Chuẩn quốc gia hay khu vực?

Vấn đề nóng được các lãnh đạo Bộ GD- ĐT và đại diện 140 trường ĐH, CĐ cùng thảo luận đi đến thống nhất là tiêu chí của “chuẩn” để xác định sinh viên (SV) đạt hay không đạt chuẩn. Theo diễn giải của Bộ GD-ĐT, SV không đạt chuẩn là người có bằng tốt nghiệp trình độ ĐH, CĐ song không đạt chuẩn đào tạo, không hành nghề phù hợp với chuyên môn được đào tạo, không tìm kiếm được việc làm và không tạo được việc làm cho người khác... Khái niệm này, theo các đại biểu, không những chung chung mà chỉ nêu được thực trạng “đầu ra”. Cần phải có những tiêu chí cụ thể của “chuẩn” để các trường theo đó mà đào tạo cho đạt.

Theo ông Trần Hữu Nghị, Hiệu trưởng Trường ĐH Dân lập Hải Phòng, vấn đề đầu tiên và quan trọng nhất là Bộ GD-ĐT phải làm rõ “chuẩn” đang bàn ở đây là chuẩn của toàn quốc hay từng khu vực? Cũng có chung câu hỏi này, ông Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường ĐH Xây dựng, một trường do Bộ Xây dựng quản lý, băn khoăn: “Trường địa phương theo chuẩn địa phương, trường quốc gia có chuẩn quốc gia, vậy trường tôi đào tạo theo chuẩn nào?”

 Trong khi đó, ông Phạm Ngọc Quý, Hiệu phó Trường ĐH Thủy lợi, lại thắc mắc nếu “chuẩn” do từng trường tự xác định thì mỗi trường có ngành đào tạo, cấp học khác nhau, làm sao để SV ra trường bảo đảm chất lượng như nhau?

Ông Nguyễn Văn Lê, Hiệu trưởng Trường CĐ Sư phạm Hà Nội, lại đề xuất: Bộ GD- ĐT giao các trường có uy tín xây dựng các chuẩn để các trường khác lấy đó làm cơ sở đào tạo. Chuẩn này cần bảo đảm các tiêu chí: chuẩn đầu vào; chuẩn về kỹ năng nghề nghiệp; chuẩn về giáo viên, cán bộ quản lý; chuẩn về giáo trình...

Nghịch lý khó tháo gỡ

Tình trạng SV ra trường không tìm được việc làm, làm trái ngành đào tạo... đã khiến sứ mạng của hệ thống giáo dục ĐH là cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao cho công nghiệp hóa – hiện đại hóa không thành công. Giám đốc Học viện Ngân hàng Tô Ngọc Hưng cho rằng giữa nhà trường và các doanh nghiệp còn có khoảng cách quá xa về đào tạo và sử dụng nhân lực.

Theo ông Hưng, doanh nghiệp phải có sự hỗ trợ cho SV, cho nhà trường về cơ sở vật chất thì mới có sản phẩm là nhân lực tốt.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hiếu, Hiệu phó Trường ĐH Nông Lâm Huế, lại cho rằng việc bộ muốn trường đào tạo theo nhu cầu xã hội nhưng vẫn phải sử dụng chương trình khung của bộ ban hành là rất khó bởi trong đó có những nội dung đã không còn cần thiết.

Ông Hiếu khẳng định, để đáp ứng được nhu cầu xã hội, bộ phải cho các trường tự xây dựng chương trình đào tạo.

Theo ông Phạm Ngọc Quý, bộ chủ quản muốn trường chỉ đào tạo cán bộ cho ngành là được, vậy có cần đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội của vùng miền? Trường ĐH Điện lực ngoài việc đào tạo cán bộ, nhân viên cho ngành điện cũng muốn đào tạo kỹ sư viễn thông. Doanh nghiệp sẵn sàng trả phí đào tạo 2 triệu đồng/SV/tháng nhưng nhà trường không thể nhận vì Bộ GD- ĐT chỉ cho trường công lập thu học phí tối đa 180.000 đồng/SV/tháng...

Ông Trần Hữu Nghị đã than thở rằng trường mở nhiều ngành đào tạo mà xã hội đang cần nhân lực, nhưng rồi phải đóng cửa vì không có SV, ví dụ như ở các ngành nông nghiệp. “Các em cần học gì thì vào học, không thể có cách gì bắt ép các em được. Làm sao chúng tôi có thể đào tạo theo nhu cầu xã hội?”.