Trường hợp của Tổng Công ty Xăng dầu VN (Petrolimex VN), DN Nhà nước chiếm khoảng 65% thị phần xăng dầu trong nước, là ví dụ.
Cụ thể: Ngày 20-11-2009, Petrolimex VN tạo cú sốc lớn khi tăng giá bán lẻ xăng các loại thêm 800 đồng/lít, từ 15.500 đồng/lít lên 16.300 đồng/lít (A92); dầu diesel 0,05S tăng thêm 1.000 đồng/lít, từ 13.300 đồng/lít lên 14.300 đồng/lít; ma dút 3S tăng thêm 600 đồng/lít, từ 12.200 đồng/lít lên 12.800 đồng/lít.
Ngày 15-12-2009, chỉ giảm 350 đồng/lít xăng, từ 16.300 đồng/lít còn 15.950 đồng/lít (A92); đồng thời tiếp tục tăng giá dầu diesel thêm 300 đồng/lít với diesel 0,05S từ 14.300 đồng/lít lên 14.600 đồng/lít.
Ngày 4-1-2010, tiếp tục tăng giá các loại dầu ma dút thêm 400 đồng/lít với ma dút 3S từ 12.800 đồng/lít lên 13.200 đồng/lít, ma dút 3,5S từ 12.600 đồng/lít lên 13.000 đồng/lít. Đến ngày 14-1, Petrolimex VN lại mở “chiến dịch” tăng giá mới: Xăng từ 15.950 đồng/lít lên 16.400 đồng/lít (A92); diesel 0,05S từ 14.300 đồng/lít lên 14.900 đồng/lít; ma dút 3S từ 13.200 đồng/lít lên 13.600 đồng/lít và ma dút 3,5S từ 13.000 đồng/lít lên 13.400 đồng/lít.
Như vậy, lần giảm giá xăng duy nhất trong hai tháng qua của Petrolimex VN xem như vô nghĩa đối với người tiêu dùng và nền kinh tế; còn Petrolimex VN chắc thu lợi lớn, nhất là từ diesel bởi loại nhiên liệu này được sử dụng rất nhiều trong hoạt động sản xuất tại VN.
Petrolimex VN và các DN xăng dầu dùng Nghị định số 84/2009/NĐ-CP để biện hộ cho lý do tăng giá (DN được quyền quyết định giá bán lẻ khi giá xăng dầu thành phẩm thị trường thế giới có biến động). Tính ưu việt của Nghị định 84 là đưa giá bán tại VN sát giá thế giới nhưng đó mới chỉ là lý thuyết, còn trên thực tế, việc điều chỉnh giá của các DN xăng dầu “sát” về thời điểm tăng/giảm chứ không hề “sát” về mức tăng/giảm tương ứng.
Giải thích thế nào đây khi vào ngày 21-7-2008, giá dầu thế giới là 148 USD/thùng, giá xăng tại Singapore (thị trường chính bán xăng cho VN) khoảng 96 USD/thùng thì giá xăng A92 tại VN là 19.000 đồng/lít; còn nay (ngày 18-1-2010), giá dầu thế giới còn 76,56 USD/thùng, giá xăng tại Singapore khoảng 84 USD/thùng trong khi giá xăng A92 tại VN vẫn “ngự” ở mức 16.400 đồng/lít (?!).
Mới đây, thanh tra sổ sách các công ty xăng dầu năm 2007 và 2008, Kiểm toán Nhà nước phát hiện số tiền phải xử lý tài chính lên tới hơn 1.025 tỉ đồng. Hễ có thanh tra là lòi ra sai phạm, biết vậy song phải chờ vì theo cơ chế điều hành mới, cơ quan chức năng dù có thể giám sát việc điều chỉnh giá xăng dầu của DN nhưng phải đợi... hậu kiểm. Vậy là DN xăng dầu cứ than lỗ để tăng giá mặt hàng thiết yếu này khiến không chỉ bữa ăn của từng nhà bị ảnh hưởng mà mục tiêu của kinh tế năm nay (GDP đạt 6,5%, kiềm chế lạm phát 7%) trở thành thách thức!