Nguyên nhân của lạm phát tăng cao đã được nêu ra: Sự thiếu hiệu quả, kém nhạy bén của công tác điều hành, quản lý ở tầm vĩ mô. Trong đó, một bài học thực tiễn sâu sắc chính là công tác dự báo tình hình giá gạo và xuất khẩu gạo.
Đầu năm 2009 đến nay, từ nhận định nền kinh tế VN chịu hai ảnh hưởng cùng lúc của lạm phát trong nước và khủng hoảng kinh tế toàn cầu, Chính phủ đã tập trung công cụ điều hành vào chính sách tài chính, tiền tệ.
Kết quả đem lại tương đối khả quan: Xuất khẩu từ quý II/2009 bắt đầu có dấu hiệu hồi phục ở chính những ngành suy giảm cao nhất như dệt may, da giày, thủy sản; sản xuất công nghiệp phục hồi, tuy còn chậm; thị trường nhà đất bắt đầu nhen nhóm... Hiệu ứng từ các gói kích cầu của Chính phủ lần lượt đưa ra đối với các nhóm ngành nghề, khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của suy thoái là hết sức tích cực.
Có rất nhiều dự báo không mấy lạc quan của các chuyên gia kinh tế - tài chính nước ngoài về tình hình hoạt động của khối ngân hàng, song đến nay, các dự báo đó dường như không phù hợp.
Tuy nhiên, để công tác quản lý, điều hành đạt hiệu quả tốt nhất, phục vụ cho sự tăng trưởng trở lại của nền kinh tế, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ bảo đảm các chính sách ban hành có tính liên tục, không chồng chéo mà có sự hỗ trợ lẫn nhau. Cụ thể, từ ngày 1-5, Chính phủ ban hành chính sách tăng lương tối thiểu, bình quân 20% cho khu vực hành chính sự nghiệp.
Đây là một chủ trương đúng đắn, hỗ trợ kịp thời cho khu vực những người hưởng lương từ ngân sách Nhà nước bảo đảm ổn định đời sống. Thế nhưng, để đạt được hiệu quả mong muốn, cần phải kết hợp các giải pháp đồng bộ khác, từ kiềm chế giá cả thị trường, bảo đảm nguồn cung ứng các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu để loại trừ các nguyên nhân tăng giá đến tổ chức phối hợp tuyên truyền trong xã hội để người dân nắm thực trạng kinh tế – xã hội.
Mục tiêu khoanh vùng lạm phát năm 2009 ở mức dưới 10% mà kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XII vừa phê chuẩn có thể đạt được hay không phụ thuộc vào các giải pháp đồng bộ, được thực thi ngay từ thời điểm này. Điều đó là không thể xem thường!