Trong một chiếc ô tô đỗ trước trụ sở cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ buổi tối một ngày trung tuần tháng 5-2006, có một người đàn ông đứng tuổi hút thuốc khá nhiều, vẻ mặt trông rất căng thẳng. Đó là Bộ trưởng Thương mại VN Trương Đình Tuyển - “vị tướng trận tiền” đang chỉ đạo các nhà đàm phán VN trong cuộc đàm phán song phương VN - Mỹ về việc gia nhập WTO đang diễn ra căng thẳng. Bàn đàm phán cách ông không xa.
Cho đến trước vòng đàm phán mang tính quyết định bắt đầu ngày 9-5-2006 tại trụ sở Đại diện Thương mại Mỹ, phía Mỹ nói rằng khoảng cách giữa hai bên đã rút ngắn từ 20 cm xuống còn 2 cm. Song lúc vừa vào đàm phán, phía Mỹ đã nêu lên rất nhiều vấn đề, trong đó có cả những vấn đề đã được hai bên thỏa thuận xong xuôi.
Đàm phán tới lui, hai bên vẫn “tắc”, trong đó đáng kể nhất là việc Mỹ đòi đơn phương áp dụng ngay hạn ngạch đối với hàng dệt may khi phát hiện dấu hiệu trợ giá hay bán phá giá. Ngày 9, 10 rồi 11 trôi qua mà đàm phán vẫn giẫm chân tại chỗ. Nguy cơ đàm phán đổ vỡ khiến Bộ trưởng Tuyển phải “xuất tướng” đàm phán trực tiếp với phía Mỹ ngày 12-9.
Ông Tuyển đối mặt với Đại sứ Karan Bhatia, Phó Đại diện Thương mại Mỹ nhưng cũng không mang lại kết quả khả quan hơn. Có những đòi hỏi của phía Mỹ phi lý tới mức Bộ trưởng Tuyển phải “doạ”: “Nếu phía Mỹ còn đặt ra thì tôi sẽ rời đây về nước ngay”. Thậm chí ông phải tuyên bố thẳng: “Nếu đàm phán thất bại thì không phải lỗi của phía VN mà ở phía Mỹ”.
Bộ trưởng Tuyển yêu cầu nối điện thoại đàm phán trực tiếp với Đại diện Thương mại Rob Portman, người vừa được Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm làm Giám đốc Ngân sách Nhà Trắng, hiện đang công cán tại bang Ohio cách đó hàng ngàn km. Trong cuộc điện đàm vài chục phút này, Bộ trưởng Tuyển có ví von đại ý rằng việc Mỹ cứ lăm le áp hạn ngạch với hàng dệt may VN sau khi vào WTO chẳng khác nào chuyện đã đồng ý cho chàng trai cưới cô gái nhưng lại tìm cách ngăn cản “chuyện vợ chồng của người ta”.
Biết “cương” ở những nơi cần và phải “cương”, “nhu” ở những nơi có thể “nhu” được, đàm phán Việt - Mỹ về việc VN gia nhập WTO hoàn tất khi đồng hồ Washington điểm 3 tiếng vào ngày 13-5. Bộ trưởng Tuyển và các thành viên đoàn đàm phán VN đã trải qua nhiều đêm không ngủ ở thủ đô nước Mỹ.