Phân vùng cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng vừa chỉ đạo các tổng công ty lương thực mua hết lúa gạo cho nông dân, bảo đảm nông dân có lãi hợp lý và đặc biệt là phải tạo vị thế và thương hiệu cho gạo VN. Để giải quyết tốt các yêu cầu trên, trước hết phải làm tốt việc cơ cấu lại giống lúa và tăng cường liên kết giữa khâu sản xuất với tiêu thụ lúa xuất khẩu.

 

Điều chỉnh cơ cấu giống

 

Hằng năm, ĐBSCL cung ứng đến 90% sản lượng lúa gạo xuất khẩu của cả nước nhưng nhiều loại gạo không đạt chất lượng cao. Cụ thể, theo ông Phạm Văn Dư, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), gạo tỉ lệ 15% - 25% tấm chiếm tỉ trọng rất cao, còn gạo 5% tấm chiếm rất ít. Tỉ lệ gạo nguyên xay xát ở ĐBSCL chỉ đạt 30% - 40%, trong khi đó, tỉ lệ này ở các nước tiên tiến đạt trên 50%. Nguyên nhân chính là do cơ cấu giống quá nhiều: Vụ đông xuân 119 giống, hè thu 117 giống, vụ thu đông và mùa 158 giống.

Trước thực trạng đó, Hiệp hội Lương thực VN đã kiến nghị điều chỉnh cơ cấu giống và chủng loại lúa phù hợp nhu cầu của thị trường. Theo đó, lúa hạt dài sản xuất gạo 5% - 10% tấm chiếm 40%, lúa thường năng suất cao sản xuất gạo 15% - 25% tấm chiếm 45% và lúa thơm chiếm 15% sản lượng. Trong đó, vụ đông xuân tập trung sản xuất lúa hạt dài, lúa thường năng suất cao và lúa thơm để xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2009; vụ hè thu và thu đông tăng cường tối đa giống lúa chất lượng cao, hạn chế lúa chất lượng thấp.

 

Gắn chặt sản xuất - tiêu thụ

 

Những tín hiệu vui Năm 2008, xuất khẩu gạo VN đạt 4,679 triệu tấn, trị giá 2,663 tỉ USD (trị giá FOB), tăng 3,37% về số lượng và 99,04% về trị giá so với năm 2007. Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt 569,23 USD/tấn, tăng 273,6 USD/tấn so cùng kỳ năm 2007. Chỉ tiêu xuất khẩu gạo năm 2009 là 4,5 - 5 triệu tấn. Riêng tháng 1-2009 đã xuất khẩu 300.000 tấn, xuất khẩu tháng 2 là 550.000 tấn, từ tháng 3 đến tháng 6 khoảng 500.000 tấn/tháng. Giá lúa trong nước bình quân tăng dần từ 3.500 đồng/kg vào cuối năm 2008 lên 4.300 đồng/kg vào thời điểm này. Dự báo giá lúa gạo sẽ còn tăng và không giảm khi vào thu hoạch chính vụ.

Theo ông Phạm Văn Dư, hệ thống giống và kiểm soát giống của các tỉnh còn quá rời rạc, yếu kém. Hệ thống thu mua cũng lẻ mẻ và cạnh tranh không lành mạnh. Nông dân thì không tiếp thu kịp và đầy đủ các quy trình kỹ thuật sản xuất. Từ khâu sản xuất đến khâu xuất khẩu chưa có sự kết nối; Nhà nước, doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức nhu cầu xuất khẩu gạo của thị trường thế giới. Hiện nay, gạo sạch là một mặt hàng mới cần đẩy mạnh phát triển. Tuy nhiên, việc xuất khẩu không gắn kết với quy hoạch nên thị trường lúa gạo chưa mang tính ổn định, bền vững.
Theo ông Trần Quang Củi, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Kiên Giang, cần phải ưu tiên giao chỉ tiêu xuất khẩu cho những tỉnh có sản lượng lúa lớn. Trong khi đó, bà Phạm Thị Hòa, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh An Giang, cho rằng: “Doanh nghiệp xay xát xuất khẩu gạo chưa mặn mà trong vai trò làm trung tâm gắn kết với nông dân. Tỉnh An Giang có 224.000 ha trồng lúa nhưng chỉ có một công ty liên kết tiêu thụ lúa xuất khẩu. Đã đến lúc phải có kế hoạch phân vùng cho doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó doanh nghiệp là đầu tàu xây dựng tiêu chuẩn hạt gạo cho nông dân làm theo”.

 

Chế tài vi phạm trong liên kết 4 nhà

 

Về liên kết 4 nhà, PGS-TS Dương Văn Chính, Phó Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, kiến nghị: “Nên chia ra làm 2 nhóm: Nhóm nông dân - doanh nghiệp và nhóm Nhà nước – nhà khoa học. Trong đó, Nhà nước có vai trò theo dõi cách làm của nông dân và doanh nghiệp xem có đúng luật hay không; khi đó, căn cứ theo luật mà xử lý thì mới có thể tháo gỡ được vướng mắc trong liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Nói cách khác, cần có chế tài xử lý vi phạm trong liên kết 4 nhà.

>>> Xem tất cả