* Phóng viên: Tình trạng khô hạn đang diễn ra khắp cả nước, đặc biệt là ĐBSCL, Bộ NN-PTNT có kiến nghị Chính phủ hỗ trợ người dân, thưa ông?

- Ông Đào Xuân Học: Hiện nay, Bộ NN-PTNT đã cử các đoàn công tác xuống các địa phương đang xảy ra tình trạng khô hạn và xâm nhập mặn để phối hợp thực hiện các giải pháp khắc phục. Tuy nhiên, cái khó hiện nay là tình trạng thiếu nước ngọt và xâm nhập mặn ở ĐBSCL đang trầm trọng, do vậy Bộ NN-PTNT đã chỉ đạo Cục Trồng trọt, thủy lợi và các cục, vụ liên quan để điều chỉnh kế hoạch mùa vụ, diện tích gieo cấy và chuyển đổi cây trồng để phù hợp với tình hình. Sau khi có tổng kết về thiệt hại do khô hạn gây ra, Bộ NN-PTNT sẽ có báo cáo và có thể kiến nghị Chính phủ có chính sách hỗ trợ nông dân.

* Xâm nhập mặn và khô hạn khắp nơi phải chăng do hệ thống thủy lợi đang có vấn đề?

- Hiện quy hoạch thủy lợi ở đồng bằng sông Hồng và hệ thống công trình thủy lợi vẫn phục vụ được sản xuất. Đối với khu vực miền Trung khắc nghiệt cũng được bổ sung hàng loạt công trình thủy lợi tại Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh... Riêng khu vực Nam Bộ, các công trình thủy lợi lớn tuy chưa hoàn thiện nhưng đã phát huy khá hiệu quả như vùng Tứ giác Long Xuyên, vùng Đồng Tháp Mười đã cải tạo được diện tích đất phèn lớn, cải tạo đất mặn cho  năng suất cây trồng tăng cao.

Tuy nhiên, trong mấy năm trở lại đây do biến đổi khí hậu với những trận mưa lớn, hạn hán trên diện rộng và kéo dài, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh làm đảo lộn hệ thống thủy lợi dẫn đến hệ thống thủy lợi đã không đáp ứng với tình hình thực tế.

Mực nước sông Hồng đang tụt dần. Ảnh: TH.DŨNG

* Vậy Bộ NN-PTNT có kế hoạch điều chỉnh ngành thủy lợi để đáp ứng thực tế không, thưa ông?

- Bộ NN-PTNT đang xây dựng quy hoạch tổng thể hệ thống thủy lợi ĐBSCL, đồng bằng sông Hồng và miền Trung tầm nhìn đến năm 2030 và năm 2050 trong điều kiện biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Theo đó, đối với những công trình dự kiến xây dựng trong giai đoạn này sẽ dồn sức để triển khai sớm. Quan điểm trong chiến lược đầu tư hệ thủy lợi từ nay trở đi là công trình được xây dựng sau 20 năm vẫn phải đáp ứng được thực tiễn.

Bên cạnh đó, để sản xuất nông nghiệp có hiệu quả, bộ cùng các bộ, ngành liên quan và các địa phương đưa ra kịch bản nước biển dâng sau năm 2030 và năm 2050 có bao nhiêu diện tích ngập mặn hay tỉ lệ độ mặn... để có hệ thống công trình thủy lợi đáp ứng được yêu cầu bảo vệ người dân và bằng mọi giá giữ nguyên 2 vụ sản xuất.

* VN có tính đến chủ trương xã hội hóa công trình thủy lợi?

- Bộ NN-PTNT đã ban hành thông tư tổ chức hoạt động và phân cấp công trình thủy lợi. Đây là cơ sở quan trọng để dân tham gia quản lý công trình thủy lợi, các công ty được toàn quyền sử dụng kinh phí, duy tu, bảo dưỡng, nâng cấp công trình thủy lợi, cống hóa kênh mương... nhằm góp phần đẩy mạnh việc xã hội hóa công trình thủy lợi. Ngoài ra, còn có văn bản hướng dẫn tính định mức trong quản lý khai thác công trình thủy lợi... để tạo cơ chế thu hút các tổ chức, cá nhân tham gia vào đầu tư và quản lý công trình thủy lợi...