Bài toán lao động

Thứ Ba, 09/03/2010 02:02

Tình trạng khan hiếm lao động những tháng vừa qua đang diễn ra ở nhiều địa phương, nhiều khu công nghiệp. Không ít doanh nghiệp (DN) “kêu” không thể nào tuyển đủ công nhân (CN), dù là lao động phổ thông. Đó là một phản ánh rõ nét của thị trường lao động hiện nay, đang tồn tại nhiều bất cập, cần có những giải pháp khắc phục để phát triển bền vững.

Bất cập dễ thấy nhất của thị trường lao động hiện nay, theo quan chức Bộ LĐ-TB-XH, là chất lượng cung lao động thấp, cầu lao động yếu. Sự kết hợp cung cầu còn nhiều lệch lạc, thiếu sự liên kết của các đối tác tham gia đối thoại. Chất lượng lao động thấp tác động xấu đến khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Khoảng cách giữa nhu cầu về nhân lực có trình độ và nguồn nhân lực sẵn có trên thị trường ngày càng dãn rộng.
 
Tốc độ tăng lực lượng lao động hằng năm giảm dần. Theo tính toán, mỗi năm nguồn cung đáp ứng cho thị trường lao động khoảng 1 triệu người. Nếu cộng dồn cả số lao động mất việc, thất nghiệp từ những năm trước thì trong ngắn hạn, lực lượng lao động có thể đáp ứng nhu cầu nhân sự của các DN, nhưng về dài hạn thì không đáp ứng đủ, nhất là trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng mạnh.

Trong các lý do khan hiếm lao động, có lý do nhiều CN từ các tỉnh vào các đô thị làm việc đã không trở lại sau dịp Tết. Theo dự báo của Chính phủ, 45% dân số nước ta sẽ sống ở khu vực đô thị vào năm 2020. Khi ở ngay quê hương mình cũng diễn ra quá trình đô thị hóa, nhiều nhà máy mở ra, không ít CN đã chọn ở lại làm việc trên quê hương mình. Hơn ai hết, họ thấm thía những tác động tích cực lẫn tiêu cực đằng sau sự di chuyển tìm việc làm nơi xứ lạ, dù có thể cải thiện được điều kiện vật chất, song mất mát nhiều hơn về tinh thần và sức khỏe...


Mặt khác, mức lương tại nhiều DN hiện nay thấp hơn thị trường lao động tự do. Với mức thu nhập tại DN, người lao động làm việc ở thành thị sẽ không đủ trang trải các nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Sự chuyển dịch lao động từ khu vực sản xuất công nghiệp sang khu vực nông nghiệp, nông thôn và thị trường tự do là một xu hướng đáng quan tâm và các DN tiếp tục phải đối mặt với bài toán nhân lực khi nguồn cung lao động thiếu và chất lượng lao động chưa đáp ứng được nhu cầu.


Để phát triển thị trường lao động một cách lành mạnh và bền vững,  phải xác lập trật tự thị trường lao động, cân bằng thị trường lao động và tạo việc làm đầy đủ. Phải cấp bách tăng cường các thể chế để quản lý chặt chẽ hơn đối với thị trường lao động; đồng thời hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, tạo môi trường lao động theo hướng gắn kết cung - cầu lao động; đa dạng hóa các hình thức giao dịch việc làm, bảo đảm quyền của người lao động lựa chọn chỗ làm việc. Để xảy ra tình trạng mất cân đối trong cung cầu lao động hiện nay cũng một phần do khâu thông tin, dự báo của chúng ta còn bất cập; do đó phải xây dựng và vận hành tốt hệ thống thông tin, thống kê thị trường lao động, công tác dự báo về cung-cầu lao động.


Với bất kỳ nền kinh tế nào, con người cũng là tài sản quý báu nhất. Điều tiết được thị trường lao động, không chỉ giúp cho đông đảo người lao động được bảo đảm việc làm, có thu nhập tương xứng để nuôi sống bản thân và gia đình mà còn là góp phần thành công vào quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa.  

NGUYỄN THIÊN DI
[Quay lại]