. Phóng viên: Thưa ông, gần đây Tập đoàn Dầu khí VN (Petro VN) nói “ế” điện do Tập đoàn Điện lực VN (EVN) không mua, còn EVN lại nói rằng Petro VN không cung cấp đủ điện và giá cao. Vì sao lại có việc “đá qua đá lại” này?

- Ông Trần Viết Ngãi: Petro VN được giao quản lý, vận hành 3 nhà máy điện là Cà Mau 1, Cà Mau 2 và Nhơn Trạch. Nếu EVN mua hết toàn bộ công suất của 3 nhà máy này thì lỗ vài ba ngàn tỉ đồng, vì đây là nguồn điện chạy dầu. Để giảm lỗ, họ chọn phương án chỉ mua điện giờ cao điểm, giờ thấp điểm không mua vì thời gian này nguồn điện trên hệ thống đã thừa, nếu mua thêm của Petro VN thì lãng phí. Chúng tôi đã góp ý kiến với cả hai bên. Phía EVN phải giải trình thật rõ cho Petro VN biết sẽ khó khăn thế nào khi mua hết công suất. Còn phía Petro VN cũng cần nói rõ không phát hết công suất thì thiệt hại như thế nào, nếu EVN chỉ thuần túy mua điện giờ cao điểm ngày và tối thì rất bất lợi cho Petro VN. Trong thiệt hại chung, hai bên cùng có trách nhiệm san sẻ: EVN phải mua một lượng nhất định điện phát vào giờ thấp điểm cho Petro VN để họ bù đắp được chi phí, EVN không lỗ quá lớn. Như thế sẽ không có chuyện “ế” điện.

. Petro VN cho biết đã bày tỏ quan điểm chấp nhận chia sẻ, thậm chí bán dưới giá thành nhưng EVN vẫn không mua và để tái diễn tình trạng cắt điện. Như thế có hợp lý không, thưa ông?

- Quan điểm của Petro VN là rất đúng. Còn phía EVN, cũng phải thông cảm với họ bài toán cân đối tài chính. Bản thân EVN cũng đang phải chịu lỗ tương đối lớn, do Nhà máy Nhiệt điện Phú Mỹ chỉ được 2.000 MW chạy khí, còn lại chạy dầu, lỗ mấy ngàn tỉ đồng.

Tuy nhiên về nguyên tắc, EVN có trách nhiệm phải cung cấp đủ điện. Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã nói sinh ra EVN là để cung cấp điện cho toàn dân, không cung cấp điện vì dựa vào lỗ là không được. Tôi thấy EVN phải nhận thức được điều này. Lỗ cũng phải tìm mọi cách cung cấp đủ điện rồi tìm cách bù lỗ. Khó khăn quá có thể xin Chính phủ hỗ trợ. Ví dụ như Tổng Công ty Xăng dầu lỗ hàng chục ngàn tỉ đồng mà vẫn phải chịu để bảo đảm nguồn cung. EVN không đến mức lỗ ghê gớm như vậy nên cũng phải tiếp nhận thêm nguồn điện giá cao, đừng tạo không khí căng thẳng. Người dân thấy rất vô lý là điện thừa nhưng không mua, họ không hiểu được là chỉ dư thừa điện giờ thấp điểm.

. Tổng Giám đốc EVN, ông Phạm Lê Thanh, đã cho rằng mục tiêu tiết kiệm điện chưa được thực hiện tốt. Sản xuất công nghiệp 6 tháng đầu năm chỉ tăng hơn 15% nhưng điện cho công nghiệp tăng hơn 20%, cần kiểm toán năng lượng đối với các đơn vị sử dụng trên 3 triệu KWh. Điều này có cần thiết không, thưa ông?

- Nói thế là không đúng, vì đó là nhu cầu sản xuất, cần bao nhiêu phải cung cấp bấy nhiêu chứ không thể đưa ra kiểm toán. Thậm chí người ta yêu cầu gấp ba gấp bốn lần cũng phải bảo đảm và EVN không có quyền từ chối bất cứ yêu cầu nào của sản xuất. Dùng điện không có định mức và đặc biệt điện cho sản xuất không thể định mức được. Nhà máy luyện thép, xi măng cần rất nhiều điện. Người ta dùng nhiều trả tiền nhiều, dùng ít trả tiền ít chứ không có quyền đề nghị kiểm toán.

. Dư luận đang đặt câu hỏi liệu có phải EVN đang tính gây sức ép để được tăng giá?

- Điều chỉnh giá điện là hợp lý, vì EVN đang lỗ lớn. Có điều, áp dụng vào thời điểm nào cần phải cân nhắc. Đang lạm phát mà điện, xi măng, than đòi tăng giá sẽ là tác động rất xấu đến kinh tế xã hội.