Còn nhiều kẽ hở

. Phóng viên: Gần đây dư luận đề cập nhiều đến những yếu kém của các trường ĐH, CĐ ngoài công lập. Là chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập, ông có nhận xét gì?

- GS Trần Hồng Quân, Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập: Báo chí cũng như diễn đàn Quốc hội gần đây đề cập nhiều đến những yếu kém của hệ thống các trường ĐH, CĐ ngoài công lập như cơ sở vật chất, chất lượng đội ngũ giảng viên... điều đó là rất đúng. Không những thế, các trường ngoài công lập còn có nhiều nhược điểm khác như tăng sĩ số sinh viên/giáo viên nhằm giảm chi phí thuê thầy, tuyển sinh vượt chỉ tiêu trong khi năng lực lại thấp...

Nói chung, các trường ĐH, CĐ còn đầy rẫy hạn chế và những hạn chế đó cần được nêu ra để khắc phục. Tuy nhiên, việc giải quyết những khó khăn không phải là việc riêng của những trường này mà là công việc chung của ngành giáo dục vì trường ĐH, CĐ cũng là sản phẩm của Nhà nước.

. Có lẽ vì vậy mà dư luận gọi hoạt động tại các trường này là... đi buôn không vốn?

- Gọi đi buôn không vốn cũng không oan, vì lúc đầu các trường ĐH, CĐ ngoài công lập do những nhà giáo gây dựng nên, đầu tư không đáng kể nên phải duy trì trường lớp trong tình trạng xập xệ. Ngay cả các trường mới thành lập cũng vậy, thầy thuê, trường thuê nên khó khăn đủ bề... Việc các trường tăng quy mô và tuyển sinh vượt chỉ tiêu trong khi năng lực thấp cũng dễ hiểu. Bởi xét về động cơ, trường nào cũng muốn tuyển sinh dôi ra để tăng thu vì kinh phí duy trì hoạt động chủ yếu lấy từ học phí của sinh viên. Thậm chí có trường đặt ra chuyện đã rồi với Bộ GD-ĐT. Vấn đề này, bộ đã có chế tài nhằm xử phạt nhưng không đủ sức răn đe.

. Trong khi tăng chỉ tiêu, các trường chưa chú ý đến chất lượng giảng viên?

- Thật sự, giảng viên là khâu yếu nhất gây trở ngại cho tốc độ phát triển ĐH ở nước ta. Trong khoảng 5-7 năm nay, có khoảng 200 ĐH, CĐ mới được thành lập, trong đó phần lớn là các trường công lập. Các trường ĐH công lập ở địa phương thi nhau mở. Điều kiện của các trường ĐH địa phương là được địa phương hỗ trợ về cơ sở vật chất, còn đội ngũ giáo viên thì khó khăn hơn các trường ngoài công lập ở TPHCM rất nhiều. Nói vậy không có nghĩa là đổ lỗi cho sự gia tăng các trường mà vấn đề chính là bất cập về chuẩn bị giảng viên cho việc phát triển trường, không có chiến lược dài hạn, những giải pháp có tính bổ khuyết cũng chưa đáp ứng được.

. Và học phí thì mỗi năm đều tăng?

- Chi phí đào tạo hiện quá thấp, vì vậy tăng học phí ở các trường ngoài công lập là khó tránh. Về phía sinh viên, khi phải đóng học phí cao, họ có quyền đòi hỏi trường phải nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, thật khó mà biết được chất lượng của các trường ra sao khi không có sự đánh giá của Bộ GD-ĐT. Vấn đề học phí, Nhà nước không nên quy định mức trần học phí để áp dụng cho các trường nhưng phải quy định mức sàn tối thiểu buộc các trường phải chi cho đào tạo. Để bảo vệ quyền lợi của sinh viên, bộ phải kiểm tra, đánh giá và công bố chất lượng đào tạo ở các trường để sinh viên biết nhưng đáng tiếc là hiện nay bộ chưa có quy định nào ràng buộc các trường cũng như đánh giá, công bố chất lượng.

Để khắc phục những yếu kém của các trường, đặc biệt là vấn đề đội ngũ giảng viên, trách nhiệm trước tiên thuộc về Bộ GD-ĐT. Phía hiệp hội đang có một số giải pháp như tìm đất để xây dựng trường với việc lập 3 khu đô thị ĐH dành cho các trường ngoài công lập ở miền Bắc, Trung, Nam; chương trình đào tạo 5.000 thạc sĩ tại các trường có pháp nhân đào tạo và liên kết với nước ngoài.