Khó khăn chồng chất vẫn không muốn vay

Đã hơn một tháng, kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 30/2009/QĐ -TTg hỗ trợ đối với người lao động (NLĐ) mất việc làm trong doanh nghiệp (DN) khó khăn do suy giảm kinh tế. Thế nhưng tại TPHCM, Đồng Nai và Bình Dương – khu kinh tế trọng điểm phía Nam - chỉ có... vài DN đề nghị được hỗ trợ. Tại sao một chính sách ưu đãi như thế lại khó đi vào thực tế, trong khi DN chồng chất khó khăn?

3 tỉnh, thành: Chỉ có 1 hồ sơ vay

Theo Sở LĐ-TB-XH TPHCM, đến nay, dù đã được thông báo, hướng dẫn cụ thể về các thủ tục để DN khó khăn vay tiền trả lương, trợ cấp mất việc, thôi việc, đóng BHXH... cho NLĐ nhưng đến nay chưa có DN nào thực hiện. Đối với các DN có chủ bỏ trốn cũng chưa lập hồ sơ được DN nào. Còn theo thông tin của Phòng Thương mại và Công nghiệp VN tại TPHCM, chỉ có 2 DN hỏi qua về thủ tục, rồi... thôi!

Tại Bình Dương cũng chưa có DN nào tiếp cận với nguồn hỗ trợ này. Các DN có chủ bỏ trốn thì tiền lương của NLĐ đã được giải quyết. Riêng Đồng Nai, hiện có một DN là Công ty Lắp máy 451 đã  nộp hồ sơ vay hơn 3 tỉ đồng trả lương và BHXH cho NLĐ. Tuy nhiên, do vướng mắc về việc giám sát chi trả các chế độ này nên số tiền trên cũng chưa đến tay DN. Một DN có chủ bỏ trốn còn nợ 250 công nhân mỗi người nửa tháng tiền lương đang được cơ quan chức năng lập hồ sơ để trích ngân sách địa phương chi trả. 

Đủ thứ... vướng

Về mặt lý thuyết, có thể nói Thông tư 06 của liên bộ LĐ-TB-XH và Tài chính đã hướng dẫn rõ ràng. Oái oăm thay, khi đưa vào thực tế lại nảy sinh hàng loạt vướng mắc. Ông Nguyễn Văn Xê, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB-XH TPHCM, cho biết: “DN nằm trong diện khó khăn thì thủ tục vay khá đơn giản. Chỉ cần nộp hồ sơ cho Sở LĐ-TB-XH và Sở Tài chính, trong vòng 5 ngày, hai sở này sẽ trả lời cụ thể. Nếu hợp lệ thì chuyển Ngân hàng Phát triển VN chi nhánh tại TPHCM làm thủ tục vay”.

Tuy nhiên, vướng mắc hiện nay chính tại khâu vay để đóng BHXH. Ông Đỗ Quang Khánh, Phó Giám đốc BHXH TPHCM, phân tích: Đối với việc vay để đóng BHXH, vẫn chưa quy định rõ ràng là đóng cho số lao động bị mất việc hay cho tổng số lao động; đóng BHXH cho riêng năm 2009 hay cho luôn khoảng thời gian trước đó... Còn theo Luật BHXH thì cơ quan BHXH chỉ chốt sổ cho NLĐ khi DN đóng BHXH đủ số người và đủ thời gian tham gia BHXH. Nếu chỉ đóng cho số lao động mất việc hoặc cho riêng khoản nợ trong năm 2009 (nếu trước đó còn nợ) thì cơ quan BHXH không thể giải quyết các chế độ liên quan cho NLĐ.

Đối với trường hợp DN bỏ trốn, đến nay tại TPHCM vẫn chưa xác định rõ được cơ quan nào có trách nhiệm xác định chủ bỏ trốn. Trong khi đây là căn cứ thiết yếu để lập hồ sơ trích ngân sách địa phương chi trả tiền lương cho NLĐ. Theo tính toán của Sở LĐ-TB-XH TPHCM, tổng số nợ lương của những DN trên khoảng hơn 2 tỉ đồng.

Đã khó, càng khó

Ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TPHCM, phân tích: Thông thường, chỉ khi quá khó khăn, không còn đường lo, DN mới đi vay nguồn quỹ hỗ trợ này. Thế nhưng khi vay được rồi lại tiếp tục lo, khó khăn quá thì lấy gì trả? Chính vì vậy, nhiều DN trong hội đang gặp khó khăn rất lớn, nhất là các DN nhỏ, nhưng ngại tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ hấp dẫn này.

Một DN may mặc tại huyện Bình Chánh –TPHCM chia sẻ: “Chúng tôi cũng buộc phải cắt giảm lao động vì thiếu hàng; lương công nhân thường xuyên bị chậm... nhưng không dám làm hồ sơ vay. Chúng tôi không sĩ diện nhưng nếu khách hàng biết chúng tôi quá khó khăn, không có khả năng tài chính thì làm sao dám giao hàng cho gia công?”. Một vấn đề hết sức tế nhị mà DN cũng rất ngại khi vay nguồn quỹ hỗ trợ này bởi một quy định: DN phải nộp báo cáo tài chính của quý gần nhất và các cơ quan chức năng sẽ kiểm soát hoạt động tài chính của công ty.