Cuộc chiến khốc liệt

WHO cho rằng những hình ảnh lá phổi xơ xác, bào thai bị sinh non, não bị xuất huyết, khối u trong phổi, mạch máu bị nghẽn, răng bị hư... nên được in trên tất cả vỏ bao thuốc vì chúng có tác dụng cảnh báo mạnh mẽ.

Đó là những hình ảnh ghê rợn, gây sốc nhưng xác thực và các nghiên cứu khoa học cho thấy chúng có thể giúp “giải phóng” được những người nghiện thuốc và ngăn cản nhiều người đến với thói quen nguy hiểm này. Đến nay, đã có 23 nước trên thế giới thực hiện cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc lá, trong đó có Brazil, Canada, Singapore, Thái Lan.

Theo WHO, hằng năm, thế giới có hơn 5 triệu người chết vì thuốc lá, nhiều hơn số người chết do các bệnh AIDS, sốt rét và lao cộng lại. Tuy vậy, Trưởng đại diện WHO tại VN, TS Jean-Marc Olivé, nhận xét rằng những cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc lá ở VN vẫn chưa cung cấp đầy đủ thông tin về các mối đe dọa của thuốc lá. Hy vọng chủ trương cảnh báo bằng hình ảnh của WHO sẽ sớm được áp dụng và mang lại hiệu quả ở VN- nơi tỉ lệ nam giới hút thuốc lá vào loại cao nhất thế giới (56%), cũng là nơi có số tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá lên đến 40.000 người/năm, gấp khoảng 4 lần số người thiệt mạng hằng năm do tai nạn giao thông đường bộ. Quá khủng khiếp!

Thế nhưng, trong bối cảnh xã hội và văn hóa VN, chỉ với “chiến dịch gây sốc” thôi cũng không đủ để có thể mang lại kết quả tốt nhất. Cần phải có nhiều bước đi đồng bộ- “ngoại công” kết hợp “nội kích”- để người hút thuốc không những chỉ sợ “thần chết” mà còn không đủ kiên nhẫn và hứng thú theo đuổi thuốc lá vì nhiều lý do khác nhau. Chẳng hạn, cần đánh thuế mạnh để thuốc lá ở VN không còn dễ mua vì nó đang được xem là chất gây nghiện rẻ nhất thế giới; quy định thật rõ những khu vực công cộng bị cấm hút thuốc và tăng chế tài xử phạt để đủ sức răn đe - như ở Hồng Kông, người hút thuốc lá nơi công cộng có thể bị phạt 5.000 đô la Hồng Kông (11 triệu đồng VN). Mặt khác, cần tăng cường thông tin về tác hại của khói thuốc lá đối với những người không hút xung quanh (người hút thuốc thụ động) để mọi người biết cách đề phòng và  cùng “lên tiếng” nhằm bảo đảm bầu không khí trong lành.

Lời kêu gọi cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao thuốc lá của WHO là một quyết định trách nhiệm và cũng không kém phần khó khăn. Bởi ai cũng biết, thuốc lá là sản phẩm duy nhất được phép lưu hành có khả năng giết người, mà các nhà sản xuất thì lại thu được lợi nhuận rất lớn từ sản phẩm này. Chống thuốc lá, do đó luôn là cuộc chiến dai dẳng, khốc liệt!