Giải tỏa chợ nhưng không bồi thường

Vừa qua, nhiều tiểu thương ở chợ Bình Phú (P.10, Q.6 – TPHCM) khiếu nại về việc Tổng Công ty (TCT) Xây dựng Sài Gòn trụ sở tại 18A Đinh Tiên Hoàng, P.Đa Kao, Q.1-TPHCM đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê sạp nhưng không bồi thường.

Đẩy tiểu thương ra khỏi chợ

Chợ Bình Phú được khai trương vào năm 2001 với quy mô 750 sạp, diện tích khuôn viên 20.000 m², diện tích nhà lồng chợ 6.300 m². Để được kinh doanh ở chợ Bình Phú, tiểu thương phải ký hợp đồng thuê sạp từ 5 đến 10 năm với cam kết khi hết hạn hợp đồng sẽ được ưu tiên ký tiếp. Giá trị mỗi hợp đồng thuê sạp từ 8 triệu đồng đến hơn 100 triệu đồng theo ngành hàng kinh doanh và vị trí sạp. Tất cả tiểu thương đã chấp nhận bỏ số tiền lớn vào hợp đồng này với ý định buôn bán lâu dài như thời hạn trong hợp đồng.

Tháng 5-2008, khi hợp đồng đã thực hiện được 8 năm (đối với loại hợp đồng 10 năm) thì TCT Xây dựng Sài Gòn thông báo thanh lý các hợp đồng đã ký với lý do khu đất chợ Bình Phú được chuyển mục đích sử dụng làm trung tâm thương mại dịch vụ và căn hộ. Mặc dù đơn phương chấm dứt hợp đồng, nhưng TCT Xây dựng Sài Gòn không hề bồi thường và không bố trí địa điểm kinh doanh mới nên các tiểu thương không chịu bàn giao sạp.

Các tiểu thương chợ Bình Phú đang trình bày bức xúc với phóng viên Báo NLĐ

Tuy là bên vi phạm hợp đồng, nhưng TCT Xây dựng Sài Gòn lại kiện các tiểu thương ra tòa. Tại các bản án của TAND quận 6 và TAND TPHCM đều cho rằng: TCT Xây dựng Sài Gòn thanh lý hợp đồng trước thời hạn là do có quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền mà khi ký kết các bên không thể biết được.

Cơ quan xét xử còn viện dẫn rằng trong hợp đồng thuê sạp không có điều khoản nào đề cập việc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn phải bồi thường và bố trí một sạp tương đương. Từ nhận định trên, các cấp tòa án yêu cầu các tiểu thương phải giao trả sạp nhưng không được bồi thường và không được bố trí địa điểm kinh doanh mới. 

Tiểu thương bất bình

Tiểu thương Nguyễn Thị Bích Thuận (thuê sạp số 1, mã số D4) đặt vấn đề: “Hợp đồng không đề cập việc bồi thường trong trường hợp này. TCT Xây dựng Sài Gòn vin vào đó để bất chấp sự thiệt hại của chúng tôi. Nhưng trong hợp đồng cũng không hề nói rằng bên A được đơn phương chấm dứt, vậy tại sao TCT Xây dựng Sài Gòn lại được tòa án ủng hộ việc làm vi phạm hợp đồng của họ?”.

Tiểu thương Trịnh Bá Thiện (thuê sạp số 20 và 21, mã số sạp B7) nói khu đất chợ Bình Phú giải tỏa  không phải để mở đường, làm công viên, hay công trình công cộng phục vụ cộng đồng mà chủ đầu tư sẽ xây dựng trung tâm thương mại dịch vụ và căn hộ, tức là họ giải tỏa, lấy đất với mục đích kinh doanh. Do đó, khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn mà không bồi thường là không hợp lý.

Tiểu thương Cam Tía Linh (thuê sạp số 20, mã số B4) bức xúc: “Chủ đầu tư buộc chúng tôi giao trả sạp trước thời hạn, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của chúng tôi. Hàng hóa tồn đọng nhiều, bán gấp sẽ lỗ vốn. Chủ đầu tư thanh lý hợp đồng mà không bố trí địa điểm buôn bán khác và không bồi thường là không công bằng”.

Tiểu thương Nguyễn Thị Dự (thuê sạp số 22, mã số B4) nói: “Chúng tôi vào chợ để kinh doanh là đã chọn nơi làm ăn sinh sống lâu dài. Nên đã chấp nhận mọi thiệt thòi ban đầu để mong có kết quả tốt trong tương lai. Nếu biết chợ Bình Phú chỉ tồn tại 5 - 7 năm thì chúng tôi không dại gì đầu tư số tiền lớn vào đây để rồi bây giờ bị đuổi ra mà không được bồi thường”.

Không đúng Luật Đất đai

Để tìm hiểu vụ việc, chúng tôi đã nhiều lần liên lạc tới TCT Xây dựng Sài Gòn qua số điện thoại của văn phòng TCT nhưng tất cả đều bị từ chối vì lãnh đạo... bận họp. Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng Ban Tuyên truyền Thành Hội Luật gia TPHCM, hợp đồng thuê sạp được ký năm 2001, nhưng đến 2007 UBND TPHCM mới ban hành quyết định chuyển đổi công năng.

Mặt khác, khu đất này được chuyển mục đích sử dụng làm trung tâm thương mại dịch vụ và căn hộ là nhằm mục đích sinh lợi. Theo Luật Đất đai, khi thu hồi đất phải bồi thường bằng đất bị thu hồi hoặc bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm thu hồi.

Trong trường hợp này, thu hồi đất mà không thương lượng, không bồi thường là không đúng với Luật Đất đai. Việc tiểu thương khiếu nại khi quyền lợi hợp pháp của họ bị xâm phạm là hoàn toàn có cơ sở.