Trước đây, hai từ “game” và “nghiêm túc” ít khi đi chung với nhau. Dù vậy, “game nghiêm túc (serious game)” đã trở thành một thuật ngữ mới dùng để chỉ loại game được thiết kế chủ yếu cho mục đích giáo dục, đào tạo và huấn luyện. Thông thường, loại game này được thiết kế để chạy trên các máy tính cá nhân (PC) hay máy chơi game, trong đó người chơi phải đạt được một loạt mục tiêu đề ra trong một môi trường ảo nhất định.
Chơi game để học
Ngày càng có nhiều công ty và trường đại học xem chơi game là cách thức hữu hiệu để truyền đạt kỹ năng cho một thế hệ trưởng thành trong kỷ nguyên game video. Theo Hãng Tư vấn Công nghệ cao Apply Group, sẽ có đến 135 trong 500 tập đoàn hàng đầu thế giới theo bầu chọn của tạp chí Fortune ứng dụng game vào việc học tập vào năm 2012, đi đầu là các hãng ở Mỹ, Anh và Đức. Mary Matthews, một chuyên gia tại bộ phận game nghiêm túc TruSim của nhà phát triển game Blitz Games (Anh) nhận định: “Học thông qua việc chơi là một nguyên lý giáo dục đã có từ lâu. Vì thế, việc dùng nó để hỗ trợ cho quá trình học của người lớn cũng không có gì lạ”.
Dù game nghiêm túc có thể được dùng trong những lĩnh vực như giáo dục, văn hóa, di sản, kinh doanh và môi trường, nhưng loại game này đặc biệt phổ biến trong lĩnh vực quân sự và y tế, do nó cho phép họ kiểm tra những kịch bản có độ rủi ro cao một cách an toàn. Chẳng hạn như TruSim đang phát triển một nguyên mẫu chương trình nhằm tìm hiểu về tiến trình đưa người bị thương trong một thảm họa lớn đi cấp cứu của nhân viên y tế. Chương trình mô phỏng một vụ nổ xảy ra tại một trung tâm thành phố. Nếu có người bị thương ở bụng, những triệu chứng sẽ được hiển thị cho người chơi (người được huấn luyện), như mức độ hô hấp, nhịp tim... Các nạn nhân sẽ được tạo ra một cách ngẫu nhiên với sức khỏe tồi tệ dần theo thời gian. Vì thế, nếu người chơi đến hiện trường sau vụ nổ 5 phút, nửa giờ hay 1 giờ đồng hồ, tình hình sẽ thay đổi rất nhiều. Trong khi đó, vào năm rồi, Công ty Learning for Children (Mỹ) đã tung ra game máy tính được thiết kế để giúp cha mẹ và các nhà sư phạm nhận biết những dấu hiệu sớm của chứng đọc khó hay tự kỷ ở trẻ em.
Game nghiêm túc: Mới, nhiều tiềm năng
Vào những năm 90 của thế kỷ trước, công nghệ thực tế ảo hứa hẹn sẽ làm một cuộc cách mạng trong giáo dục và đào tạo, nhưng tất cả chỉ là lời hứa hão huyền. Stone nói: “Khi đó, các nhà phát triển thực tế ảo dự báo rằng vào cuối những năm 90, chúng ta sẽ đội mũ, mang găng và tương tác với những thế giới ảo tuyệt vời. Tất nhiên, điều đó đã không xảy ra. Một số người hiện cho rằng game nghiêm túc cũng sẽ đi vào vết xe đổ như thế giới ảo”. Tuy nhiên, Mathews lại không tin như thế. Lý do đầu tiên là những game thủ trưởng thành hiện nay là những người đã lớn lên cùng game, nên hiểu rõ cách chơi game nói riêng và công nghệ nói chung. Ngoài ra, chi phí phát triển hay giá thành của game nghiêm túc rẻ hơn nhiều so với các hệ thống mô phỏng hay thực tế ảo.
Thị trường game nghiêm túc vẫn còn mới mẻ nhưng được đánh giá là có nhiều tiềm năng. Theo Ben Sawyer, chủ tịch của hãng tư vấn Digitalmill ở Portland (Mỹ), giá trị của thị trường này hiện nay dù chỉ vào khoảng 150 triệu USD nhưng đã tăng gấp 3 lần so với năm 2005. Ngoài quy mô thị trường, một trong những trở ngại hiện nay đối với game nghiêm túc là vẫn còn thiếu những nghiên cứu về hiệu quả của loại game này đối với việc đạt được những mục tiêu học tập hay đào tạo. Đó là điều mà Wortley hy vọng sẽ sớm thay đổi. Ông nói: “Vẫn còn có nhiều người hoài nghi về game nghiêm túc và họ muốn thấy bằng chứng rõ ràng hơn về lý do tại sao loại game này lại tốt hơn phương pháp học trực tuyến hay công nghệ mô phỏng. Một trong những sứ mệnh của Viện Game nghiêm túc là cung cấp bằng chứng đó”.
Những tín hiệu lạc quan
Những bằng chứng mà ông Wortley muốn tìm có lẽ bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều trên thế giới. Trong tháng này, hãng IBM, hãng đang đi đầu trong lĩnh vực game nghiêm túc, đã giới thiệu một video game giáo dục tương tác 3 chiều - gọi là Innov8 - được thiết kế để giảng dạy sinh viên đại học những kỹ năng kinh doanh và công nghệ thông tin trong môi trường kinh doanh ảo. Mục tiêu của chương trình là biến những bài học khô khan trong sách vở trở nên sống động hơn thông qua một phương tiện quen thuộc với phần lớn đối tượng sinh viên hiện nay. Game gây ấn tượng mạnh với ông Jim Lawler, giảng viên môn hệ thống thông tin tại Đại học Pace (Mỹ), đến nỗi ông dự định đưa nó vào chương trình giảng dạy môn quản lý dự án và chương trình toàn cầu vào đầu năm tới. IBM cho biết đã cung cấp miễn phí Innov8 cho 2000 trường đại học khắp thế giới.
Vào đầu năm tới, Microsoft sẽ đánh dấu sự tham gia lần đầu tiên vào thị trường game nghiêm túc bằng cách tung ra một nền tảng game gọi là Microsoft ESP dựa trên game Flight Simulator ra đời cách đây 25 năm. ESP cho phép các công ty thiết kế những mô hình huấn luyện mô phỏng có khả năng tùy biến cao. Thị trường đầu tiên mà game này nhắm đến là những công ty hàng không đang làm việc cho quân đội Mỹ và những khách hàng khác.