Làng chài bị bao vây

Gần 8 năm nay phải sống trong cảnh bó buộc từ các dự án treo, hộ ông Lê Đổ ở khối phố Bàng An, phường Cửa Đại, thị xã Hội An đã không còn nhiều lựa chọn để phát triển kinh tế gia đình.

Dân khổ vì dự án treo

Nhà ông Đổ thấp hơn mặt đường, mùa mưa bị ngập, mùa nắng lại hứng chịu gió, bụi. Ngoài việc phải bám biển mưu sinh, ông Đổ không còn đất để sản xuất. Hơn một năm nay, gia đình ông phải tận dụng vài diện tích nhỏ phía trong tường rào của một dự án treo trồng hoa màu để cải thiện cuộc sống. Nhưng đến mùa thu hoạch lại tốn công dọn bỏ vì cây trồng chết sạch do bị ngập úng. Ông Lê Đổ bức xúc nói: “Dân chúng tôi đề nghị hoài mà có thấu tai mấy ổng đâu. Các ổng san ủi mặt bằng 4 - 5 năm nay rồi để đó, để càng lâu dân càng khổ”.

Nhà nước thu hồi đất làm du lịch, người dân phải chấp hành. Theo quy định, hàng ngàn hộ dân trong vùng dự án không được cơi nới, xây dựng nhà cửa. Việc tách hộ, sang nhượng đất đai cũng không dễ dàng thực hiện bởi phải chờ bồi thường, giải tỏa, tái định cư. Nhiều gia đình, con cái lớn lên có vợ, có chồng nhưng không có đất để làm nhà riêng, nhà cửa cũng không được cơi nới, đành phải chịu cảnh sống chung chật chội, ngóng chờ ngày được di dời đến khu tái định cư. Bà Đinh Thị Mỹ ở phường Cẩm An, thị xã Hội An nói liều: “Làm nhà thì mấy ổng không cho làm. Còn ở chung thì mấy đứa con quậy quá, chịu không nổi. Ra giêng mà không cho làm thì tôi vẫn làm”.

Các dự án cứ giậm chân tại chỗ, nhiều gia đình lâm vào cảnh cùng cực. Cũng như hàng loạt hộ gia đình chính sách ở phường Cẩm An, thị xã Hội An, nhiều năm nay gia đình ông Lê Trước - một gia đình chính sách - phải sống trong căn nhà tạm bợ. Chính quyền địa phương đã có chủ trương xóa nhà tạm cho gia đình ông. Dù hiện tại đã có nguồn kinh phí, có kế hoạch nhưng vẫn không thực hiện được bởi đất ở đang nằm trong một dự án treo, phải chờ đền bù, tái định cư.

Dân làng chài sống tạm bằng hoa màu trồng trên phần đất ít ỏi còn lại

Xa vời những làng chài tập trung

Không chỉ với người dân, mà hệ lụy của các dự án treo cũng đã làm các cấp chính quyền địa phương nơi đây thực sự bức xúc. Tại phường Cẩm An, đô thị cổ Hội An đã có 80% diện tích đất tự nhiên bị treo theo các dự án du lịch. Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp, ngư nghiệp sang dịch vụ du lịch vẫn quẩn quanh mấy chữ chờ cơ hội. Ngay cả bài toán an dân cũng không có lối ra. Ông Dương Văn Phu, Phó Chủ tịch UBND phường Cẩm An, bày tỏ: “Không những bà con bức xúc mà chính quyền địa phương cũng rất khổ tâm. Dân bức xúc vì nhà cửa xuống cấp mà không được sửa sang, xây dựng. Còn chính quyền địa phương thì cũng ngày ngóng, đêm trông...”.

Những hàng dương ven biển bị đốn sạch. Ảnh: P.LỘC

Trải thảm đỏ, cấp đất ồ ạt cho các nhà đầu tư dẫn đến những thửa đất còn lại dành cho làng chài nơi sinh sống của hàng nghìn ngư dân bao đời dựa vào biển ngày càng ít ỏi. Dọc theo chiều dài 7 km ven biển của xã Điện Dương, huyện Điện Bàn, có gần 700 ngư dân đang sinh sống, thế nhưng trong quy hoạch chỉ dành 300 m ven biển vừa làm bãi tắm vừa làm làng chài, còn lại các dự án xí phần hết. Do có quá nhiều hộ dân chen chúc cùng sinh sống làm nghề nên 300 m bãi tắm làng chài bây giờ như một bãi rác công cộng. Ý tưởng của một số ngành chức năng biến những người dân biển trở thành công nhân du lịch đã quá xa vời. Đã có những dự án đi vào hoạt động nhưng số lao động ở làng chài ít khi được tuyển dụng, bởi những đòi hỏi khắt khe của nhà đầu tư như: trình độ ngoại ngữ, kinh nghiệm công việc... Có người may mắn được tuyển dụng cũng chỉ làm được việc chăm sóc cây, dọn rác.

Trong quy hoạch cũng đã dành một khu đất xây dựng làng chài để khai thác tour du lịch “Một ngày làm ngư dân làng chài” nhưng do thiếu kinh phí nên ý định này cũng chỉ nằm trên giấy. Khu đất dành cho làng chài bây giờ chỉ là một vùng trũng thấp, với hàng trăm hộ dân đang sống bó buộc trong một quy hoạch treo. Ông Trần Minh An, Phó Chủ tịch UBND huyện Điện Bàn, kiến nghị: “Quy hoạch chi tiết huyện đã làm xong nhưng kinh phí đầu tư quy hoạch làng chài khó quá. Trung ương và tỉnh cần giúp đỡ thì mới có thể xây dựng những làng chài tập trung để ngư dân sinh sống”. Các cấp chính quyền của tỉnh và huyện đã có nhiều buổi tiếp xúc trực tiếp với dân. Nhưng xem ra những buổi làm việc như thế này cũng chỉ mang tính chất nội bộ, thu thập ý kiến mà chưa có một kết quả có hậu cho người dân trong vùng dự án treo.