Đang méo mặt vì giá dầu tăng nhưng việc điều chỉnh đơn giá chi phí hoạt động trong năm 2008 thấp hơn định mức cũ, nhiều xã viên hợp tác xã (HTX) xe buýt lại đau đầu với mức xử phạt tăng quá cao so với năm 2007.
Nhiều mức phạt tăng chưa hợp lý
Những ngày này đến các HTX xe buýt, chúng tôi thường nghe các xã viên kêu trời vì quyết định xử phạt hành vi vi phạm hợp đồng áp dụng từ 1-1-2008 đều tăng gấp đôi so với năm 2007. Cụ thể, xe buýt dừng quá thời gian quy định (2 phút) phạt 1 triệu đồng (trước 500.000 đồng); chạy sai lộ trình phạt 800.000 đồng (trước 400.000 đồng)... riêng mức phạt về mất chuyến tăng đến 4 lần. “Phạt xe dừng quá thời gian quy định đến 1 triệu đồng là không hợp lý. Thực tế, ở những trạm dừng đông khách hoặc có người già, phụ nữ mang thai, trẻ em thì xe dừng lâu hơn 2 phút mới rước được khách. Như vậy nếu muốn không bị phạt chỉ còn cách... bỏ khách. Còn chuyện mất chuyến là do nhiều khu vực bị kẹt xe chứ đâu phải lỗi của chúng tôi. Thế nhưng khi gặp kẹt xe mất chuyến, chúng tôi báo cho Trung tâm Quản lý và Điều hành Vận tải hành khách công cộng (gọi tắt là Trung tâm) thì ít khi được công nhận”- chị Trương Thị Mỹ Linh, xã viên HTX Quyết Thắng, phản ánh. Ông Phùng Đăng Hải, Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX Vận tải TPHCM, cũng lo ngại: “Đành rằng mức phạt cao sẽ giúp lái xe, tiếp viên ý thức phục vụ hành khách tốt hơn. Nhưng mức phạt mới về mất chuyến, trễ giờ quá cao vô tình gây áp lực khiến tài xế xe buýt phải chạy nhanh dẫn đến dễ gây tai nạn giao thông”.
Do không đồng ý với mức phạt trên, hiện Công ty TNHH một thành viên Xe khách Sài Gòn (gọi tắt là Công ty Xe khách Sài Gòn) và HTX Quyết Thắng vẫn chưa ký hợp đồng khai thác tuyến năm 2008 với Trung tâm. Đại diện HTX Quyết Thắng còn cho biết thêm, hiện nhiều xã viên đã xin nghỉ chạy vài ngày do vừa nhận thông báo danh sách xe bị phạt quá nhiều.
Tính chi phí quá thấp
Ngoài lo ngại về mức phạt mới, các HTX cho biết họ cũng mướt mồ hôi trước cách tính định mức đơn giá chi phí mới do liên sở Tài chính và GTCC vừa ký vì chưa đúng với thực tế. Hiện đại diện Công ty Xe khách Sài Gòn, Liên hiệp HTX Vận tải TP, Công ty TNHH Vận tải TP, Công ty TNHH Vận tải Ngôi sao Sài Gòn đã đồng loạt ký tên vào văn bản kiến nghị UBND TP, Sở GTCC, Sở Tài chính, Viện Kinh tế xem xét lại cách tính định mức đơn giá chi phí mới. Trong đó, họ đề nghị phải điều chỉnh giá vật tư phụ tùng, nhiên liệu theo giá thực tế. Vì theo họ, cách tính mới dù có yếu tố nhiên liệu tăng, tiền lương tối thiểu tăng nhưng vẫn thấp hơn đơn giá cũ khoảng 9% làm doanh thu của nhà xe giảm 13%.
Phân tích về sự bất hợp lý này, đại diện Công ty Xe khách Sài Gòn cho biết, giá vật tư phụ tùng, nguyên, nhiên liệu hầu hết đều tăng cao như nhớt hiện nay là 26.950 đồng/lít, nhưng đơn giá mới chỉ cho 12.650 đồng, lọc khí 450.000 đồng/cái, đơn giá mới cho 150.000 đồng, mỡ bò giá 44.000 đồng/kg nhưng chỉ được 21.340 đồng... Ngoài ra, theo các đơn vị vận tải, việc điều chỉnh khấu hao xe cũng chưa hợp lý, như 400 xe thuộc dự án đưa rước học sinh- sinh viên giá gần 1,2 tỉ đồng/xe, nhưng chỉ được áp giá điều chỉnh là 956,185 triệu đồng/xe, quá thấp so với thực tế.
Sẽ có định mức đơn giá mới
Ông Phùng Đăng Hải cho biết, sắp tới nếu Sở GTCC không xem xét lại mức phạt trên thì liên hiệp sẽ có đơn kiến nghị UBND TP xem xét vì nếu kéo dài tình hình này sẽ làm tăng áp lực cho xã viên. Trao đổi với ông Lê Hải Phong, Phó Giám đốc Trung tâm, về những lo ngại trên của xã viên, ông Phong cho biết đúng là cách tính định mức đơn giá chi phí mới có nhiều điểm chưa phù hợp với thực tế. “Cả Trung tâm và Sở GTCC đã nhờ Viện Kinh tế tính toán lại và đưa ra định mức mới hợp lý hơn. Khi Viện Kinh tế hoàn thành đơn giá mới, chúng tôi sẽ trình UBND TP duyệt và áp giá mới cho các HTX”- ông Phong nói.
Riêng về mức phạt tăng cao, theo ông Phong, mục đích phạt nặng để lái xe, tiếp viên không vi phạm, phục vụ hành khách tốt hơn. Theo ông Phong, có nhiều trường hợp nhà xe tranh thủ dừng lâu ở một trạm đông khách để chờ đón khách, đến trạm khác thấy ít người lại chạy luôn gây thiệt thòi cho hành khách. Ngoài ra, cũng có tài xế vì lý do nào đó về bến trễ nhưng lại viện cớ do kẹt xe. Vậy làm cách nào để biết mất chuyến là do kẹt xe? Ông Phong cho biết, ngay lúc kẹt xe, tài xế nên gọi điện cho nhân viên điều hành của HTX để nhân viên này báo ngay cho trạm điều hành của Trung tâm xem xét không xử phạt. Tuy nhiên, ông Phong nhìn nhận trong quá trình xử phạt cũng có nhiều sai sót, Trung tâm sẽ xem xét lại những trường hợp xã viên kiến nghị.