Những món quà của TT Obama

Khi  Tổng thống (TT)  Obama đến dự Hội nghị Cấp cao G-20 tại London, hai vợ chồng ông được Nữ hoàng Elizabeth II đặc biệt tiếp riêng 20 phút. Nói đặc biệt vì tất cả các nguyên thủ quốc gia khác đến tham dự hội nghị đều không có được vinh dự này. Vậy mà đã xảy ra hai sự cố được báo chí Anh tường thuật và bình luận ầm ĩ.

Phạm thượng?

Sự cố thứ nhất là chuyện đệ nhất phu nhân Mỹ Michelle Obama dám quàng vai nữ hoàng.  Có một điều cấm kỵ bất thành văn là không ai được chạm vào người nữ hoàng mặc dù nữ hoàng có thể chạm khách. Trong tình huống ngày 1-4, trong một phút ngẫu hứng nữ hoàng ôm eo ếch bà Michelle, một cử chỉ cho thấy bà cảm thấy hài lòng và vui vẻ khi gặp bà Michelle lần đầu tiên. Phản ứng của đệ nhất phu nhân Mỹ cũng hết sức tự nhiên: Bà quàng tay qua vai nữ hoàng, một cử chỉ bị người Anh coi là phạm thượng.

Tuy nhiên do bà Michelle quá nổi tiếng cũng như được đa số người Anh mến mộ, cử chỉ thân mật vượt “lễ giáo” của bà đã được nữ hoàng bỏ qua và dư luận cũng không tỏ ra quá khắt khe bắt lỗi. Nhưng đến chuyện món quà của TT Obama tặng nữ hoàng (sự cố ngoại giao thứ hai) thì không được bỏ qua một cách dễ dàng như thế.

Không hiểu các trợ lý của TT Obama đã cố vấn như thế nào mà TT Mỹ lại tặng nữ hoàng một chiếc  máy nghe nhạc và xem phim iPod và một quyển sách quý in những ca khúc quý hiếm của nhà soạn nhạc Richard Rodgers (tác giả những ca khúc trong phim The King and I nổi tiếng) và Lorenz Hart, ấn hành năm 1952 có chữ ký riêng của tác giả.

Nếu tập nhạc được đánh giá là đúng gu của nữ hoàng ( bà thích sưu tầm sách và nghe nhạc) thì cái iPod bị đa số báo đài Anh chê trách là không xứng tầm đối với nữ hoàng. Vả lại, nữ hoàng đã có 2 cái iPod rồi, trong đó có một cái iPod mini 6 GB do cháu nội là hoàng tử William tặng hồi năm 2005.

Nhật báo The Flint Journal viết: “Cái vị nào đó phụ trách quà cáp cho TT cần phải hiểu rõ đó là quà tặng cho một nguyên thủ quốc gia chứ không phải cho một cậu bé 15 tuổi”. Nhật báo The Daily Telegraph đặt nghi vấn: Tại TT Obama quá mệt mỏi vì cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước hay tại TT muốn đập bỏ mái vòm của tòa nhà “quan hệ đặc biệt” giữa hai nước cho nên đã tặng một món quà khó hiểu?  Cũng tờ báo này  cho rằng dù thế nào đi nữa iPod cũng chỉ là một sản phẩm điện tử phổ thông, dù cho đẹp và độc đáo mấy  cũng là “một món quà tầm thường không xứng với nữ hoàng là một người không hề tầm thường”.

Thật ra, món quà iPod của TT Obama cũng hàm chứa nhiều ý nghĩa.  Nó chứa 40 sô diễn ca nhạc trên sân khấu Broadway nổi tiếng của Mỹ mà nữ hoàng rất thích và phim video quay chuyến viếng thăm Mỹ cấp nhà nước của bà hồi năm 2007 kèm theo hình ảnh. Cho thấy người Mỹ đánh giá cao  chuyến đi nhiều ý nghĩa của nữ hoàng tại Mỹ.

Kênh truyền hình Mỹ ABC News, cũng cố giải thích rằng: Chiếc iPod này là biểu tượng của sức sáng tạo, cách tân của Mỹ đồng thời cũng là một sản phẩm văn hóa Mỹ ở đầu thế kỷ 21 giống như chiếc máy thu thanh  hồi thập niên 30 hoặc chiếc tivi hồi thập niên 50 của thế kỷ 20...

Do đó tuy nó có giá trị vật chất thấp nhưng ẩn chứa giá trị tinh thần rất lớn. Hơn thế nữa, người thiết kế chiếc iPod là một người Mỹ gốc Anh tên Jonathan Ive. Nhà thiết kế này đã được Nữ hoàng Anh  tặng thưởng một tước hiệu cao quý của Hoàng gia Anh. Vì vậy cũng có thể nói rằng chiếc iPod này cũng là một biểu tượng của sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương.

Bà Michelle Obama thân mật quàng vai nữ hoàng

Sơ suất khó hiểu

Sở dĩ món quà iPod gây phản cảm trong dư luận báo giới Anh vì nó gợi nhớ một món quà khác cũng hết sức trái khoáy mà ông Obama tặng cho Thủ tướng Anh Gordon Brown hồi đầu tháng 3 vừa qua. Đó là 25 DVD phim Mỹ cổ điển hay nhất của mọi thời đại. Bộ đĩa này do TT Obama đặt Viện Phim Mỹ (AFI) thực hiện.

Các nhà quan sát chính trị Anh lập tức bình luận rằng TT Obama đã chọn một món quà không những “hơi rẻ tiền” mà còn gây nhiều phiền phức cho ông Brown khi muốn thưởng thức món quà của ông Obama. Cụ thể đầu máy DVD của ông Brown – cũng như của người dân các nước  châu Âu - chỉ đọc được đĩa có mã vùng 2 (Nhật, châu Âu, Nam Phi và Trung Đông) cho nên không đọc được 25 DVD có mã vùng 1 (Bắc Mỹ) của TT Obama. Muốn coi được phim Mỹ của TT Obama ông Brown phải dùng đầu đọc DVD không kén mã vùng nhưng như vậy là vi phạm Luật Bản quyền  của tổ chức châu Âu EUCD.

Sơ suất nói trên đã khiến cư dân mạng Anh bất bình và cư dân mạng Mỹ cảm thấy xấu hổ. Nhật báo Anh The Times cho biết các nhà ngoại giao Anh ở Washington đã nhận được hơn 2.000 lá thư của công dân Mỹ xin lỗi ông Brown vì món quà đó  giống một sự sỉ nhục đối với ông.

Trong khi ông Brown  tặng ông Obama một cái giá bút làm bằng gỗ của chiếc tàu HMS Gannet thời Victoria chống nô lệ, một món quà hết sức có ý nghĩa lịch sử thì TT Obama lại tặng một món quà quá tầm thường.

So với những bộ quần áo trẻ em hàng hiệu của Topshop mà bà Sarah, phu nhân của Thủ tướng Brown, khéo chọn để tặng cho hai vị tiểu thư của TT Obama thì món quà của ông Obama thậm chí còn bị coi  là “một hành động gây hấn”, theo một vài tờ báo khổ nhỏ  (chuyên đăng tin giật gân) xuất bản tại London.