Có lẽ ít ai nghĩ rằng dân TP mà lại nghèo khổ và lam lũ đến thế. Vậy nhưng đối với cư dân vạn đò ở tp Huế lại là một sự thật không khỏi nao lòng. Mặc dầu sống giữa lòng TP nhưng cuộc sống của họ lại vô cùng khó khăn, thiếu thốn. Công việc không ổn định, nay làm bốc vác, mai đạp xích lô, đi xe thồ, mốt lại đi bán vé số hay đi xúc cát sạn..., miễn sao có thể kiếm được vài chục ngàn đồng mỗi ngày.

Lầm lũi trong khoang thuyền

Vợ chồng anh Nguyễn Văn Hùng và chị Trần Thị Hoa tiếp chúng tôi trên con thuyền chưa đầy 20 m² nhưng đó là nơi trú mưa trú nắng của gia đình 5 người. Nhìn vợ chồng anh và 3 đứa con nheo nhóc, mặt mày hốc hác, quần áo xộc xệch, vá chằng vá đụp, chúng tôi không khỏi chạnh lòng. Cuộc sống của gia đình anh cũng lam lũ như bao gia đình trên cái xóm vạn đò này. Anh Hùng và chị Hoa bỏ nghề sông nước từ năm 1990 để lên bờ bốc vác thuê cho các tiểu thương ở chợ Đông Ba. Cả hai vợ chồng làm quần quật từ sáng sớm đến tối chỉ kiếm được từ 30.000 đến 35.000 đồng mỗi ngày. Vậy mà vẫn không đủ ăn, đủ mặc, làm sao nghĩ tới chuyện cho 3 đứa con đến trường học chữ. Anh Hùng vừa nhìn 3 đứa con vừa nói trong tuyệt vọng: “Vẫn biết không đi học thì tương lai của chúng sẽ mờ mịt chẳng khác gì bố mẹ nó. Nhưng biết làm sao được?”.

Rời con thuyền chông chênh của vợ chồng anh Hùng, chúng tôi ghé vào thuyền của vợ chồng anh Trần Văn Hải và chị Hồ Thị Đào. Có lẽ ở cái xóm vạn đò nghèo này vợ chồng anh là một trong số rất ít người còn bám trụ được với cái nghề sông nước may ít rủi nhiều trên con sông mà từ lâu vốn đã cạn kiệt con cá, con tép này. Suốt hơn 16 năm qua, trong chiếc thuyền rộng chưa đầy 25 m2 này, cả gia đình anh Hải, chị Đào sống lầm lũi, nhiều lần anh lên phường xin làm hộ khẩu cư trú nhưng vẫn chưa làm được. Anh Hải bộc bạch: “Vợ chồng tôi mong muốn sớm có một nơi cư trú cố định để sau này khi có cơ hội lên bờ còn hy vọng kiếm được việc làm chứ bám mãi vào cái nghề sông nước này thì đói mất”.

Sống chung với rác

So với cư dân ở trên bờ thì đa phần cư dân vạn đò sống rất nghèo khổ, chỉ một vài hộ còn bám trụ lại với cái nghề sông nước nhưng xem ra chẳng ăn thua gì. Còn lại đa phần là không có việc làm, không chỗ ở cố định, thiếu nước sạch, thiếu điện. Đã nhiều lần cư dân xóm vạn đò kiến nghị chính quyền phường cho kéo đường dây điện chạy qua xóm, thế nhưng chờ đợi năm này qua năm khác vẫn không thấy gì cả. Theo lời của một cán bộ phụ trách xóm vạn đò ở phường Phú Hiệp, sở dĩ không thể kéo đường dây điện chạy qua xóm vạn đò được là vì ngành điện lo ngại nguy hiểm cho tính mạng của người dân, khi dòng điện không may chạm phải mặt nước, đặc biệt là vào các mùa mưa lũ. Dù sống giữa lòng TP, song cuộc sống của cư dân vạn đò giống như một ốc đảo thu nhỏ bị cách trở bởi nghề nghiệp và trình độ văn hóa. Chị Lê Thị Hoài ở phường Phú Hiệp cho biết: “Bao nhiêu rác thải trên bờ đều chảy về khu vực vạn đò này khiến trẻ em ở đây hầu hết đều mắc phải các bệnh ngoài da và các bệnh về đường ruột”. Nguy cơ bệnh tật thường xuyên rình rập bởi bên các con thuyền nằm san sát nhau giữa xóm vạn đò là từng mảng rác nổi bồng bềnh.

Năm 2000-2001, đã có một số dự án trong và ngoài nước tìm đến với cư dân xóm vạn đò như dự án Canada, dự án “Tầm nhìn thế giới” của tp nhằm giúp xóa đói giảm nghèo và cải thiện cuộc sống; dự án giúp trẻ em lang thang, dự án Plan của Cộng hòa Pháp giúp xóa nạn mù chữ cho con em vạn đò. Song tựu trung lại các dự án này đến rồi đi như một cơn gió thoảng qua. Nhiều năm qua, các cấp chính quyền cùng với các tổ chức xã hội đã có nhiều đợt hỗ trợ cho các con em vạn đò như: cặp, sách vở, bút mực và một số đồ dùng khác, tăng cường chăm sóc y tế, hỗ trợ nhiều sọt rác bằng nhựa, bể nước công cộng... Đó là nỗ lực đầy nghĩa tình nhưng cái khổ cái nghèo vẫn không rời khỏi xóm này.