Phận “con mồi”

Trước hết, hãy nhìn vào sự nghịch lý của thị trường sữa ở VN. Giá sữa đang biến động ngược chiều với thị trường thế giới, trong khi thu nhập bình quân của người tiêu dùng VN lại thấp hơn nhiều, cụ thể so với Trung Quốc, Ấn Độ, các nước Âu - Mỹ, Malaysia, Thái Lan...

Theo một phân tích tại hội thảo về chất lượng sữa do Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN tổ chức mới đây ở Hà Nội, hiện giá thành sữa bột đã bổ sung tối đa các thành phần cho một công thức tốt nhất cũng chỉ khoảng 74.000 đồng/kg. Thế nhưng, người tiêu dùng phải trả hơn gấp đôi cho sữa sản xuất trong nước và gấp 4-6 lần cho sữa ngoại nhập “cao cấp” để con mình được thông minh, khỏe mạnh và cao lớn hơn như lời quảng cáo trên các phương tiện truyền thông và trong các hội thảo với sự có mặt của những giáo sư, bác sĩ tên tuổi.

Những bà mẹ VN vốn suy nghĩ đơn giản rằng “tiền nào của nấy”, nhiều người còn bị tâm lý sính ngoại đè nặng nên dù khó khăn đến mấy cũng mua cho bằng được “sữa Tây” hoặc sữa “giá kha khá” cho con. Chính tâm lý đó đã kích thích cuộc chạy đua của các hãng sữa với việc công bố thêm chất này, chất nọ vào sữa như DHA, ARA, taurine, choline... để tạo thương hiệu. Theo Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN, năm 2008, riêng các nhãn sữa ngoại đã bỏ ra 30 triệu USD cho quảng cáo trên truyền hình và 60-70 triệu USD cho các hoạt động PR, hội thảo khoa học, tiếp thị tại VN. Nhưng thật giễu cợt, không phải họ cạnh tranh để kéo giá xuống cho các bà mẹ VN nhờ mà cùng tăng giá khiến người tiêu dùng chạy theo rất vất vả.

Các nhà sản xuất (cùng với những đơn vị, cá nhân nhiệt tình giúp họ trong việc quảng bá sản phẩm) có lẽ không cần biết rằng bên cạnh những người tiêu dùng đủ sức chạy theo giá sữa họ đưa ra, còn có nhiều bà mẹ phải vay mượn hoặc nhịn ăn để có tiền mua sữa “cao cấp” cho con. Và tất nhiên, cũng có những bà mẹ phải bỏ cuộc, chấp nhận mua các nhãn sữa giá rẻ phù hợp với túi tiền. Tất cả đã góp phần chồng chất thêm gánh nặng lên vai những người nghèo và đào sâu hơn cái hố ngăn cách thu nhập trong xã hội.