Đánh mất công cụ!

Trong số các điểm mới trong thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD-ĐT đề nghị không bắt buộc phải thi môn ngoại ngữ. Đề nghị này đã gặp sự phản ứng từ các cán bộ quản lý giáo dục ở nhiều địa phương.

Theo họ, lâu nay, ngoại ngữ là môn bắt buộc trong các kỳ thi tốt nghiệp THPT. Chính điều này đã tạo nên động lực dạy và học ngoại ngữ ở trường phổ thông.

Trong khi đó, Bộ GD-ĐT cũng đã có đề án tăng cường dạy ngoại ngữ ở các cấp phổ thông, xem việc học ngoại ngữ là rất cần thiết, vậy tại sao lại bỏ thi bắt buộc môn học có tính chất công cụ này? Nếu điều đó xảy ra, phong trào học ngoại ngữ ở trường phổ thông sẽ đi xuống; công tác phủ kín việc dạy và học ngoại ngữ trên cả nước sẽ khó hoàn thành. Quan trọng hơn, việc học ngoại ngữ sẽ đè nặng lên chương trình ĐH mà chưa chắc sinh viên khi ra trường đã thông thạo một ngoại ngữ, đồng nghĩa với việc đánh mất công cụ nghiên cứu khoa học hết sức quan trọng.

Năm 2007, trong một lần thăm VN, nguyên thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu, từ kinh nghiệm của nước ông, đã khuyên sinh viên, học sinh VN nên học thành thạo tiếng Anh. Ông cảnh báo: “Nếu sinh viên VN không thể nghe, nói tiếng Anh trôi chảy mà chỉ có thể đọc thôi cũng đã là tụt hậu”. Ông Lý Quang Diệu dẫn chứng: Singapore rất chú trọng đến việc học tiếng Anh. Ngày nay, Singapore có lợi thế lớn là nhờ vậy. Đây là phần thưởng ngoài dự đoán của nước này. Trung Quốc hiện cũng đã gửi hơn 50.000 người sang Singapore học tiếng Anh. Ở Malaysia, nguyên thuộc địa của Anh, từ năm 1967 không dùng tiếng Anh như là ngôn ngữ bắt buộc trong trường học. Giờ đây, nước này đã quay lại sử dụng tiếng Anh trong nhiều trường ĐH.

Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy lợi ích của ngoại ngữ trong đời sống xã hội, đặc biệt trong thời đại internet, là rất lớn. Chính Bộ GD-ĐT cũng nhận thấy điều đó nhưng rất tiếc, từ khi mở cửa (năm 1986) đến nay, ngành sư phạm không đào tạo nổi một đội ngũ giáo viên ngoại ngữ để đáp ứng nhu cầu học của người dân. Hoặc giả, có thể đã đào tạo được nhưng chế độ đãi ngộ quá thấp, họ phải bỏ nghề.

Theo Bộ GD-ĐT, việc dạy ngoại ngữ chưa đạt sàn, lại bắt buộc thi đạt sàn là không thỏa đáng. Tuy nhiên, tại sao Bộ GD-ĐT không giữ quy định như hiện nay - nơi nào có đều kiện học ngoại ngữ cứ bắt buộc thi tốt nghiệp THPT môn này, nơi nào chưa thì thay thế môn khác?