Hơn 60% “nước tinh khiết” không an toàn

“Chưa khi nào kết quả kiểm nghiệm lại đáng giật mình như năm nay”. Một cán bộ ở Thanh tra Sở Y tế TPHCM đã cho biết như vậy về kết quả thanh tra sản xuất nước uống đóng chai, đóng bình, nước đá trên địa bàn TP từ đầu năm đến nay.

Nhiều mẫu nước tinh khiết nhiễm vi khuẩn

Anh Nguyễn Tuấn Dũng (quận Gò Vấp-TPHCM) cho biết bấm bụng bỏ ra gần cả triệu đồng để sắm một bộ lọc nước dân dụng, đưa nước máy vào lọc rồi đích thân mang mẫu nước lọc này đến tận Trung tâm Y tế dự phòng để kiểm nghiệm và được công nhận nước uống an toàn. “Thôi kệ, chịu tốn ít tiền mà an tâm hơn cho sức khỏe”- anh nói.

Kết quả do Viện Vệ sinh Y tế công cộng TPHCM xét nghiệm một số mẫu nước đóng chai trên thị trường đã phát hiện sự hiện diện của loại vi khuẩn Coliforms (có trong phân người) và vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa (nhiễm trùng huyết) gây ra bệnh về đường tiêu hóa, tiêu chảy... Ngay thời điểm vừa thanh tra, qua gửi mẫu nước của các cơ sở đi xét nghiệm, Sở Y tế phát hiện 100% bị nhiễm vi khuẩn Pseudomonas. Đáng giật mình, không ít các sản phẩm này đang được phân phối cho một số bệnh viện.

Xử lý qua quýt

Tổng kết công tác kiểm tra sản xuất nước uống đóng chai, đóng bình, nước đá trên địa bàn TP của Sở Y tế từ đầu năm đến nay cho thấy, trong 610 cơ sở được kiểm tra đã có 360 vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm. Trong 244 mẫu nước xét nghiệm có hơn 40% nhiễm vi sinh, trong đó 88 mẫu nhiễm Pseudomonas aeruginosa, 43 mẫu nhiễm Coliforms và 2 mẫu nhiễm E.Coli... Phần lớn cơ sở sản xuất trong điều kiện tạm bợ, mất vệ sinh, thiết bị xuống cấp; việc bảo quản, vận chuyển đá thành phẩm rất bẩn.

Theo GS-TS Phan Thị Kim, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật VN, sản xuất nước đóng chai phải xử lý qua 3 bước: qua hệ thống thẩm thấu ngược để loại bỏ kim loại nặng và các ion, khử trùng bằng tia cực tím UV (diệt vi sinh vật) và xử lý bằng ozon (loại bỏ màu, mùi, vị).

Ngoài ra, theo quy định của Bộ Y tế, chai đựng cũng được thanh trùng trước khi đưa vào chiết rót tự động trong môi trường vô trùng bằng công nghệ cao. Nhưng theo phó tổng giám đốc một nhãn hiệu nước đóng chai uy tín, trong sản xuất nước tinh khiết, chỉ việc đầu tư công nghệ màng lọc thẩm thấu ngược đã tốn cả tỉ đồng. Do hạn chế kinh phí đầu tư, cơ sở nhỏ lẻ “chữa cháy” bằng cách dùng than hay sỏi để lọc, đưa qua hệ thống tia cực tím rồi đóng chai đem bán.

Cũng theo ông, do chưa kiểm soát tốt trong quy trình cấp phép nên nhiều người đua nhau mở cơ sở sản xuất. Theo quy định, ngoài thủ tục pháp lý, doanh nghiệp phải gửi mẫu sản phẩm đăng ký kiểm tra chất lượng để được cấp phép đủ tiêu chuẩn. Tuy nhiên, cơ sở đối phó bằng cách lấy mẫu nước của thương hiệu uy tín kiểm nghiệm rồi chuyển cơ quan cấp phép và hiển nhiên sẽ được công nhận. Sự lơi lỏng, thiếu đồng bộ giám sát, kiểm tra là điều kiện cho nhiều nhãn hiệu nước tinh khiết không bảo đảm chất lượng ra đời.

Thực tế việc kiểm tra hiện mới chỉ là bề nổi. Năm nào Thanh tra Sở Y tế cũng kiểm tra, xử phạt song đâu lại vào đấy. Đơn cử vừa qua, thanh tra đã phạt 251 cơ sở vi phạm với số tiền hơn 1,8 tỉ đồng, niêm phong, tiêu hủy hơn 92.000 lít nước, tạm đình chỉ hoạt động, yêu cầu khắc phục... Song, ít ai biết sau đó có mấy cơ sở khắc phục. Đáng nói hơn, trong công tác thanh kiểm tra, từ công đoạn lấy mẫu, xét nghiệm đến khi công bố sản phẩm nhiễm khuẩn thì lô hàng hầu như đã tiêu thụ gần hết, thậm chí bình nước nhiễm khuẩn đã được người dân dùng hết sạch.