Siết chặt việc khai thác khoáng sản

Ngày 18-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) họp cho ý kiến về dự thảo Luật Khoáng sản (sửa đổi). Nhiều ý kiến góp ý của đại biểu (ĐB) cho rằng luật cần quy định rõ việc hạn chế xuất khẩu khoáng sản và cần thắt chặt nạn khai thác tràn lan như hiện nay.

Ông Nguyễn Văn Thuận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH, đề nghị Luật Khoáng sản phải thể hiện việc hạn chế xuất khẩu khoáng sản thô, thậm chí là cấm hẳn. Ông Thuận cho rằng đối với khoáng sản chỉ giao một đầu mối là Bộ Tài nguyên - Môi trường quản lý thay vì như hiện nay là cả Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh của QH Trần Đình Nhã dẫn ra thực tế đáng buồn là mọi thành phần kinh tế đều được tham gia khai thác tài nguyên khoáng sản và bán vô tội vạ, trong đó có cả doanh nghiệp nước ngoài.

Theo ông Nhã, nguồn thu từ khai thác khoáng sản quá lớn nhưng Nhà nước lại thất thu, chủ yếu rơi vào túi một số ít người, người dân không được hưởng lợi. “Đã có người hỏi tôi có quen Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên hay chủ tịch tỉnh không để xin giấy phép khai thác khoáng sản. Nếu mà tôi làm được thì có mấy tỉ đồng. Chính từ tình trạng cấp phép dễ dãi dẫn đến khai thác khoáng sản tràn lan khắp nơi” – ông Nhã bức xúc.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường cho biết, theo kết quả điều tra mới đây, tiềm năng tài nguyên, khoáng sản VN gấp trên 10 lần nguồn lợi từ dầu khí. Theo đó, VN có khoảng 10 tỉ tấn quặng bauxite cho ít nhất hàng tỉ tấn kim loại nhôm thành phẩm.

Ngoài ra, VN có khoảng 600 triệu tấn titan tương đương hàng trăm tỉ USD và nếu mang chế biến sâu thì lên tới hàng ngàn tỉ USD. Hai mỏ đất hiếm mới được phát hiện, trong đó có đất hiếm nặng phục vụ cho nhà máy điện nguyên tử có giá trị rất lớn.

Hầu hết ý kiến góp ý của các ĐB cùng đồng tình với quy định đấu giá khai thác mỏ khoáng sản như dự thảo luật và khâu thăm dò, đánh giá trữ lượng thì Nhà nước chịu trách nhiệm. Ngoài ra, đối với lĩnh vực thăm dò, khai thác khoáng sản không nên phân cấp mạnh cho địa phương vì dễ nảy sinh tiêu cực.