Ấy là với khách Việt, còn với khách Tây, “tình cảnh” có khi cũng không mấy khác.
Một đồng nghiệp của tôi kể lại nỗi ngao ngán “lan tỏa” từ một hướng dẫn viên du lịch khi người này dẫn một đoàn khách tây tham quan Huế. Đi chỗ nào họ cũng chỉ chỏ hỏi nhau và hỏi người hướng dẫn: “Tem-pồ? tem-pồ?” (Temple: đền, miếu...). Ý hỏi là tại sao họ ở đâu cũng chỉ thấy điện miếu, lăng tẩm chứ không thấy gì khác?!! Kể cả khi đưa họ về Phước Tích, vừa thấy mấy ngôi nhà cổ, họ lại kêu lên: Temple, temple???…
Huế xưa nhưng không cũ…
Sao lại đến cơ sự thế ấy? Có thật là Huế buồn tẻ đến mức chỉ có mỗi thứ… temple? Chắc chắn là không rồi. Có thể khẳng định ngay nguyên nhân.
Ấy là do tội từ những người hướng dẫn không biết cách nói (hoặc - xin lỗi -cũng có thể là… không biết gì để mà nói) về cái hay, cái quý, cái độc đáo ý vị của địa chỉ mà khách đang đến.
Ấy còn là do cái tội chúng ta chưa biết hoặc chưa quyết làm “tỏ lộ” những thứ tài sản cực kỳ quý giá mà chúng ta đang sở hữu để “dem thèm”, hấp dẫn du khách, chứ không phải là Huế đơn điệu, buồn tẻ.
Có thể dẫn chứng, ông Lê Trọng Sâm, nguyên là một quan chức công tác trong ngành văn hóa, sau khi về hưu, với vốn tiếng Pháp tốt, với sở thích được xê dịch và với mong muốn được tiếp tục làm việc, ông đã “đầu quân” làm hướng dẫn viên du lịch.
Trong một lần dẫn du khách về thăm quê ông-làng cổ Phước Tích- ông bắt gặp một đoàn khách Pháp cũng thăm Phước Tích trở ra đang dừng chân nghỉ bên đường.
Bắt chuyện làm quen, ông đã tranh thủ kể cho họ về lịch sử, về con người, về dòng sông Ô Lâu, về nghề gốm hàng trăm năm của Phước Tích… Những người khách lắng nghe và ồ lên thích thú.
Họ cảm ơn ông và tỏ ý tiếc rẻ, vậy mà nãy giờ họ chỉ được giới thiệu đại khái đây là một ngôi làng cổ của Thừa Thiên - Huế. Chấm hết! Thế nên chỉ nhìn nhìn ngắm ngắm một chút rồi “ô rờ voa”, về Huế cho lẹ.
Ngay trong hệ thống di tích Cố đô Huế, đúng là nếu chỉ đến để nhìn ngắm thôi mà không có người giới thiệu, hoặc giới thiệu sơ sài, lợt chợt thì quả là chỉ “một lần cho biết”. Còn nếu có người tâm huyết, hiểu biết sâu về di tích, có khiếu thuyết minh nữa…, thì tin chắc người ta sẽ xem hoài mà thấy vẫn chưa đủ, chưa chán.
Đó là chưa nói đến sự đầu tư nguồn lực, đầu tư chất xám để tổ chức những hoạt động, những hình thức giới thiệu sinh động, hấp dẫn nữa thì Huế trong mắt du khách sẽ còn khác hơn. Du khách nhiều người chắc sẽ còn muốn được tái ngộ Huế không chỉ một lần.
Chẳng hạn, chúng tôi có lần kiến nghị về một tour Thượng Thành ngắm Cố đô. Xuất phát từ suy nghĩ phần lớn diện tích trên Thượng Thành đã và sắp hoàn tất việc giải toả chỉnh trang.
Đây là hệ thống phòng thành của chế độ quân chủ duy nhất còn tồn tại khá nguyên vẹn cho đến nay ở nước ta. Với hơn 10 cây số chu vi, mặt thành rộng hơn 20m, có nhiều pháo đài, hệ thống sông, hào hộ thành liên hoàn… thì hoàn toàn có thể thiết kế ở đây một tour tham quan thú vị kiểu “Vạn lý trường thành” trong lòng thành phố.
Du khách tham gia tour này sẽ được thoả mãn các câu hỏi: Thành được ai xây dựng? Xây dựng ra sao? Thời điểm nào? Cao, rộng bao nhiêu? Mấy cửa vào ra? Các cửa thành ngoài tên chữ như Quảng Đức, Thể Nhân, Chánh Bắc… tại sao còn có những cái tên khác như cửa Ngăn trên, cửa Ngăn dưới, cửa Hậu, cửa Thượng Tứ, cửa Đông Ba…? Những truyền thuyết quanh chuyện xây thành? Giá trị quân sự của thành? Những trận chiến nào đã từng diễn ra?…
Trên thành sẽ có những dịch vụ thích hợp để phục vụ khách. Chẳng hạn có đoạn nào đó, khách có nhu cầu có thể được đi ngựa, đi võng, đi kiệu; có đoạn được xem cảnh bố phòng thời xưa, xem nạp đạn, bắn súng thần công nó ra làm sao…
Nếu muốn, khách có thể xuống thuyền theo hệ thống Ngự hà vào thưởng ngoạn sen hồ Tịnh hay xuôi ra sông Hương để tiếp tục đến với các danh lam thắng cảnh khác của đất kinh kỳ…
Lăng Minh Mạng
Hay như nhà nghiên cứu (NNC) Nguyễn Đắc Xuân có lần trò chuyện với chúng tôi cũng nêu ý tưởng: Vào điện Thái Hòa trong Đại nội người ta chỉ thấy có cái điện và chiếc ngai vàng. Tại sao ta không cho nặn tượng sáp của các ông vua (việc này quá đơn giản trong điều kiện hiện nay).
Rồi sau đó, ví dụ khách vào thăm đúng thời điểm kỷ niệm 23-5, ngày Kinh đô thất thủ, ta cho đưa tượng sáp vua Hàm Nghi ra, có tượng các ông Tôn Thất Thuyết, Nguyễn Văn Tường càng tốt, và “kể”, thậm chí diễn cho khách hay về biến cố ấy và về phong trào Cần Vương.
Nhân đó, giải thích cho khách hiểu tại sao Huế, và chỉ có Huế mới có lệ cúng 23-5 để họ thấy cái nét nhân văn của đất và người xứ Huế.
Cứ như vậy, khách đến Huế vào dịp nào thì sẽ được “diện kiến” ông vua gắn với dịp ấy và được tìm hiểu thêm về các sự kiện cùng những dấu ấn văn hóa gắn liền xung quanh.
Đó mới là với điện Thái Hòa. Còn ở những điểm di tích khác cũng sẽ được nghiên cứu, suy nghĩ để tổ chức những hoạt động phù hợp. Cho nên, di tích Huế sẽ không bao giờ nhàm hay đơn điệu.
Ấy là với các di tích trong quần thể di tích Cố đô, nhưng Huế không chỉ có thế. Còn có rất nhiều điểm đến nữa những tưởng rất bình thường, chẳng ai để ý nhưng có thể xâu chuỗi, có thể gắn kết để trở thành những tour du lịch hấp dẫn du khách.
Chẳng hạn có thể thiết kế một tour trên cùng 1 tuyến đường Điện Biên Phủ - Tam Thai để thăm Tổ đình Từ Đàm, một trong những ngôi chùa xuất hiện rất sớm của Huế và là trung tâm đầu não của Phật giáo Trung phần trước đây; một địa chỉ gắn liền với phong trào tranh đấu Phật giáo, góp phần dẫn đến làm sụp đổ chế độ gia đình trị Ngô Đình Diệm năm 1963.
Thăm di tích lăng mộ và nhà lưu niệm Phan Bội Châu. Thăm đàn Nam Giao, nơi trước đây các vua triều Nguyễn tế Trời cầu quốc thái dân an. Bây giờ, hai năm một lần, lễ tế Nam Giao lại được tái hiện vào mỗi kỳ Festival Huế.
Thăm Tây Thiên chùa tổ, thăm chùa Quy Thiện do Thượng thư Thái Văn Toản lập với hàm ý trở về với tính bổn thiện của con người. Rồi ngay cạnh đó còn có di tích chùa Ba Đồn, nơi mà theo ông Nguyễn Đắc Xuân, là nơi hợp táng các liệt sỹ chống Pháp thời kỳ đầu lớn nhất nước. Vào chút nữa là Tổ đình Thuyền Tôn-ngôi chùa do Hoà thượng Liễu Quán - người đã khai sinh thiền phái Lâm Tế và có công lớn trong việc Việt hóa văn hóa Phật giáo - sáng lập từ đầu thế kỷ 18.
Tháp Tổ Liễu Quán hiện cũng nằm cách chùa chừng 500m. Tấm bia ghi nhớ công đức của Ngài do chúa Nguyễn Phúc Khoát cho dựng đến nay vẫn còn rõ chữ. Cách tháp Tổ Liễu Quán cũng chỉ khoảng 500m là ngôi biệt thự và khu sinh phần của Ngô Đình Cẩn và khu biệt giam Chín hầm khét tiếng của chế độ họ Ngô. Bên cạnh nữa là Trung tâm văn hoá Huyền Trân và Thiền viện Hương Vân, những công trình mới nhưng đã ghi được dấu ấn khá sâu đậm với du khách và công chúng Huế.
Hay như những đề xuất về tuyến Bao Vinh - Phố Lở, tuyến Chi Lăng - Ngự Viên, tuyến Cầu Lòn ngược đường Bùi Thị Xuân chưa tới cây số với nhà thờ 2 chị em ruột cùng làm Phi thời Tự Đức; với ngôi nhà rường cổ hơn trăm tuổi của cháu nội Thượng thư Bộ lễ Lê Bá Thận; nhà thờ của bác sỹ Tôn Thất Tùng-Tôn Thất Bách, đàn Sơn Xuyên, đền Phổ Hóa, lăng mộ Tuy Lý Vương, biệt thự của Thượng thư Tôn Thất Quảng, các cơ sở đúc đồng truyền thống…
Trong những địa chỉ đó, theo nhà nghiên cứu Hồ Vĩnh, nhiều nơi bên trong vẫn còn lưu giữ nét gia phong, nếp nhà và tính cách người Huế rất đậm nét. Và chính đó là những cái mà du khách đến Huế rất muốn tìm hiểu, rất muốn trải nghiệm, song vẫn chưa mấy ai quan tâm.
Chừng ấy thôi để thấy Huế mình giàu có lắm. Vấn đề là bản thân chúng ta hình như chưa thấy trân quý, chưa biết cách làm cho những thứ của nả ấy lấp lánh, rực rỡ lên để gọi mời, giới thiệu với người khác. Trách chi du khách đến Huế chẳng mãi cứ “tem pồ, tem pồ”…
và quét mã QR
Bình luận (0)