Càng trao đổi, thảo luận, càng hiểu lịch sử

Không phải là tôi nhận vơ, bởi đã có nhiều sách sử cả cổ lẫn kim khẳng định ông quê ở Kẻ Sập (nay là xã Trung Lập, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa). Năm ngoái, tỉnh tôi cũng được Nhà nước giao tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 1.000 năm ông qua đời. Tuy nhiên, trong thời gian qua, tôi cũng đã đọc nhiều cuốn sử, cả cổ lẫn kim, cuốn này cho rằng người anh hùng dân tộc này là người Thanh Liêm (Hà Nam), cuốn nọ lại bảo ông quê ở Ninh Bình...

Do vậy, tôi hy vọng “Bối cảnh định đô...” - tập hợp các bài viết trong một buổi hội thảo cùng tên - sẽ giúp tôi xác định được đâu là quê của Lê Hoàn. Nhưng rồi, cuốn sách cũng chẳng giúp thêm được gì cho tôi. Các bài viết trong đó vẫn nói quê ông ở mấy nơi nói trên. Tôi hoang mang, hình như đến giờ, khi nghiên cứu về quê quán của Lê Hoàn, các nhà sử học vẫn mỗi người một phách.

Vậy thì sao không tạo thành một diễn đàn tranh luận rộng rãi trên báo chí? Biết đâu, qua diễn đàn, các nhà sử học sẽ lại có thêm nhiều chứng cứ để cùng thống nhất với nhau về một điều chưa thống nhất. Mặt khác, những diễn đàn về những vấn đề sử học thú vị sẽ là dịp rất tốt để thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân tới lịch sử nước nhà.

Mới đây, có dịp đến Tây Ninh nghe nói có hai ngôi tháp cổ hơn một ngàn năm tuổi, thuộc nền văn hóa Óc Eo là tháp Bình Thạnh và tháp Chót Mạt, tôi đã lặn lội tìm đến tận nơi. Khi tìm được tới chỗ tháp Bình Thạnh (xã Bình Thạnh, huyện Trảng Bàng), tôi đã tận mắt được thấy, được sờ tay vào ngôi tháp cổ xây bằng gạch nung.

Kiến trúc và những trang trí trên thân tháp mang phong cách Ấn Độ giáo, trông gần giống kiểu tháp Chăm ở miền Trung nhưng đơn sơ hơn. Là một trong ba ngôi tháp cổ của nền văn hóa Óc Eo vẫn còn tồn tại đến ngày nay, tháp Bình Thạnh có một ý nghĩa lịch sử và văn hóa rất lớn. Ấy vậy mà dù đã được trùng tu cách đây chưa lâu, khu tháp này vẫn rất vắng lặng, đìu hiu, dường như không có người trông nom, chăm sóc.

Tôi tìm đến UBND xã Bình Thạnh để hỏi thêm về ngôi tháp cổ này. Ở đây, tôi lại thêm một lần thất vọng, vì một số cán bộ xã cũng không biết gì hơn ngoài mấy dòng chữ trên tấm bia mới dựng vào năm 2000 (khi trùng tu xong tháp). Theo họ, từ khi được trùng tu, ngôi tháp đã được giao cho bảo tàng tỉnh quản lý.

Chưa thấy bảo tàng tổ chức tuyên truyền cho cán bộ và nhân dân xã hiểu rõ nguồn gốc cũng như giá trị lịch sử, văn hóa của ngôi tháp. Bởi thế, ngôi tháp vẫn đang bị chính người dân địa phương thờ ơ, không quan tâm đến.

Chợt nhớ tới chuyện quê quán của Lê Hoàn, tôi thầm nghĩ, giá như những vấn đề, sự kiện, di tích... lịch sử, văn hóa như thế được phổ biến rộng rãi, tạo điều kiện cho người dân cùng tham gia trao đổi, tranh luận... thì chắc chắn, tỉ lệ người yêu sử, biết sử nước nhà sẽ tăng lên.