Theo Hiệp hội Nghiên cứu tế bào gốc quốc tế (ISSCR), hiện đang có làn sóng du lịch chữa bệnh bằng liệu pháp tế bào gốc tại một số nước phát triển. Sự cường điệu về cách chữa bệnh hiện đại tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhưng không được chứng minh này trên các trang web quảng cáo đã khiến các nhà nghiên cứu và đạo đức học cũng như giới làm luật hết sức quan ngại. Giới chuyên môn cũng khuyến cáo và đưa ra hướng dẫn nhằm giúp người bệnh biết được sự khác biệt một trời một vực giữa việc thử nghiệm và ứng dụng lâm sàng của cách chữa bệnh có tính suy đoán này...

Những kết luận đầy hoài nghi

Theo GS George Daley, Viện Nhi Boston, đương kim chủ tịch ISSCR, cho đến lúc này cách chữa bệnh dựa trên nguyên lý của liệu pháp tế bào gốc chỉ ở giai đoạn nghiên cứu, chưa được chứng minh trên thực tế.

“Cũng như các thủ thuật y khoa khác – ông giải thích – liệu pháp tế bào gốc buộc phải trải qua quá trình thử nghiệm lâu dài để bảo đảm độ tin cậy và tính hiệu quả... Hiện vẫn chưa có cách chữa bệnh nào dựa trên nguyên lý của liệu pháp tế bào gốc được chứng minh về mặt lâm sàng và khoa học. Đó là chưa nói đến những nghiên cứu qua loa được đăng tải trên các website đã cường điệu kết quả và lầm tưởng là liệu pháp tế bào gốc”.

Chính những kết luận (đầy hoài nghi) như thế đã khiến cho số lượng người bệnh trên khắp thế giới đi du lịch để tìm kiếm khả năng chữa trị với liệu pháp tế bào gốc tăng lên rõ rệt. Theo GS Timothy Caulfield ở Viện Luật Y tế thuộc ĐH Alberta (Edmonton, Canada), cách chữa trị gọi là mầu nhiệm này đã được các lang băm trên khắp thế giới khai thác như một trò bịp để lừa người bệnh thông qua các trang web quảng cáo.

Tại hội nghị thường niên của ISSCR diễn ra ở Philadelphia (Mỹ) hồi tháng trước, ông Timothy Caulfield đã đưa ra những bằng chứng phi thực tế từ 32 website tự xưng là “chuyên về liệu pháp tế bào gốc” dưới các thuật ngữ “stem cell therapies” hay “stem cell treatment”. Duy chỉ có một trong các trang web thừa nhận đây là cách chữa trị thử nghiệm, trong khi số còn lại tuyên bố là cách chữa trị hiệu quả.

Tiền mất tật mang

Các bệnh viện tại nhiều quốc gia, nhất là các nước đang phát triển, đã khuếch trương quá đáng về liệu pháp này từ một vài kết quả không đáng tin cậy. Trong khuôn khổ khảo sát mang tính toàn cầu của GS Caulfield, nhiều chủ quản website khẳng định có thể chữa khỏi nhiều loại bệnh, đặc biệt khi được khai thác như một loại thủ thuật thẩm mỹ để làm chậm lại tiến trình lão hóa cơ thể (?). Trong khi đó, một bệnh viện ở Ukraine lại khẳng định liệu pháp này sẽ “gia tăng khả năng tình dục ở các đối tượng nam giới trung niên”...

Trong khi những kết luận này dựa trên các căn cứ khoa học không rõ ràng, nhiều bệnh viện vẫn móc túi người bệnh một cách trắng trợn. Có đến 18 trang web đăng chi tiết giá cả lên đến nhiều ngàn USD, trung bình không dưới 8.000 USD cho mỗi lần áp dụng. Đặc biệt, có trang web thẩm mỹ đã “chém đẹp” 24.000 USD cho mỗi lần áp dụng thủ thuật này như cách chữa trị chống lão hóa...

Tuy nhiên, quan ngại lớn nhất là người bệnh sẽ lãnh đủ những hậu quả về sức khỏe sau khi đã dốc cạn hầu bao. Chính vấn đề này đã khiến ISSCR thành lập lực lượng đặc nhiệm riêng với nhiệm vụ đưa ra các hướng dẫn cần thiết cho các bệnh viện trên khắp thế giới.

Theo GS Olle Lindvall, một chuyên gia về liệu pháp tế bào gốc ở Trung tâm Khoa học thần kinh Wallenberg (Lund, Thụy Điển) và đồng chủ tịch Phân ban An ninh lâm sàng của ISSCR, điều quan trọng là sự hướng dẫn mang tính quốc tế này phải được áp dụng trên khắp thế giới khi liệu pháp chữa trị mới này chưa có kết luận cuối cùng. Trong đó bao hàm các tiêu chuẩn tạo ra và đặc trưng hóa tế bào gốc cho mục tiêu cấy ghép vào cơ thể người. Tất nhiên, bằng chứng từ các phòng nghiên cứu và những thí nghiệm trên động vật sẽ rất cần thiết trước khi được áp dụng trên các đối tượng tình nguyện.