có nhiều, nhưng thái độ cương quyết tuyên chiến thì vẫn còn thiếu. Thái độ cương quyết làm trong sạch nội bộ, bịt “cửa CHẠY” của mỗi người dù ở bất kỳ ở cấp nào, tổ chức nào, giờ đây là thước đo phẩm chất cách mạng, lòng trung thành với chế độ, có lẽ chỉ cần như vậy là đủ. Sự thờ ơ, tránh né không cương quyết tuyên chiến với tệ CHẠY, để nó nghiễm nhiên trở thành “chuyện thường ngày” của xã hội, một thứ phản văn hóa, làm mất đi truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta, có thể coi thái độ như vậy là tội ác. Bịt “cửa chạy” trong tổ chức Đảng, trong cơ quan công quyền một cách cương quyết là thiết thực phòng chống tham nhũng.