Tại TPHCM, 9 tháng đầu năm 2012 có 107.379 người lao động đăng ký thất nghiệp, trong đó có 83.425 người nhận quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN), tăng 27,9% so với cùng kỳ năm 2011. Theo quy định, người lao động trong thời gian hưởng TCTN sẽ được học nghề với mức hỗ trợ 300.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, trong số hơn 100.000 trường hợp đăng ký thất nghiệp, chỉ có hơn 500 người đăng ký học nghề.
“Kiếm cơm trước, học nghề tính sau”
Mới hơn 8 giờ, tại Trung tâm Giới thiệu Việc làm TPHCM đã có hàng trăm người xếp hàng, bốc số làm thủ tục đăng ký thất nghiệp. Ở quầy hướng dẫn, nhân viên liên tục phát hồ sơ, hướng dẫn người lao động điền thông tin.
Trong khi cách đó không xa, nơi tư vấn học nghề chỉ lác đác vài người đến tìm hiểu. Những tấm biển thông tin giới thiệu ngành học, nơi học cũng thưa thớt người đến xem. Khi được hỏi có quan tâm đến học nghề hay không, hầu hết những người này đều trả lời “kiếm cơm trước, học nghề tính sau”.
Đại đa số người lao động đến Trung tâm Giới thiệu Việc làm TPHCM để đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp
Chị Trần Thị Thùy Linh, công nhân Xí nghiệp May Bình Thạnh (Công ty CP Sản xuất Kinh doanh và Xuất nhập khẩu Bình Thạnh), cho biết: “Vật giá ở TPHCM ngày càng tăng nên số tiền TCTN 1,2 triệu đồng/tháng chỉ đủ trang trải một phần cuộc sống gia đình. Hơn nữa, mẹ tôi đang bị bệnh, tôi phải tranh thủ kiếm việc làm mới, thời gian và tiền bạc đâu mà đi học nghề”.
Tương tự, chị Trương Tuyết Phương, quận Tân Bình - TPHCM cũng cho biết sẽ ưu tiên kiếm việc làm mới chứ không nghĩ đến chuyện học nghề: “Mức trợ cấp 1,2 triệu đồng/tháng chỉ đủ chi trả tiền phòng trọ. Không kiếm việc làm thì lấy gì mà sống? Hơn nữa, tôi được biết mức lương của công nhân có chứng chỉ sơ cấp nghề so với lao động phổ thông không chênh lệch bao nhiêu”.
Chính sách xa rời thực tiễn
Sau hơn 3 năm thực hiện, bên cạnh việc hỗ trợ người lao động bị mất việc, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đã bộc lộ nhiều bất cập khi chỉ mới hỗ trợ người lao động bằng tiền chứ chưa giúp họ tái hòa nhập thị trường lao động. Tại TPHCM, năm 2011 có 89.950 lao động được hưởng TCTN nhưng chỉ hơn 300 người được tư vấn, đăng ký học nghề.
Theo ông Trần Xuân Hải, Giám đốc Trung tâm Giới thiệu Việc làm TPHCM, khoảng 90% người đăng ký thất nghiệp là lao động phổ thông. Lực lượng này khi bị mất việc, cuộc sống sẽ rất khó khăn, cộng thêm việc trước đó không có tích lũy nên rất e dè học nghề, đầu tư kỹ năng làm việc. Ông Trần Xuân Hải cũng cho biết để giúp người thất nghiệp tiếp cận thông tin về học nghề, trung tâm đã phát tờ rơi, tư vấn trực tiếp tại các văn phòng đăng ký bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn TP nhưng kết quả vẫn rất khiêm tốn.
Mới đây, tại hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, Bộ LĐ-TB-XH đánh giá người thất nghiệp hờ hững học nghề là tình trạng chung của nhiều địa phương. Nguyên nhân chủ yếu là mức hỗ trợ học nghề quá thấp, thời gian hỗ trợ ngắn, danh mục ngành nghề đào tạo không đa dạng. Tại Bình Dương - tỉnh có số người đăng ký thất nghiệp chiếm hơn 20% cả nước, chỉ có 11 trường hợp trong 95.875 người hưởng chế độ thất nghiệp hỗ trợ học nghề.
12,6 triệu đồng hỗ trợ học nghề cho người thất nghiệp là con số quá nhỏ so với 339 tỉ đồng chi trả TCTN tại Bình Dương. Còn ở Đà Nẵng, chỉ có 4 người thất nghiệp đăng ký học nghề sau 3 năm thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp!
Khảo sát của Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TPHCM tại 4.000 doanh nghiệp với nhu cầu tuyển dụng gần 31.000 lao động trong tháng 8-2012 cho thấy 60% chỗ làm yêu cầu trình độ và kinh nghiệm một năm trở lên. |