Nên tách bạch trợ cấp thôi việc và bảo hiểm thất nghiệp

. Phóng viên: Xin ông cho biết, phạm vi và đối tượng điều chỉnh của loại hình BHTN? Mức đóng như thế nào?

- Ông Cao Văn Sang: Chính sách BHTN có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2009. Đây là loại hình bảo hiểm bắt buộc chỉ áp dụng đối với người sử dụng lao động (NSDLĐ) sử dụng từ 10 lao động trở lên và NLĐ làm việc theo HĐLĐ, hợp đồng làm việc có thời hạn xác định từ 12 đến 36 tháng và không xác định thời hạn.

Nguồn hình thành Quỹ BHTN do NLĐ đóng 1% tiền lương, tiền công/tháng; NSDLĐ đóng bằng 1% quỹ tiền lương, tiền công tháng đóng BHTN của những NLĐ tham gia BHTN; Nhà nước hỗ trợ từ ngân sách bằng 1% quỹ tiền lương, tiền công đóng BHTN của những NLĐ tham gia BHTN; tiền sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ và các nguồn thu khác.

. NLĐ sẽ được hưởng những hỗ trợ gì khi thất nghiệp?

- Để được hưởng BHTN, NLĐ phải đóng BHTN đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi thất nghiệp; có đăng ký BHTN với BHXH và chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày đăng ký thất nghiệp. Ví dụ, từ ngày 1-1-2009 đến 31-12-2009, NLĐ có tham gia đầy đủ BHTN; nếu đến ngày 1-1-2010 bị thất nghiệp và có đăng ký với BHXH thì sau 15 ngày đăng ký mà vẫn không tìm được việc làm, sẽ được hưởng BHTN. Khi thất nghiệp, NLĐ sẽ được trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương, tiền công đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp. Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp là 3 tháng nếu có từ đủ 12 tháng đến dưới 36 tháng đóng BHTN; 6 tháng nếu có từ đủ 36 tháng đến dưới 72 tháng đóng BHTN; 9 tháng nếu có từ đủ 72 tháng đến dưới 144 tháng đóng BHTN và 12 tháng nếu có từ đủ 144 tháng đóng BHTN trở lên. Ngoài ra, NLĐ còn được hỗ trợ học nghề không quá 6 tháng; được tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí và hưởng BHYT do BHXH đóng.

. Trong trường hợp, hằng tháng NSDLĐ vẫn khấu trừ tiền lương của NLĐ nhưng lại không đóng BHTN cho cơ quan BHXH, thì khi NLĐ thất nghiệp, ai sẽ chịu trách nhiệm giải quyết trợ cấp thất nghiệp cho NLĐ?

- BHTN là loại hình bắt buộc, nếu không tham gia là vi phạm luật. Trong trường hợp NSDLĐ khấu trừ tiền lương của NLĐ nhưng không đóng cho cơ quan BHXH, thì khi NLĐ thất nghiệp, NSDLĐ phải chi trả toàn bộ chi phí tương ứng cho NLĐ thay cơ quan BHXH.

. Khoản 6, điều 139 Luật BHXH quy định: “Thời gian NLĐ đóng BHTN theo quy định không được tính để hưởng trợ cấp mất việc làm hoặc trợ cấp thôi việc theo quy định của pháp luật về lao động, pháp luật về cán bộ công chức”. Như vậy, có thể hiểu, kể từ ngày 1-1-2009, những NLĐ có thời gian làm việc từ đủ 12 tháng trở lên, mà nghỉ việc, mất việc sẽ không còn được hưởng trợ cấp thôi việc, mất việc theo quy định tại điều 42 và 17 của BLLĐ nữa không?

- Vừa qua, tôi cũng đã nhận được rất nhiều câu hỏi như vậy. Theo tôi hiểu, kể từ ngày 1-1-2009, khoản tiền 1% do NSDLĐ đóng góp cho quỹ BHTN hằng tháng chính là khoản tiền để chi trả BHTN cho NLĐ khi thôi việc, mất việc. Và như vậy, NLĐ chỉ còn được hưởng một khoản trợ cấp thất nghiệp thay vì cùng hưởng trợ cấp thất nghiệp và trợ cấp mất việc (hoặc thôi việc). Quan điểm của tôi là trợ cấp thôi việc cho thời gian làm việc của NLĐ từ ngày 31-12-2008 trở về trước vẫn do trách nhiệm của DN chi trả. Còn trợ cấp thất nghiệp kể từ ngày 1-1-2010 (sau 12 tháng đóng BHTN) sẽ do BHTN chi trả. Hai khoản này nên tách biệt khỏi nhau, và khi nào NLĐ nghỉ việc sẽ được nhận trợ cấp thôi việc (tính đến ngày 31-12-2008) và trợ cấp thất nghiệp. Bộ LĐ-TB-XH hoặc Chính phủ cần sớm có hướng dẫn cụ thể về vấn đề này.