Sống đời nơi đáy biển

Mọi người cùng gật đầu, chuẩn bị khởi động máy hơi, máy điện, mang súng bắn tên, lao sắt... để lặn xuống biển. “Khi nào anh em không được sung sức thì tôi tìm chỗ biển sâu khoảng 30-40 m. Phiên lặn đầu tiên từ 19 giờ đến 1 giờ sáng hôm sau, nếu còn khỏe thì xoa dầu nóng vô người, uống một lon nước tăng lực và “chơi” phiên tiếp theo” – thuyền trưởng Trị giải thích với chúng tôi.

Để lặn đêm dưới đáy biển, ngư dân Gành Cả chế ra loại đèn 110 V. Dàn đèn được đưa xuống nước, kéo theo sợi dây điện lòng thòng dài ngoằng. Trên tàu, chiếc máy điện chạy hết công suất để thắp bừng đáy biển. Do khúc xạ ánh sáng dưới nước, vùng biển lặn đêm phản chiếu một quầng sáng vàng rực, cách xa hàng trăm mét cũng nhìn thấy, trông rất kỳ thú.

Nửa đêm, nếu một mình đi dạo trên con đường lạ, chắc ai cũng không khỏi cảm giác rờn rợn. Thế mà ngư dân Gành Cả lại vẫy vùng dưới đáy biển đen kịt từ đêm này sang đêm khác, bất chấp các loại cá hung hãn. Ánh sáng giúp ngư dân đánh bắt tôm, cá dưới đáy biển nhưng cũng thu hút đám cá mập dữ tợn kéo đến. “Có lần mình phóng lao xuyên thủng một con cá thu nặng cả chục ký, anh em chưa kịp bắt thì mấy con cá mập đã nhào đến đớp lấy rồi bỏ chạy” - ngư dân Bùi Ngọc Lương kể.

Ngư dân Gành Cả chuẩn bị lặn xuống đáy biển - Ảnh: LÊ VĂN CHƯƠNG

Ngư dân Gành Cả làm nghề lặn biển đêm hầu như không ai không gặp cá mập. Thế nhưng, gặp riết rồi họ đâm ra khinh nhờn loài chúa tể đại dương này. Một ngư dân trẻ tếu táo: “Anh em lặn đêm thỉnh thoảng lại thấy cả đàn cá mập lẽo đẽo bám theo sau lưng như bạn bè, đuổi thì chúng chạy, lát sau lại tới thăm. Nếu chúng quấy rầy quá, mình lấy lao sắt thọt một phát, cả đàn kéo nhau chạy ào ào. Thế nhưng, loại cá mập bự như chiếc ghe thì thỉnh thoảng mới gặp, nhiều nhất là ở vùng biển Trường Sa”.

Cá mập tưởng chừng đáng sợ, hóa ra cũng chỉ để ngư dân Gành Cả đùa giỡn. Trong khi đó, một số loại hải sản ngỡ như vô hại thì lại tiềm ẩn tai họa, nhất là đồi mồi vảy. “Đồi mồi vảy khi bị bắt lên nằm một đống thấy hiền khô nhưng ở dưới nước thì chuyên chơi xấu dân lặn. Ban đêm, khi thấy ánh sáng, đồi mồi vảy cứ kéo đến xẹt ngang, xẹt dọc trước mặt. Mai của chúng sắc như dao, đụng đâu đổ máu đó. Tấn công người xong, chúng lủi nhanh vô rừng san hô. Hình như đồi mồi vảy không muốn con người xuống dưới này phá đám chỗ sinh sống của chúng vậy” - ông Lương nói.

Mưu sinh dưới dáy biển, ngư dân Gành Cả thường gặp những chuyện kỳ thú. Một lần, khi xuống độ sâu 40 m ở vùng biển quần đảo Hoàng Sa, ông Lương phát hiện và tò mò chui vào một hang rộng để khám phá. Ống hơi từ miệng ông phì bọt trắng xóa lên trần hang. Bỗng nhiên, ông Lương chứng kiến một hiện tượng không thể giải thích được: Nước đang ngập trần hang chợt tụt xuống rất nhanh. “Không tin vào mắt mình, tôi trồi lên vòm hang và rút ống hơi ra khỏi miệng. Điều kỳ lạ là tôi vẫn hít thở không khí bình thường như trên mặt đất” - ông Lương nhớ lại.

Chuyện về những mê cung thần bí dưới đáy biển, những rừng san hô hùng vĩ được nhiều ngư dân kể lại hết sức thú vị. “Dưới đáy biển có rất nhiều chỗ bằng phẳng nhưng thỉnh thoảng tụi tôi cũng gặp những hố rộng như sân vận động, nước đen ngòm, tưởng tượng nó có thể hút mình xuống âm ty địa phủ. Gặp mấy hố này, anh em lo dạt đi chỗ khác cho an toàn” - ông Trị cho biết.

Nghe ngư dân Gành Cả kể chuyện mưu sinh, tôi cứ ngỡ họ nói về những chuyến rong chơi dưới đáy đại dương. Khoảng 400 ngư dân Gành Cả nổi tiếng lặn biển đêm cừ khôi nhất nước. Theo nhiều lão ngư, Gành Cả từng là xóm chài rất nghèo. Để vượt khó, ngư dân Gành Cả với chiếc thuyền nhỏ xíu đã sinh ra nghề lặn đêm bắt ốc, mò hải sâm. Những đứa trẻ Gành Cả hằng ngày ngụp lặn từ trong bờ qua Hòn Nhạn, lớn lên trở thành những tay bơi lội như rái cá. Thoạt tiên, cả xóm đi lặn ở Hoàng Sa, còn giờ thì tàu nhỏ mới đến vùng biển này, tàu lớn ra Trường Sa, mà chỉ đánh bắt toàn loại cá lớn để xuất khẩu. “Vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa rộng lớn như vậy mà dưới đáy có hang hốc thế nào, rừng san hô ra sao..., nhiều lão ngư Gành Cả cứ kể thao thao bất tuyệt” - thuyền trưởng Trương Quang Trị thán phục.

Hơn 60 chiếc tàu đi lặn biển, mỗi năm thu về cho xóm Gành Cả gần 100 tỉ đồng. Ngư dân các nơi nghe tiếng dân Gành Cả đều gật đầu ngưỡng mộ họ về sự kiên trì, bền bỉ giữ nghề, về điều kiện kinh tế thuộc diện vững vàng nhất. Sống đời nơi đáy biển, ngư dân Gành Cả chỉ cần xuống nước là nhặt được cá, tôm. “Làm giàu thì còn khó chứ thiếu ăn thì chẳng lo” – một lão ngư cả quyết.