Còn những điều nằm ngoài sách đính chính

ông Nguyễn Anh Dũng phó viện trưởng Viện Khoa học giáo dục

- Chúng tôi đã không bỏ qua bất cứ một ý kiến góp ý nào trong đợt rà soát chương trình - SGK vừa qua. Việc rà soát, lấy ý kiến góp ý sau khi triển khai đại trà chương trình - SGK mới là việc bình thường, các nước cũng làm thế. Nhưng có thể nói đây là lần đầu tiên Bộ Giáo dục - đào tạo tổ chức được đợt lấy ý kiến rộng rãi, nhiều đối tượng và ý kiến góp ý cũng phong phú, chi tiết cả về nội dung, hình thức SGK, cách đánh giá, cách dạy học...

* Những chi tiết, nội dung phải chỉnh sửa và có thể chỉnh sửa ngay trong năm học này là gì?

- Có những thuật ngữ khoa học trình bày trong một số cuốn SGK còn khó, trừu tượng, chưa chuẩn xác, chưa nhất quán giữa các lớp, các cấp học, cách trình bày ở một số cuốn SGK rườm rà, chưa tường minh (SGK môn giáo dục công dân, sinh học...). Rải rác một số cuốn còn sai kiến thức. Một số cuốn nội dung, yêu cầu đối với học sinh quá cao, không phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi (thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập, cách biểu đạt kiến thức)... Đó là những cái chúng tôi đề nghị chỉnh sửa ngay, thể hiện ở các cuốn đính chính.

Ngoài việc để học sinh hiểu đúng các khái niệm, kiến thức, việc chỉnh sửa còn nhằm giảm nhẹ tính hàn lâm, để học sinh dễ tiếp thu hơn, tránh quá tải. Dĩ nhiên còn những bất cập được nhìn thấy qua đợt rà soát nhưng khó điều chỉnh ngay được, vì nếu làm sẽ gây đảo lộn chương trình.

* Những vấn đề "khó làm ngay" ông nói là gì?

- Ví dụ như của Hội Khoa học lịch sử VN đề nghị điều chỉnh phân kỳ lịch sử trong SGK lịch sử: không phân kỳ theo nền sản xuất mà phân kỳ theo các nền văn minh.

Đây là việc nhiều nhà sử học thấy có lý, chúng tôi cũng thấy có lý nhưng khó có thể thực hiện ngay, vì trước hết nó đụng chạm đến quan điểm khoa học. Hơn nữa, nếu theo quan điểm mới (phân theo nền văn minh) sẽ phải có sự thay đổi lớn đối với sách đã viết. Cũng về lịch sử, có một số nhân vật lịch sử được đưa vào chương trình - SGK đang được các nhà nghiên cứu đưa ra nhìn nhận mới trên cơ sở những tư liệu vừa cập nhật.

Tuy nhiên, đó mới chỉ là vấn đề được công nhận trong giới khoa học. Để phải điều chỉnh SGK, cần có những văn bản chính thức tầm quốc gia để công bố lại về các nhân vật lịch sử đó. Nên từ đề nghị đến điều chỉnh SGK có nhiều vấn đề phức tạp phải bình tĩnh xử lý. Ở các môn học khác cũng thế.

* Vì sao sau một đợt rà soát, đánh giá quy mô lớn vừa qua, việc này lại phải tiếp tục làm trong năm học mới?

- Đợt rà soát vừa qua chỉ có ý nghĩa như những đánh giá ban đầu thôi. Quy trình biên soạn và thẩm định chặt chẽ, nhưng bao giờ cũng vậy, một chương trình - SGK mới cần có thời gian trải nghiệm trên thực tế mới có những nhận xét đánh giá xác đáng.

Đến nay chương trình SGK mới chỉ đi được gần một vòng. Bản thân giáo viên, cán bộ quản lý đang ở giai đoạn làm quen. Từ đợt trưng cầu ý kiến vừa qua, có thể nhận thấy có những giáo viên, cơ sở giáo dục còn chưa hiểu hết, hiểu đúng tinh thần của chương trình - SGK và cũng chưa có thời gian nghiên cứu, đánh giá.

Sự trao đổi ban đầu có thể khiến giáo viên, cơ sở giáo dục hiểu đúng và giúp nhà quản lý, người viết sách nắm được thực tế dạy học cụ thể ở từng vùng đặc thù. Nhưng cần có những đợt rà soát tiếp theo, sâu hơn, trong khoảng thời gian lâu hơn và đánh giá trên nhiều kênh. Dĩ nhiên sau các đợt rà soát, việc điều chỉnh có thể được thực hiện nếu cần thiết để có được chương trình - SGK tốt nhất.