Khi chúng tôi xa Hà Nội, mấy người bạn lính rủ nhau đi quanh hồ Gươm một vòng để hít cái hồn khí Thăng Long vào lồng ngực bởi biết đâu có thể sẽ không trở về, cũng là để thẩm thấu tận cùng cái hơi ấm tỏa ra từ mỗi ngôi nhà kia.
Nhưng khi may mắn còn sống trở về, lại đi dạo quanh hồ Gươm để tạ ơn trời đất, lòng bỗng xao xác buồn. Đã đành cuộc sống hậu chiến là hết sức nghiệt ngã nhưng chả lẽ chỉ vì thế mà những giá trị cơ bản nhất của con người cứ mai một đi, như cái nếp gia phong nền nã đã từng tồn tại trong chiều sâu lịch sử.
Cái phố lính của tôi xưa kia chỉ thuần một vẻ trang nghiêm trong những bộ quân phục màu xanh rêu đan qua đan lại như là điểm tựa của đạo đức, của lòng tin cậy, yêu thương thì giờ đây, sau một đêm hối hả đục tường, trổ cửa, nới mái đã thoắt trở thành một thương phố nồng nặc mùi hương hoa mỹ phẩm và sền sệt không khí bán mua với đầy đủ các gam màu xã hội, các cung bậc cuộc sống.
Tại căn phố dài không đầy 1.200 m đó, tôi có dịp ở cùng, ở cạnh ba gia đình mà mỗi gia đình lại gợn lên trong tôi những triết lý tình yêu, triết lý nhân sinh thật lạ.
Tầng trệt là nơi sinh sống của vợ chồng ông gò thùng. Ngày ngày, cùng với tiếng gõ chát chúa vào tôn, vào thiếc là những tiếng cãi cọ, chửi nhau, thậm chí uỵch nhau kinh hoàng.
Thôi thì tất cả những từ ngữ bình dân, toàn bộ tên gọi những bộ phận sinh dục hai giới được moi ra, tung hết vào nhau, vào bữa cơm, vào con cái, bất kể hàng xóm láng giềng có nghe thấy hay không. Ấy vậy mà năm nào họ cũng đẻ, cứ đứa trước gối đầu sang đứa sau, bằng nhau chằn chặn.
Còn vợ chồng vị trí thức trên gác, chồng là tiến sĩ sinh hóa, vợ là bác sĩ sản khoa, cả hai đều tu nghiệp và lấy bằng từ nước ngoài về, suốt chục năm hàng xóm không nghe một lời chì tiếng bấc nào hết nhưng tội nghiệp, chả có lấy một mụn con.
Thì ra, đôi vợ chồng gò thùng nhà dưới vì yêu nhau quá, muốn “nuốt chửng” nhau nên phải thường xuyên nện vào người nhau mới hả được tình yêu. Còn đôi vợ chồng trên gác, do chán nhau quá, đến nỗi không cãi cọ nổi nhau nữa thì sinh đẻ cái nỗi gì.
Một bên ít học, nghĩ gì nói đấy, thế là khí trong người hanh thông. Bên kia nhiều chữ, sĩ diện nhiều, có muốn chì chiết nhau cũng chỉ âm thầm trong góc tối, thế mới mọc ung mọc nhọt ra.
Đôi vợ chồng thứ ba, khi tôi đi, họ vẫn vậy và lúc tôi trở về họ vẫn thế, lặng lẽ, ấm nồng, khoan thai, khiêm nhường, chỉ già đi và có thêm những đứa con, một trai một gái.
Ông chồng là kỹ sư mỏ địa chất thường xuyên vắng nhà, bà vợ là giáo viên trung học, nhà cửa thanh đạm, bữa cơm bốn mùa chỉ hai món nhưng rõ ràng từ trong khoảng không gian chưa đầy 20 m2 ấy luôn vọng ra những âm thanh hạnh phúc khẽ khàng, bình dị.
Lạ đời, đã có hai mặt con rồi mà tình cảm của họ đối với nhau vẫn nồng ấm như đôi vợ chồng son. Chuyện vui, anh kể: Mấy chục năm ăn ở với nhau, chúng tôi chưa có một lần to tiếng, chưa có một lần gọi cô - tôi, nếu có, thì bà ấy bao giờ cũng nhường nhịn, chờ cho đến lúc tôi nguôi ngoai, bà mới đến bên cạnh với một ly trà nóng trên tay, khẽ giọng: “Nào, có điều gì mình nói hết với em đi, đừng để trong lòng cho nhọc thân”.
Rồi những đêm tôi làm việc khuya, bà ấy luôn ngồi đan bên cạnh, lặng lẽ, âm thầm, khi thì đem cho tôi một ly nước chanh, khi lại một bát mì tôm thoảng thơm mùi hạt tiêu và nếu tôi bận quá, bà ấy lại nhẹ chân bước đến sau lưng, khẽ vén cái cổ áo sơ mi của tôi, nói nhỏ: “Mình cởi ra để em giặt, có vết cáu đen rồi đây này”.
|
Tấm gương của bố mẹ là suối nguồn nuôi dưỡng những đứa con cốt cách và tâm hồn trong lành, hướng thiện. |
Cô con gái nói không hiểu nhưng rõ ràng cái từ trường tình yêu, từ trường văn hóa của cha mẹ đã tác động đến chị em cô thật nhiều. Ngày trước, mỗi lần tôi sang chơi, hai chị em đều đứng dậy khoanh tay, cúi đầu chào rất lễ độ, ngoan vô cùng. Và nếu có dịp dùng bữa, tôi lại được nghe những tiếng mời cơm của hai chị em, rất dài dòng nhưng nghe mát ruột: “Con mời mẹ ăn cơm. Con mời bố ăn cơm. Con mời chú ăn cơm ạ!”.
Khi tôi trở về, cả hai chị em đều đã thành đạt, mỗi người làm ở một ngành, có học hàm học vị tử tế song chủ nhật nào cũng mang con về chơi với ông bà nội. Lúc đó, từ cửa sổ nhìn sang, trong nhà người thợ mỏ ấy chỉ tràn ngập tiếng trẻ con bi bô nói cười.
Lần này thì đến lượt bà vợ giáo viên mỉm cười bảo: “Trời thương anh ạ, các cháu nhà em thấy bố mẹ kiếm đồng tiền vất vả nên chịu khó học hành, không chơi bời đàn đúm với đám trẻ trong phố, không sa vào lô đề, biết quý trọng tình nghĩa, hiếu thảo hơn quý trọng đồng tiền nên chúng cũng thành người”.
Tôi nghĩ bụng, các cháu thương bố mẹ vất vả hay chính tấm gương, cách ứng xử của bố mẹ đã thành suối nguồn nuôi dưỡng những đứa con cốt cách, tâm hồn trong lành, hướng thiện; biết lấy cái tâm, cái lễ, cái tình làm gốc để tạo nên triết lý muôn đời: Nếp nhà bền vững thì xã hội bình yên.
Gia đình là một tế bào xã hội nhưng chỉ khi không bị cuộc sống bào mòn, không bị thời gian câu thúc, không bị chủ nghĩa hiện sinh đục khoét, vẫn bền bỉ tồn tại với tất cả những nền nếp gia phong thì mới trở thành một pháo đài, một hạt nhân vững chắc có thế chống đỡ được mọi phong ba bão táp của dòng đời. Đó chính là phẩm chất, là nếp sống của một mái nhà.
và quét mã QR
Bình luận (0)