Gian lận đo lường ngày càng tinh vi

“Thời gian gần đây, nguy cơ gian lận về đo lường đang có chiều hướng gia tăng, gây bức xúc trong dư luận và thiệt hại cho người tiêu dùng (NTD). Chính vì vậy, cần đẩy mạnh biện pháp thanh kiểm tra các hoạt động liên quan đến đo lường”. Phó Giám đốc Sở Khoa học – Công nghệ (KH-CN) TPHCM Trương Thùy Trang đã nhận định như vậy tại hội nghị “Đo lường – Công bằng trong bán lẻ và dịch vụ” do Chi cục Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng (TC-ĐL-CL) TPHCM tổ chức ngày 21-11.

Đâu cũng thấy gian lận

Trong các loại hàng hóa, dịch vụ đã được kiểm tra, các vụ việc gian lận đo lường trong kinh doanh bán lẻ xăng dầu chiếm tỉ lệ cao nhất. Bà Võ Việt Hà, Chánh Thanh tra Sở KH-CN TPHCM, cho biết: Thanh tra tại 37 cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng dầu với tổng số 237 cột đo, đoàn thanh tra đã phát hiện 50 cột đo không đạt yêu cầu (tỉ lệ 21,1%). Đợt thanh tra liên ngành cũng phát hiện 3/92 cột đo không đạt yêu cầu. Từ đầu năm đến nay, lực lượng QLTT TPHCM cũng xử lý 413 vụ vi phạm về cân đong, đo lường; 225 vụ vi phạm về phương tiện đo lường đối với các hoạt động kinh doanh xăng, dầu, gas; hàng hóa đóng gói sẵn, nguyên vật liệu trong sản xuất.

Về kiểm định đồng hồ tính cước taxi từ năm 2007 và hết quý III/2008, Chi cục TC-ĐL-CL TPHCM, cho biết: 776/1.015 số xe (năm 2007) và 126/233 số xe của các cuộc kiểm tra còn lại, không xuất trình được giấy chứng nhận kiểm định đồng hồ tính cước ngay thời điểm đoàn kiểm tra. Theo ông Nguyễn Văn Nam, chuyên viên Phòng Đo lường, Chi cục TC-ĐL-CL TPHCM, để gian lận đo lường xăng dầu, các cây xăng thường có nhiều mánh khóe tác động đến cơ chế làm tròn khi bơm tự động theo số tiền hay số lít đặt trước, bộ phận như bầu lường, bộ tạo xung, bộ xử lý trung tâm. Tương tự, gian lận taxi bằng cách thay đổi tín hiệu từ bộ cảm biến đến bộ đếm của đồng hồ tính cước hoặc thay đổi chương trình của đồng hồ tính cước sau khi đã kiểm định...

Hiện TPHCM có khoảng trên 200 chợ với khoảng 20.000 bàn cân nhưng việc kiểm định cân đo tại các điểm bán lẻ chưa được quan tâm đúng mức do thiếu quy định về mức phạt, chứng cứ vi phạm... Trong khi đó, các hình thức gian lận cân đong hàng hóa bán lẻ ngày càng trở nên tinh vi hơn. Cơ quan chức năng đã phát hiện người bán dùng thiết bị điều khiển từ xa làm thay đổi số hiển thị trên bàn cân.

Mức phạt chưa đủ sức răn đe

Tiến sĩ Nguyễn Mộng Hùng, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi NTD TPHCM, cho rằng mức phạt gian lận đo lường tối đa là 30 triệu đồng vẫn quá ít so với lợi nhuận bất chính thu được. Để giải quyết khiếu nại về gian lận đo lường đạt hiệu quả, các cơ quan chức năng nên nghiên cứu hình thức bán lẻ xăng dầu có hóa đơn như các loại hàng hóa khác để NTD có cơ sở, chứng lý yêu cầu bồi thường khi phát hiện bị gian lận. Bên cạnh đó, nhiều NTD còn thờ ơ đến định lượng của hàng hóa và dịch vụ. Tranh chấp khi mua bán hàng hóa ở chợ vẫn xảy ra nhưng thường được thỏa thuận giải quyết ngay tại chỗ hoặc được NTD bỏ qua vì nghĩ rằng hàng hóa chỉ có giá trị nhỏ.

Để hạn chế gian lận đo lường trong hoạt động bán lẻ, cơ quan chức năng cần sự hợp tác của NTD. Khi phát hiện gian lận, NTD có thể thông báo cho Chi cục TC-ĐL-CL hoặc Thanh tra Sở KH-CN TPHCM.