Kiềm chế lạm phát, phải chấp nhận “méo mó thị trường”

Ngày 10-7, tại cuộc họp về kết quả sản xuất kinh doanh 6 tháng đầu năm 2008 của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước, TS Phạm Viết Muôn, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ-Phó trưởng Ban Chỉ đạo Đổi mới và phát triển doanh nghiệp (DN), đã trả lời một số câu hỏi của phóng viên các báo xung quanh vấn đề trên.

Phóng viên: Thưa ông, tháng 3 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước không được kinh doanh ngoài lĩnh vực của mình nhưng Tập đoàn Công nghiệp Cao su VN vẫn đầu tư vào Quỹ SHS của Ngân hàng (NH) SHB, Tập đoàn Dầu khí VN vẫn dự kiến đầu tư 20% vào NH Hồng Việt, Tập đoàn Than - Khoáng sản VN vẫn đầu tư ngoài lĩnh vực chính của mình… Phải chăng họ đã thực hiện chưa nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng?

- TS Phạm Viết Muôn: Đối với Tập đoàn Công nghiệp Cao su và Tập đoàn Than - khoáng sản VN đầu tư ngoài ngành, Thủ tướng đã có chỉ đạo. Những DN nào đầu tư ngoài ngành đều phải báo cáo, xin phép Thủ tướng. Với Tập đoàn Dầu khí VN, Thủ tướng chỉ đạo chỉ được phép đầu tư vào một trong hai NH, nếu bỏ vốn vào NH mới thì phải thoái vốn ở NH GPBank.

Mới đây Thủ tướng có chỉ đạo không được tăng giá đối với một số mặt hàng thiết yếu đến hết năm 2008, trong khi đó đầu vào sản xuất, lãi suất NH, chi phí sản xuất… tăng cao. Liệu điều này có làm “méo mó thị trường”?

- Trong tình hình hiện nay, mục tiêu số 1 là kiềm chế lạm phát nên có những thứ phải áp dụng biện pháp hành chính (các chuyên gia nước ngoài cũng khuyên trong bối cảnh hiện tại các nước khác đều phải làm vậy). Quy mô kinh tế, phạm vi của VN còn nhỏ nên các biện pháp hành chính đã phát huy tác dụng. Trong 6 tháng cuối năm 2008, có những mặt hàng DN muốn tăng nhưng Thủ tướng chỉ đạo không được tăng để bảo đảm bình ổn giá, kiềm chế lạm phát. Đúng là làm như vậy là phi thị trường, méo mó thị trường nhưng chịu “méo mó thị trường” một chút để không ảnh hưởng đến an sinh xã hội.

Theo Ban Chỉ đạo Đổi mới và phát triển DN, hệ số nợ phải trả/vốn của các tập đoàn và tổng công ty không cao nhưng vừa qua báo cáo đánh giá của chương trình kinh tế VN của ĐH Harvard cảnh báo rằng hệ số này rất cao, tới 28 tỉ USD, tương đương 40% GDP?

- Về hệ số nợ/vốn, tại thời điểm ngày 31-12-2007 là 1,36 lần, như vậy tính chung là không lớn. Trước đây, vốn lưu động Nhà nước bảo đảm cấp tối thiểu 30%, tức là hệ số 1/3, còn đầu tư là 1/4. Điều đáng nói là một số tập đoàn, tổng công ty hệ số nợ/vốn cao. Lý do: Vốn Nhà nước cấp hầu như không có bổ sung, có chăng là từ phần lãi để lại cho DN.

Họ cũng khuyến cáo hạn mức các tập đoàn, tổng công ty đầu tư ra ngoài ngành chỉ giới hạn ở mức 30% tổng vốn đầu tư?

- Thủ tướng đã chỉ đạo giao Bộ Tài chính trình Thủ tướng quy định về việc đầu tư ra ngoài các ngành kinh doanh chính của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước không được vượt quá 30%. Nhưng đến nay Bộ Tài chính chưa trình Thủ tướng Chính phủ.

Bán cổ phần trong khi thị trường chứng khoán suy giảm đã gặp nhiều khó khăn. Cuối năm 2007 đã đặt ra vấn đề ngoài bán đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) nên áp dụng các phương thức khác như thỏa thuận, bảo lãnh… Thủ tướng cũng đã yêu cầu Bộ Tài chính sớm trình phương thức mới?

- Thị trường chứng khoán đang ấm dần lên nhưng chưa bền vững. Sắp tới, việc cổ phần hóa có thể sẽ không qua IPO mà bán cho người lao động theo giá ưu đãi, lựa chọn cổ đông chiến lược để mua - bán trực tiếp, phần còn lại của Nhà nước được chuyển sang công ty cổ phần. Nhà nước giữ cổ phần chi phối thậm chí chi phối tuyệt đối. Một mặt tạo ra cơ chế quản trị theo mô hình công ty cổ phần ở DN Nhà nước. Luật Doanh nghiệp quy định đến ngày 1-7-2010, tất cả DN còn là DN Nhà nước đều phải chuyển sang hình thức công ty TNHH hoặc cổ phần.