Nước thải đầu độc sông Chu

Những năm gần đây, sông Chu không còn được thuần khiết và trong lành như trước mà đã bị đầu độc bởi hàng chục nhà máy, xưởng sản xuất lớn, nhỏ dọc hai bên sông, nhất là các nhà máy chế biến đường, giấy và cồn ở thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân.

Kênh rạch bị bức tử

Theo Quốc lộ 47, chúng tôi từ TP Thanh Hóa lên thị trấn Lam Sơn (huyện Thọ Xuân), nơi được xem là điểm đầu độc chính dòng sông Chu. Trải qua đoạn đường gần 50 km, đến đầu thị trấn, chúng tôi đã giáp mặt với bầu không khí đặc quánh của bụi và ngột ngạt. Theo hướng dẫn của người dân địa phương, chúng tôi lần đến các kênh rạch, cửa cống xả nước thải sản xuất công nghiệp của Công ty Cổ phần Giấy Mục Sơn, Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn, nhà máy sản xuất cồn (thuộc Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn) – 3 thủ phạm chính trong việc bức tử sông Chu. Cả đoạn kênh dài hàng km chạy dọc qua nhiều thôn của thị trấn Lam Sơn đen ngòm và mùi hôi thối xộc thẳng vào mũi. Đó là hậu quả của hàng ngàn mét khối nước thải công nghiệp chưa qua xử lý được các nhà máy đổ ra các dòng kênh này rồi chảy thẳng ra sông Chu ở cửa cống thuộc địa phận cuối thị trấn Lam Sơn.

Chẳng con gì sống được

Lần theo tới đầu dòng kênh, chúng tôi tận mắt chứng kiến hồ xả thải của nhà máy cồn nằm ven thị trấn, với bọt, váng vàng nổi trên bề mặt và nước đen kịt. Mùi hôi thối, khó chịu lan tỏa cả vùng. Từ cửa cống phía cuối dòng kênh đổ ra sông Chu, một vệt dài đen ngòm đổ vào dòng nước vốn là nguồn sống của hàng vạn người dân hai bên sông. Ông Đỗ Văn Thuận, một dân chài lâu năm ở khúc sông này, cho biết trước đây, cả khúc sông dày đặc thuyền dân vạn chài và các lồng cá. “Từ nhiều năm nay, nước sông bị nước thải từ nhà máy làm cho ô nhiễm, chẳng con gì sống được nên các bè cá cứ thưa dần, dân vạn chài cũng bỏ đi nơi khác” – ông Thuận thẫn thờ nói.

Là một trong số ít dân vạn chài còn sót lại trên sông Chu, đoạn chảy qua thị trấn Lam Sơn, anh Nguyễn Văn Hợi bộc bạch: “Có bè cá trắm là kế sinh nhai của cả gia đình nhưng 3 năm trở lại đây mỗi vụ chỉ thu hoạch được bằng 50% trước đó. Cá thả xuống cứ bỏ ăn rồi chết dần”. Theo lời anh Hợi, trước người dân vạn chài ở đây lấy nước sông để nấu ăn nhưng nay thì tắm cũng chẳng dám, mỗi ngày đều phải lên bờ xin nước giếng.

Nguy cơ mắc bệnh nan y

Đối diện với Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn, mấy năm gần đây đã xuất hiện một “làng ung thư”. Làng này có tên gọi là làng Đoàn Kết, nằm ngay trục chính thị trấn Lam Sơn. Tỉ lệ người mắc bệnh ung thư dẫn đến tử vong ở làng Đoàn Kết nhiều đến mức người dân địa phương hầu như quên mất tên chính thức của ngôi làng. Ông Ngô Văn Loan, một người dân trong làng, cho biết nước giếng khoan, giếng khơi ở đây bà con cũng chẳng dám dùng. Nhà dư dả thì mua máy lọc nước để có nước ăn chứ nhà nghèo thì chỉ bấm bụng chịu bệnh tật. Vụ lúa vừa rồi, mùa màng của làng Đoàn Kết bị thất thu, Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn biết lỗi đã đền bù cho dân 100% thiệt hại. Theo tìm hiểu của chúng tôi, từ đầu năm 2008 đến nay, cả làng có 8 người chết thì 6 người là do mắc bệnh ung thư. Trong 2 năm trở lại đây, làng Đoàn Kết có khoảng 20 người mắc căn bệnh ung thư, phần nhiều là ung thư dạ dày, gan, bàng quang. Ông Nguyễn Dần, một cựu chiến binh, bức xúc: “Người dân cứ kêu nhưng chẳng thấy ai trả lời hay làm gì”. Vợ ông Dần là bà Nguyễn Thị Dậu, có anh trai mới chết do căn bệnh ung thư, nói: “Nếu không đóng cửa mấy nhà máy thì người trong làng chỉ có bỏ xứ mà đi chứ ở đây rồi kéo nhau mà chết hết. Trong thôn vẫn còn mấy người mắc bệnh, chẳng biết sống chết thế nào”.