Những ẩn số chưa có lời giải

Nguyên nhân nào làm cho chiếc A330 rơi xuống biển là một bí ẩn cho tới nay chưa có câu trả lời. Hai chiếc hộp đen chưa tìm thấy và có lẽ còn lâu mới tìm ra bởi vị trí máy bay rơi nằm giữa Đại Tây Dương, nước rất sâu, rất khó tìm. Phi hành đoàn cũng không phát tín hiệu nào cho biết gặp trục trặc trước khi gặp nạn. Vì vậy đã có rất nhiều giả thuyết được nêu lên chung quanh tai nạn thảm khốc này từ chuyện bị sét đánh, lỗi do con người cho đến khủng bố.

Không có khủng bố?

Ngày 3-6, chính phủ cả ba nước Brazil, Pháp và Mỹ đều bác bỏ giả thuyết chiếc A330 bị khủng bố đặt bom phát nổ. Ngũ Giác Đài và các bộ trưởng quốc phòng Pháp, Brazil khẳng định rằng không có dấu hiệu nào cho thấy dính líu đến các âm mưu khủng bố. Cũng chưa có tổ chức khủng bố nào lên tiếng nhận trách nhiệm.

Tuy nhiên, trên trang web Crash Aérien của Pháp chuyên về những tai nạn và sự cố hàng không cho biết ngày 27-5, tức trước khi tai nạn xảy ra 4 ngày, chuyến bay AF 415 của hãng Air France nối liền Buenos Aires (thủ đô Argentina) với Paris đã bị hoãn lại vì một cú điện thoại nặc danh báo có bom trên máy bay. Cảnh sát đã tìm kiếm khắp máy bay nhưng không thấy. Chuyến bay bị trễ nhiều giờ liền và không bắt được thủ phạm của trò đùa quái ác đó.

Không có nổ bom nhưng liệu có một vụ nổ khác bên trong máy bay hay không? Theo Bộ trưởng Quốc phòng Brazil Nelson Jobim không thể có chuyện ấy bởi có các vệt dầu loang gần 20 km trên biển gần nơi chiếc A330 rơi. Dấu hiệu này cho biết không có vụ nổ nào bên trong máy bay.

Nhưng theo lời Jean Serrat, cựu phi công đường dài Pháp, phát biểu trên đài truyền hình RMC, lý do các chính phủ bác bỏ giả thuyết khủng bố dễ thông cảm bởi không ai muốn làm rắc rối thêm một tai nạn vốn rất phức tạp nhưng không thể không tính đến yếu tố khủng bố. Khi một chiếc máy bay đột nhiên mất tích giữa Đại Tây Dương thì chỉ có thể do đụng một chiếc máy bay khác hoặc nổ thùng xăng hoặc bị dông bão phá vỡ, là những điều khó xảy ra. Vậy thì cũng có thể do một vụ nổ bom.

Sét đánh, nghi can số một

Theo các chuyên gia về hàng không và ban lãnh đạo hãng Air France, chiếc A330 bị sét đánh là giả thuyết khả tín nhất. Sự cố này không hiếm. Trung bình mỗi 1.000 giờ bay, một chiếc máy bay bị sét đánh một lần. Nhưng chỉ có sét đánh thì không thể làm vỡ tan máy bay cũng như hạ gục nó được. Khung máy bay A330 làm bằng nhôm, nếu sét vào đầu này sẽ ra ở đầu khác giống như “lồng Faraday”.

Sét đánh có thể làm hỏng hệ thống điện và kích hoạt máy nhắn tin tự động báo động. Nhưng các máy bay hiện đại, nhất là chiếc A330-200, đều có hai - ba hệ thống điện. Vả lại thiết bị nhắn tin vẫn hoạt động, có nghĩa là vẫn còn điện. Nó cũng có thể  làm nổ thùng xăng máy bay như đã xảy ra với chiếc Boeing 707 của hãng PanAm của Mỹ hồi năm 1963. Nhưng kể từ đó, người ta đã cải tiến thùng xăng, không để xảy ra sự cố chết người đó nữa. Nói chung, nếu chỉ bị sét đánh, máy bay vẫn an toàn.

“Chậu đen”

Giả thuyết chiếc A330 rơi vào rốn “chậu đen” làm mất thăng bằng rơi xuống biển cũng được đề cập nhiều. “Chậu đen” là một vùng trời ở giữa Đại Tây Dương luôn biến động bởi các dòng khí nóng và ẩm ướt gặp nhau tạo ra những đám mây tạo mưa kèm sấm sét, gió xoáy khủng khiếp không cho phép máy bay  vượt lên phía trên nó.

 Lộ trình bay từ Rio de Janeiro đến  Paris  đi ngang qua vùng trời nói trên. Thông thường nhờ rađa khí tượng lắp đặt trong máy bay, phi công lái tránh xa “chậu đen”  hàng trăm km. Francois Grangier, phi công đường dài và chuyên viên tại Tòa phúc thẩm Paris, phát biểu trên tờ Le Parisien, không loại trừ trường hợp điện đài UHF-VHF và ra đa khí tượng trên máy bay bị hỏng hóc nên phi công phải lái mù và lao vào “chậu đen” mà không biết. Lúc đó, máy bay bị quay cuồng trong gió, thậm chí bị xé ra từng mảnh. Nhưng chưa thấy dấu hiệu nào ủng hộ giả thuyết này. Phát hiện mới nhất là máy bay vỡ tan trước khi rơi xuống biển nhưng vỡ gần mặt biển chứ không phải ở trên cao.

A330 có an toàn?

Hãng Airbus đã chế tạo được khoảng 600 chiếc. Airbus A330 được đưa vào khai thác thương mại từ tháng 8-1998 và chưa hề gặp nạn. Airbus A330 có sức chứa từ 280 đến 440 hành khách tùy theo dòng và có thể bay một mạch 12.500 km, độ an toàn rất cao. Lộ trình Rio-Paris chỉ có 9.200 km. Chiếc A330 được coi là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Boeing 767 của Mỹ (chỉ bay xa tối đa 10.000 km).

Chiếc A330-200 gặp nạn hôm 31-5, thuộc thế hệ sau cùng của hãng Airbus. Bắt đầu bay từ tháng 4-2005 và đã thực hiện được 2.500 chuyến bay an toàn. Nó là một trong 16 chiếc A330-200 mà hãng Air France đang khai thác. Cơ trưởng 58 tuổi là một phi công dày dạn kinh nghiệm với 11.000 giờ bay. Hai phi công phụ tuổi từ 32 đến 37 cũng bay được 3.000  và 6.600 giờ. Nói chung, nguyên nhân lỗi do con người cũng đã được gạt bỏ.

Hỏng hóc kỹ thuật

Chuyện này là có thật. Theo ông Pierre-Henri Gourgeon, Tổng Giám đốc hãng Air France, chiếc A330-200 đã gặp một số sự cố kỹ thuật. Các tin nhắn tự động của chiếc máy bay gặp nạn cho biết đã xảy ra một vài trục trặc, nhất là trục trặc về điện.  Tuy nhiên, bản chất của chúng là gì thì không được Air France tiết lộ. Sét đánh có thể gây ra sự cố mất điện như đã nói ở trên. Tuy nhiên, chiếc A330-200 có nhiều hệ thống điện, rất khó hư hỏng toàn bộ cùng một lúc.

Từng giả thuyết nói trên có thể không phải là nguyên nhân gây ra tai nạn khiến 228 người chết oan. Nhưng không loại trừ khả năng  nhiều nguyên nhân xảy ra cùng lúc như ra đa khí tượng hỏng, mất thăng bằng trong lúc lao vào “chậu đen” và  bị sét đánh.

Kỳ tới: Khi máy tính lái thay phi công