Sông Thị Vải thành “hoang mạc nước”

Hôi tanh đến nhợn cổ

Đứng ở mép sông Thị Vải trong KCN Gò Dầu, huyện Nhơn Trạch - tỉnh Đồng Nai, chúng tôi đã phải bịt mũi vì mùi hôi thối cứ theo gió thoảng tới. Nước sông ở đoạn này có màu nâu vàng, nhiều đám bọt li ti nổi lên. Thuyền chạy được khoảng 15 phút ra giữa dòng mênh mông, nước sông đã chuyển sang màu đen chẳng kém gì nước cống. Chúng tôi ngồi trong khoang thuyền vẫn bị mùi hôi tựa nước cống bốc lên nồng nặc bao vây.

Trong quá trình di chuyển, chúng tôi không thấy bất cứ ghe, xuồng nào đánh bắt cá quanh khúc sông này. Cách nay 2 năm, cá tôm đã chết nổi trắng sông do tình trạng ô nhiễm hóa chất. Nay, không thấy cá chết, chúng tôi mừng thầm vì nghĩ dòng sông đã bớt ô nhiễm. Thế nhưng, câu nói của một vị cán bộ trong đoàn khảo sát đã làm chúng tôi chột dạ: “Dòng sông này xem như đã trở thành một “hoang mạc nước”! Cá chết từ từ hết luôn rồi, còn đâu nữa. Bây giờ ở khúc sông này đâu còn con cá nào sống nổi. Giả sử có con nào còn sống sót, có bắt được cũng chẳng ai dám ăn!”.

Đến gần Nhà máy Đạm Phú Mỹ, mùi hôi thối càng lúc càng nặng nề. Chúng tôi nhận ra váng bọt trắng xóa dập dềnh trên mặt sông ngay cửa xả của KCN Phú Mỹ. Lúc này mùi hôi không còn, thay vào đó là mùi tanh nồng đến nhợn cổ. Một đường viền bằng đám bọt màu nâu vàng giống như “vành đai” báo hiệu đã vào khu vực cống xả. Bọt trắng xóa tựa bọt xà phòng và lớp váng dơ màu nâu vàng tụ thành từng đám lớn, trải khắp mặt sông. Chiều dài vùng bị ảnh hưởng lên đến mấy chục mét, chiều rộng choán gần hết mặt sông. Tất cả thuyền bè đều đậu xa “vùng cấm” này để không phải ngửi cái mùi tanh lợm và tránh dòng nước ô nhiễm bắn vào người. Nếu không có cơn gió thổi ngược khá mạnh thì váng xà phòng này còn lan ra rộng hơn.

Kiểm tra rồi... để đó!

Sau khi báo chí đồng loạt lên tiếng về tình trạng ô nhiễm sông Thị Vải cách nay 2 năm, Bộ Tài Nguyên - Môi trường đã “lệnh” cho các cơ quan chức năng về tài nguyên của tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và TPHCM tiến hành rà soát, nhanh chóng tổ chức kế hoạch kiểm soát ô nhiễm bằng việc lấy mẫu phân tích, quan trắc trên lưu vực sông để xác định nguồn gây ô nhiễm. Một Ủy ban Bảo vệ môi trường sông Thị Vải gồm các cơ quan chức năng TPHCM, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu cũng đã được thành lập. Nhiều cuộc gặp gỡ, làm việc giữa Cục Bảo vệ Môi trường Bộ Tài nguyên - Môi trường và lãnh đạo 3 địa phương này đã được diễn ra. Cũng trong thời gian đó, Cục Bảo vệ Môi trường cũng đã thành lập đoàn thanh tra và kiểm tra hầu hết các doanh nghiệp bị nghi ngờ là thủ phạm, sau đó hoàn thành danh sách đen các đơn vị vi phạm và báo cáo lên bộ xử lý. Các doanh nghiệp được ấn định thời gian để cải thiện hệ thống xử lý nước thải. Nếu chây ì, Bộ Tài nguyên - Môi trường sẽ ra quyết định đóng cửa nhà máy.

Thế nhưng đến nay, mọi “nỗ lực” và những lời cam kết của Bộ Tài nguyên - Môi trường và cơ quan chức năng các địa phương vẫn chưa mang lại cho sông Thị Vải một tín hiệu vui nào. Không biết con sông này sẽ phải “chết” trong bao nhiêu năm nữa?