Việc tạm trữ gạo hiện nay mặc nhiên được xem là do Hiệp hội Lương thực VN (VFA) đảm nhận và giá lúa bảo hiểm mà VFA đưa ra 4.000 đồng/kg tại kho của VFA là điều nông dân khó chấp nhận được.
Vì để ngừng xuất khẩu gạo trong lúc nông dân thu hoạch rộ là cơ hội để VFA mua lúa với giá bảo hiểm để tạm trữ. Vậy tại sao Nhà nước không hỗ trợ để nông dân tự trữ lúa để chờ giá?
Với chất lượng tốt của lúa vụ đông xuân, cộng với thời tiết nắng gắt, nông dân có thể trữ lúa tại nhà từ 1 đến 7 tháng mà không ảnh hưởng đến chất lượng lúa khi xay thành gạo. Trước đây, nông dân vụ nào cũng phải bán tống bán tháo sau khi thu hoạch chỉ vì giá lúa năm nào cũng giảm từ đầu vụ đến cuối vụ.
Để nông dân an tâm trữ lúa tại nhà, Chính phủ chỉ cần cho nông dân biết giá lúa dự kiến mà Chính phủ sẽ mua trong tương lai cao hơn giá mà nông dân đang buộc phải bán. Ngoài ra, nông dân cũng cần được hỗ trợ tín dụng. Nếu có sự can thiệp và giúp đỡ của Chính phủ, nông dân sẽ chấp nhận rủi ro trong trữ lúa vì giá cả gạo thị trường thế giới có thể lên hoặc xuống.
Giao cho VFA mua lúa tạm trữ rất dễ gây thiệt thòi cho nông dân. Vào vụ hè thu năm 2009, VFA cho biết giá gạo xuất khẩu giảm, Chính phủ phải cho VFA vay không lãi suất để mua 900.000 tấn lúa tạm trữ cứu nông dân với giá 3.800 đồng/kg tương ứng với giá sàn xuất khẩu gạo 400 USD/tấn. Sau khi mua hết lúa của nông dân với giá tạm trữ, đến đầu tháng 1-2010, VFA đã ký hợp đồng xuất 2,38 triệu tấn gạo với giá từ 480 đến 664 USD/tấn. Như vậy, VFA lãi từ 80 USD/tấn đến 224 USD/tấn.
Vì vậy, nông dân có cơ sở để lo rằng sau khi VFA mua hết lúa đông xuân năm 2010 với giá bảo hiểm 4.000 đồng/kg, giá gạo trên thị trường thế giới có thể bỗng nhiên tăng vọt như năm 2009, VFA lại hưởng lợi từ giá gạo thế giới tăng cao, còn nông dân thì lại ngậm ngùi như năm 2009 vì đã bán hết lúa với giá bảo hiểm.
Nếu kịch bản này lại tiếp diễn, khi nông dân thu hoạch vụ hè thu năm 2010, thị trường gạo thế giới lại không có khách hàng, VFA lại mua với giá bảo hiểm. Đến khi nông dân hết lúa, giá gạo thế giới lại tăng đột biến thì toàn bộ nông dân sản xuất lúa sẽ chịu thiệt.