Theo các chuyên gia của Đại học TDTT Cologne (Đức), lối đá của các tuyển quốc gia tại Euro 2008 chính là lối chơi bóng tốc độ mà nhiều CLB ở Giải Ngoại hạng Anh hoặc giải Champions League đã thể hiện trong hai mùa bóng gần đây. Trong một trận cầu hiện nay, một cầu thủ (chơi đủ 90 phút) phải chạy trung bình 10 km, trong đó có 2 km là chạy nước rút. Tốc độ di chuyển của quả bóng cũng nhanh hơn vì thời gian nhận bóng và chuyền bóng ngày càng ngắn. Ví dụ, tại Manchester United, HLV Alex Ferguson luôn buộc các cầu thủ mỗi lần giữ bóng (trước khi chuyền) không được quá 1 giây. Từ 2 năm trước, kể từ khi thay Jurgen Klinsmann nắm tuyển Đức, Joachim Loew đã trau dồi cho các học trò kỹ năng này. Theo ông, chơi bóng càng nhanh, trận đấu càng dễ có nhiều bàn thắng.
VCK Euro 2008 cũng là nơi áp đặt những sơ đồ chiến thuật mới. Hồi Euro 1972, Đức phát kiến ra libéro, một trung vệ tự do chơi sau các hậu vệ và Franz Beckenbauer đã thành công trong vai trò đó. Mãi tới France 1998, một số đội còn sử dụng vị trí này. Đến World Cup 2006, chiến thuật về phòng thủ thay đổi một cách triệt để bằng cách sử dụng cặp trung vệ, chơi cao hơn một chút là một tiền vệ (hoặc trung vệ) quét.
Một số chuyên gia bóng đá châu Âu, trong đó có Volker Finke, cựu HLV CLB SC Freiburg (Đức), cho rằng sơ đồ lý tưởng nhất là 4-4-2, trong đó có 2 tiền vệ trung tâm. “Sơ đồ này giúp chuyển hướng từ lối chơi tấn công sang phòng thủ (và ngược lại) rất nhanh" - Finke nói. Trong suốt trận đấu, 4 cầu thủ ở hàng phòng ngự phải luôn tuân thủ quy định: Cách nhau 8 m, nhằm tránh những cú qua bóng đột biến. Cũng theo chuyên gia trên, hai tiền vệ trung tâm phải được bố trí so le nhau, ví dụ như cách bố trí Michael Ballack và Torsten Frings trong tuyển Đức hiện nay.
Tại Euro 2008, tuyển Hà Lan áp dụng chiến thuật mới bằng cách chuyển từ sơ đồ 4-3-3 truyền thống sang 4-2-3-1. Cả ba tiền vệ cùng đóng vai trò hộ công cho Nistelrooy hoặc băng lên ghi bàn, vừa làm nhiệm vụ giữ nhịp ở tuyến giữa. Trước mặt hàng hậu vệ 4 người là 2 cầu thủ có nhiệm vụ đánh chặn. Theo phân tích của chuyên gia Finke, sơ đồ này giúp các cầu thủ chơi tự do hơn và thiên hướng tấn công rõ ràng hơn. Điều thú vị là tại Euro 2008, tuyển Ý lại áp dụng sơ đồ chiến thuật truyền thống 4-3-3 trước đây của Hà Lan. Luca Toni chơi như một tiền đạo cắm được hỗ trợ bởi hai tiền đạo chạy cánh.
Dù là 4-4-2, 4-2-2-2 hay 4-2-3-1, những chiến thuật mới này khiến người hâm mộ tại Euro 2008 cảm thấy phảng phất dáng dấp của bóng đá tổng lực (total football) vốn được khai sinh từ những năm 1970 bởi Rinus Michels. Trước đó, tại World Cup 1954 (Đức vô địch), tư duy tử thủ còn rất phổ biến. Những hậu vệ Đức thời đó như Werner Liebrich (đã mất vào tháng 3-1995) không bao giờ được HLV cho phép lên tới đường biên giữa sân. Nhưng kể từ sau cuộc cách mạng bóng đá của Rinus Michels, bóng đá tấn công tổng lực lên ngôi. Hennes Weisweiler, một cố HLV người Đức (mất vào năm 1983), từng mô tả lối đá này qua hồi ký của ông: "Khi có bóng, tất cả chúng tôi là tiền đạo. Nếu đối phương giữ bóng, toàn đội là hậu vệ”...
Dù bóng đá tổng lực của những năm 1970 đã là quá khứ, nhưng giờ đây, bất kỳ cầu thủ hiện đại nào cũng muốn vượt lên bằng hoặc hơn thời hoàng kim đó. Nhà tuyển trạch lừng danh Urs Siegenthaler, hiện đang là trợ lý của Joachim Loew, nhận xét: Cầu thủ thời nay đa năng hơn các đồng nghiệp thời trước. Ông không tiếc lời khen những cầu thủ của Tây Ban Nha hiện nay như: Andres Iniesta, Cesc Fabregas và Xabi Alonso vì họ có thể chơi tốt ở nhiều vị trí. Ông cũng khen các tuyển thủ Ý rằng nếu chuyển từ vị trí hậu vệ phải sang chơi tiền vệ phòng ngự thì bất cứ cầu thủ Ý nào cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Còn nhớ, hồi World Cup 2006, Urs Siegenthaler bỏ công “trinh sát” các buổi tập của Argentina và nghiền ngẫm nát bét những đĩa ghi hình các trận Argentina thi đấu, sau đó ông kết luận: Các tuyển quốc gia hiện nay không còn chăm bẳm phá rối lối chơi đối phương như trước mà tuân thủ theo lối chơi của riêng mình. Theo tờ Spiegel (Đức), thông điệp quan trọng này của Siegenthaler được Loew lắng nghe và tuyển Đức nay không còn sử dụng cách chơi “phá đối phương” như trước nữa.
Cùng có những cái nhìn tinh tế về bóng đá hiện đại nhưng có một điều mà các chuyên gia bóng đá mọi thời chẳng bao giờ nói đúng 100%, đó là đội nào sẽ lên ngôi vô địch (Euro hay World Cup)? Tương tự, trả lời câu hỏi này trước trận chung kết Đức - Tây Ban Nha, Buschmann, chuyên gia bóng đá thuộc Đại học TDTT Cologne, lắc đầu: “Bóng đá vẫn mãi là một thứ bí ẩn”!