Đại biểu Quốc hội “bấm nút”, con cháu trả tiền

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khảo sát địa điểm xây dựng Nhà máy Thủy điện
Lai Châu trên máy bay trực thăng vào ngày 4-11. Ảnh: TTXVN

* Phóng viên: Ông có băn khoăn gì khi bấm nút thông qua hai dự án quan trọng trong tuần này là điện hạt nhân Ninh Thuận và thủy điện Lai Châu?

* Có phải do thông tin cung cấp cho đại biểu QH chưa đầy đủ nên dẫn tới nhiều băn khoăn?

- Đúng là thông tin cung cấp cho đại biểu chưa đầy đủ. Theo tôi, trước khi quyết định những công trình trọng điểm ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội, an ninh,... mà nhiều đại biểu còn chưa nắm rõ thì nên tổ chức để những người ủng hộ và chưa ủng hộ đến điều trần trước QH. Đại biểu QH lắng nghe ý kiến hai phía, làm rõ thêm,... để trên cơ sở đó có quyết định chuẩn xác.

* Kỳ họp này, QH cũng xem xét hiệu quả của 3 công trình lớn là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, đường Hồ Chí Minh và dự án trồng 5 triệu ha rừng. Ông thấy có những ý kiến phản biện nào trước đây nay được kiểm nghiệm trên thực tế?

- Nhìn trở lại những công trình quốc gia quan trọng có thể thấy những ý kiến phản biện trong quá trình thảo luận trước đây đã không được chú ý. Ví dụ, rõ nhất là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Đó là điều tra, khảo sát chưa kỹ, trình bày còn một chiều. Tâm lý của các đại biểu QH cũng quá tin vào cơ quan chuẩn bị dự án. Nếu đưa ra QH mà không bàn đi bàn lại hoặc đã bàn đi bàn lại, có nhiều ý kiến không đồng tình nhưng vẫn cố để gắng gượng thông qua thì không phải là diễn đàn QH nữa.

* Vậy có nên bảo lưu những ý kiến phản biện trong quá trình triển khai thực hiện và thường xuyên đối chiếu với thực tế để kịp thời điều chỉnh?

- QH ta không có quy định bảo lưu ý kiến, nhưng trong khi thực hiện công việc, trước hết phải giải trình lại những ý kiến phản biện một cách thuyết phục nhất. Và rất nên quan tâm tới những ý kiến phản biện đó trong quá trình triển khai để có thể điều chỉnh kịp thời.

* Thưa ông, có ví dụ thực tế nào về việc triển khai thực hiện quyết định rồi mới thấy những ý kiến phản biện là chính xác, song hầu như đã quên rằng từng có những ý kiến phản biện như vậy?

- Thực tế, có không ít ví dụ như vậy. Nếu lục lại hồ sơ của các công trình trọng điểm quốc gia mà QH từng quyết định như Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, đường Hồ Chí Minh hay dự án trồng 5 triệu ha rừng chắc chắn sẽ thấy những ý kiến phản biện đã không được chú ý thích đáng nên mới xảy ra những điều mà hôm nay, chúng ta cho rằng chưa hiệu quả, khác với tính toán ban đầu nhiều quá.

* Khi có ý kiến phản biện thì cơ quan trình dự án luôn có những cam kết, bảo đảm chắc nịch?

- Đúng là có thực tế như vậy. Thất bại của đề án đồng tiền kim loại được đề cập trong kỳ họp này là một minh chứng. Những người đưa ra cam kết để thuyết phục QH bỏ phiếu thông qua đã chẳng chịu trách nhiệm gì bởi họ đã về hưu hoặc nghỉ rồi. Tuy nhiên, tôi cho rằng vẫn cần có những cam kết và QH các khóa sau phải tiếp tục giám sát những cam kết đó để quy trách nhiệm. Cá nhân có nhiệm kỳ, nhưng cơ quan là liên tục vì thế cơ quan đó phải xin lỗi, nhận trách nhiệm và đưa ra biện pháp khắc phục.

* Tức là người đứng ra cam kết cũng phải tính tới việc những người kế nhiệm sau này phải gánh trách nhiệm và vì thế họ sẽ thận trọng hơn khi cam kết?

- Về lý là như vậy, nhưng vì niềm tin nào đó quá lớn hay động cơ nào đó mà những người đứng ra làm dự án hôm nay sẵn sàng cam kết mà không tính tới chuyện người kế nhiệm phải chịu trách nhiệm. Như biểu quyết chi một khoản tiền rất lớn để triển khai dự án khổng lồ mà cũng chưa biết sau này sẽ trả ra sao. Vì thế, đại biểu QH nên lưu ý: Mình bấm nút thì ai trả tiền? Con cháu mình sẽ phải trả tiền chứ không ai khác.