Từ trung tâm huyện Phước Sơn - Quảng Nam đến xã vùng cao Phước Thành theo đường chim bay chỉ hơn 10 km, song để đến được đây lúc nắng ráo cũng phải mất 2 giờ đi đường vòng dài trên 40 km. Không một loại phương tiện nào có thể đến được đất vàng Phước Thành, ngoài loại xe “chuyên dụng” Minsk.

Bỏ nương rẫy chạy xe thồ

Chở tôi trên chiếc Minsk cũ kỹ, anh Nguyễn Văn Huynh, một người làm nghề xe thồ lâu năm ở Phước Thành, huyên thuyên chuyện trên rừng, dưới biển. “Nói chuyện cho quên đường xa vất vả” - Huynh bảo. Huynh cho biết để sống được trên đất vàng, nhiều người dân Phước Thành phải bỏ ruộng rẫy ra chạy xe thồ, song cũng không hề dễ ăn. “Ngoài khả năng là biết hầu chuyện cho khách, tụi tôi phải gan lì, “liều mình như chẳng có” trên con đường nguy hiểm này” - Huynh bảo. Anh kể: “Mùa khô vào đây còn tương đối dễ; mùa mưa phải quấn cả dây xích vào bánh xe mới đi qua được những đoạn lầy lội, trơn như mỡ”. Quả thật, chỉ nghe những cái tên như dốc Gió, dốc Coi, dốc Dựng, suối Nước Mắt..., tôi cũng đã nổi da gà. “Đã có không ít trường hợp cả người lẫn xe rơi xuống vực thẳm. Làm nghề này cũng chua lắm” - Huynh bộc bạch.

Chiếc Minsk gầm rú đưa chúng tôi men theo các triền đồi đến một số điểm khai thác vàng ở Phước Thành. Ở đây, các dòng suối đều bị đổi màu trắng bạc. Gốc, rễ cây rừng còn ngổn ngang bên cạnh những căn chòi, lán trại dựng tạm. Vào sâu một lán trại trên công trường khai thác vàng, chúng tôi mới thấy bóng dáng nhân công, bởi gần đây các chủ bãi quản lý nhân công rất chặt chẽ.

Có “phước” nhưng chưa “thành”!

Sống trên mảnh đất vàng nhưng thanh niên ở xã Phước Thành không phải ai cũng xin được làm công trong bãi vàng, dù nghề này vô cùng vất vả lại kiếm được chẳng bao nhiêu tiền. Tâm lý của các chủ bãi là tuyển dụng nhân công ở xa để dễ bề cai quản. Sống trên đất vàng nhưng hiện toàn xã Phước Thành có từ 80% - 90% hộ nghèo. Nhiều thôn vẫn chưa có điện thắp sáng. Đường giao thông đến các thôn, bản hầu hết chưa được khai thông. “Người dân chúng tôi sống giữa bãi vàng mà chẳng được hưởng dư vị ngọt ngào và ánh hào quang của nó”- một người dân Phước Thành ta thán. Giao thông đi lại khó khăn, cách trở, nên bộ mặt của xã vùng cao Phước Thành nhiều năm qua chưa có gì thay đổi đáng kể. Có một nghịch lý là trong khi chính những khu đồi núi ở địa phương này hằng ngày vẫn diễn ra cảnh tấp nập như công trường, bởi hoạt động khai thác vàng thì cuộc sống của bà con Phước Thành vẫn cứ bình lặng, vẫn cứ khó khăn kéo dài.

Bí thư Đảng ủy xã Phước Thành Hồ Văn Ni cho biết hiện ở xã có 5 đơn vị đã và đang được cấp phép khai thác vàng với hàng ngàn nhân công, chủ yếu đến từ các tỉnh phía Bắc. Ngoài ra, còn có hàng chục điểm khai thác nhỏ lẻ. Tình trạng khai thác vàng bừa bãi đã làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước. “Ở các khe suối, trước đây chúng tôi có thể đánh bắt cá, tôm để cải thiện bữa ăn, giờ thì không con nào sống nổi. Tình trạng ô nhiễm còn ảnh hưởng đến nguồn nước uống và tình hình sản xuất của chúng tôi” - một người dân Phước Thành buồn bã nói.

Ở Phước Thành, người dân thường kháo nhau rằng họ sống trên mảnh đất có “phước” nhưng không biết bao giờ mới “thành”. “Một xã có 5 doanh nghiệp và hàng chục điểm khai thác vàng, mới nghe ai cũng nghĩ phải giàu có lắm, nhưng người dân địa phương lại sống rất khốn khó” - ông Hồ Văn Ni than thở.