Hỗ trợ lãi suất: Lo không hết hạn mức

Từ 10-2, các ngân hàng thương mại (NHTM) đã chính thức triển khai cho vay hỗ trợ lãi suất theo Quyết định 131 của Thủ tướng Chính phủ. Nguồn cung ứng vốn đang dồi dào với lãi suất ở mức lý tưởng, nhưng mức độ hấp thụ vốn của nền kinh tế có thể chưa được khơi thông mạnh mẽ như kỳ vọng.

Hỗ trợ kép

Trần lãi suất trên thị trường hiện nay là 10,5%/năm, nhưng các doanh nghiệp (DN) chỉ phải trả lãi 6,5% do được Nhà nước hỗ trợ 4%. Với DN được vay ưu đãi và DN xuất khẩu, lãi suất vay vốn có nơi chỉ còn 1,5%-2%/năm. Bên cạnh đó, DN đủ điều kiện vay vốn hỗ trợ còn được hưởng lợi kép từ chương trình tài trợ lãi suất.

Đối với các DN nhỏ và vừa có dự án, phương án kinh doanh khả thi nhưng chưa đủ điều kiện về bảo đảm tiền vay theo quy định hiện hành, cũng có thể được vay vốn qua các chương trình bảo lãnh tín dụng. Ví dụ như tại Ngân hàng Đại Dương (OceanBank) đang triển khai chương trình “Điểm tựa vàng”. Đây là sản phẩm chuyên biệt được OceanBank hợp tác với Ngân hàng Phát  triển VN (VDB) thực hiện. Khách hàng sẽ được vay vốn theo thủ tục nhanh gọn, đơn giản, các khoản vay đều được VDB cam kết bảo lãnh theo nguồn quỹ dự phòng 200 tỉ đồng Chính phủ giao cho VDB làm đầu mối.

Khó giải ngân hết vốn

Để sử dụng hết 17.000 tỉ đồng hỗ trợ lãi suất, tổng vốn cung ứng cho nền kinh tế có thể lên đến 620.000 - 650.000 tỉ đồng. Các NHTM đã công bố con số dự kiến dành để cho vay kích cầu, nơi nhiều khoảng 50.000 tỉ đồng (Ngân hàng Kỹ thương - Techcombank, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển - BIDV), nơi ít chỉ vài ngàn tỉ đồng (Ngân hàng Phương Đông - OCB). Có ngân hàng bắt đầu công bố số liệu trong ba ngày đầu triển khai như tại Ngân hàng Hàng hải (Maritime Bank) đã tiếp nhận và xử lý 162 hồ sơ đề nghị vay vốn hỗ trợ lãi suất của khách hàng và giải ngân được 245 khoản vay với tổng số tiền hơn 353 tỉ đồng. Nhiều ngân hàng khác đều có chung đánh giá lượng hồ sơ nộp vào tăng ít nhất gấp đôi so với thời điểm vốn đóng băng trước đây.

Hệ thống ngân hàng là chủ lực trong ngăn chặn suy giảm kinh tế, vừa duy trì, phát triển sản xuất kinh doanh. Trong ảnh: Hoạt động tín dụng ở Eximbank. Ảnh: H.THÚY

Các chuyên gia kinh tế nhìn nhận: Rất có thể không giải ngân hết nguồn vốn rẻ này. TS Cao Sỹ Kiêm, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa, cho biết tại thời điểm này, nhu cầu vốn của nền kinh tế không cao. Cả nước có hơn 350.000 DN, trong đó có khoảng 246.000 DN đang nộp thuế nhưng số lượng DN có dự án có thể rót vốn đầu tư không phải là nhiều.

Qua công tác nắm tình hình của khách hàng tại khu vực DN nhỏ và vừa, ông Vũ Tú, Phó Tổng Giám đốc Ocean Bank, cho biết hiện nay, 60% DN muốn co cụm lại để duy trì sự tồn tại chứ không muốn vay vốn để phát triển. Bởi câu hỏi lớn đặt ra là vay vốn để làm gì, sản xuất cái gì, bán cho ai... vẫn chưa có lời giải đáp. Trong khi người mua vẫn thắt chặt chi tiêu vì lo sợ thu nhập trong tương lai sẽ giảm thì “ế” vốn là điều dễ hiểu.

Cần khai thông thị trường.- Chính phủ đã kỳ vọng có thể chặn đà quy giảm kinh tế vào tháng 6 năm nay. Theo TS Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, cơ sở để đưa ra nhận định này là trong tháng 1-2009, tín dụng đã tăng trưởng 0,5% sau nhiều tháng liên tục âm. “Đóng băng tín dụng là dấu hiệu thảm hại nhất của nền kinh tế nên sự phục hồi của nó chính là chỉ tiêu quan trọng để xem xét khủng hoảng đã có dấu hiệu ngừng hay chưa” - ông Nghĩa phân tích. Tất nhiên, dấu hiệu phục hồi mới chỉ xuất hiện đâu đó trong khu vực sản xuất chứ không phải ở đại bộ phận DN.

Theo các chuyên gia, chỉ cung cấp vốn rẻ chưa đủ để quyết định sự thành công của chính sách kích cầu, mà phải chung tay tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm cho DN.

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, bên cạnh việc giao các cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại để tìm thị trường, Chính phủ cũng phải là người tiêu dùng nhất của nền kinh tế. Thông qua đẩy mạnh chi tiêu của Chính phủ, tập trung kích cầu đầu tư công, những dự án lớn được thực hiện sẽ tiêu thụ lượng hàng hóa lớn tồn kho như sắt thép, xi măng, đồ nội thất... Từ đó, DN lớn mới đẩy mạnh sản xuất, giữ được việc làm và tăng thu nhập cho người lao động, tạo nguồn tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ cho các DN nhỏ và vừa.

Không chỉ chia sẻ khó khăn từ lãi suất, các NHTM cũng nỗ lực “ tìm đường sống” cho khách hàng. OceanBank đang rà soát lại danh sách khách hàng để lên kế hoạch cho vay ưu đãi đối với các DN có thể “ráp” lại thành chu trình lưu thông khép kín, từ sản xuất đến lưu thông. Chẳng hạn, đẩy mạnh cung ứng vốn cho DN thu mua và người tiêu dùng cuối cùng có nghĩa là sẽ thu được vốn vay từ DN sản xuất. Nếu các khâu này thực sự liên thông, sẽ giảm bớt nỗi lo tiền trong ngân hàng đóng băng.