Không dùng “chiếc áo nông thôn mặc cho đô thị”

Đặt vấn đề đổi mới bộ máy chính quyền ở một TP có khoảng 8 triệu dân với yếu tố đô thị và nông thôn chưa rõ ràng, TS Trần Du Lịch- Viện trưởng Viện Kinh tế TP, một thành viên tham gia xây dựng đề án “Chính quyền đô thị” của TPHCM, cho rằng: TPHCM chỉ có 10% là yếu tố đô thị, 90% là nông thôn nên TP đang phát triển theo hướng “nhiều chuỗi đô thị trong một đô thị”. Vì vậy, theo tiến sĩ Lịch: “Đã là đô thị thì chính quyền nên có cơ chế tự quản. Nghĩa là cần hình thành một bộ máy chính quyền đặc thù nhưng có sự giám sát của Nhà nước để thống nhất trong nền hành chính quốc gia. Xuất phát từ quan điểm không nên cào bằng trong mô hình quản lý các loại đơn vị hành chính, ông Diệp Văn Sơn, chuyên viên cao cấp Bộ Nội vụ, nêu rõ: những bất cập trong quản lý đô thị lâu nay xuất phát từ phân biệt sự khác nhau giữa địa bàn đô thị và địa bàn nông thôn trong việc thiết kế mô hình quản lý. Hay nói một cách hình ảnh “dùng chiếc áo mặc cho nông thôn để mặc cho đô thị là không phù hợp với tầm vóc to lớn của đô thị”.

Nên tổ chức chính quyền hai cấp

Phác thảo mô hình chính quyền đô thị trong tương lai, ông Diệp Văn Sơn đề nghị: TP chỉ còn hai cấp là cấp TP và cấp phường, xã (theo đó, HĐND cũng chỉ có 2 cấp). Trong đó, đứng đầu TP là chủ tịch (thị trưởng)- người đưa ra quyết sách để phát triển kinh tế - xã hội; giúp việc cho chủ tịch TP là các phó chủ tịch và văn phòng ủy ban. Cấp phường, xã chính là cấp quản lý trực tiếp cư dân đô thị và quản lý lãnh thổ. Vì vậy, về mặt tổ chức, cấp phường, xã nên là “cánh tay nối dài” của UBND TP để thuận lợi cho việc truyền đạt và thực hiện chính sách của TP đến với người dân. Như vậy, cấp quận, huyện sẽ không còn tồn tại. Ngoài ra, các sở nên sắp xếp lại theo hai nhóm: nhóm “sở tham mưu” và nhóm “sở quản lý” để tránh sự chồng chéo trong bộ máy hành chính. Thạc sĩ Lê Thị Mỹ Hà, Viện Nghiên cứu Xã hội TPHCM, cho rằng: Mục tiêu của “chính quyền đô thị” là hiệu quả, gọn nhẹ, tổ chức khoa học để phục vụ tốt cho người dân nên mô hình chính quyền hai cấp sẽ giảm bớt một số đầu mối quản lý ở cấp trung gian. Theo thạc sĩ Hà, mô hình chính quyền hai cấp cũng được nhiều nước trên thế giới áp dụng hiệu quả như Paris (Pháp), Tokyo (Nhật), Jakarta (Indonesia)... Nhiều ý kiến cho rằng không nên duy trì HĐND cấp phường, xã vì hiệu quả hoạt động không cao mà chỉ nên xây dựng các tổ HĐND cấp quận, huyện hợp thành HĐND TP.

Cần có “con người đô thị”

Lại có ý kiến đề nghị cần làm rõ khái niệm “quản lý đô thị” vì thực tế hiện nay các cấp chính quyền hiểu “quản lý đô thị” chỉ đơn thuần là quản lý về xây dựng, kiến trúc và tách rời với các lĩnh vực văn hóa, xã hội. TS Hồ Thiệu Hùng chỉ rõ: “Phải có đội ngũ cán bộ quản lý đô thị đủ mạnh từ cấp phường vì đây là nơi trực tiếp hứng và xử lý các vấn đề mà đời sống đô thị đặt ra hằng ngày”. Hơn 80 ý kiến trực tiếp tại hội thảo, hầu hết đều cho rằng việc xây dựng một chính quyền đô thị ở TPHCM là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, để chính quyền đô thị ra đời và hoạt động hiệu quả, đòi hỏi phải có chiến lược nghiên cứu, dựa trên cơ sở khoa học vững chắc, không được nóng vội. Như lời PGS-TS Phan Xuân Biên, Trưởng Ban tư tưởng Văn hóa Thành ủy- Trưởng Ban tổ chức hội thảo: “Mục đích của hội thảo này không phải đưa ra một mô hình chính quyền đô thị cụ thể mà là huy động trí tuệ đông đảo của các nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn để góp phần vào việc tìm ra những cơ sở khoa học, những tiền đề, định hướng cho việc nghiên cứu xây dựng mô hình chính quyền đô thị hiện đại của TP”.