Sẽ điều chỉnh khung thuế xuất khẩu nhiều mặt hàng

Theo ông Cường, đây là những nguyên liệu cần thiết cho phát triển kinh tế, “nếu chưa sử dụng được thì để dành”, hạn chế xuất khẩu bằng cách nâng thuế xuất khẩu lên.

Giá tài nguyên khoáng sản thế giới năm 2007 và 2008 có xu hướng tăng mạnh. Thậm chí, một số loại quặng có giá cao gấp 2-3 lần trong nước. Do dù Bộ Tài chính đã tăng thuế xuất khẩu lên mức cao nhất của khung thuế suất nhưng việc xuất khẩu một số tài nguyên chỉ giảm không đáng kể. Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh đề xuất khung thuế suất đối với nhóm khoáng sản kim loại từ 3% đến 30%; nhóm phi kim loại từ 3% - 10%; đá quý và than 3% – 20%; dầu mỏ 6% – 25%; khí thiên nhiên 0% – 25%...

Không tán thành với biểu thuế do Bộ Tài chính đề xuất, hầu hết các thành viên Ủy viên Thường vụ QH đều cho rằng trong bối cảnh nhập siêu cao, đưa ra khung thuế phải cân nhắc đến cân đối xuất - nhập khẩu. Đặc biệt, phải bám sát mục tiêu Chính phủ đang quyết liệt đeo đuổi là tăng xuất khẩu, giảm nhập khẩu. Việc điều chỉnh phải đạt mục tiêu khuyến khích những sản phẩm tiềm năng như nông sản, thủy sản.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền phân tích hạn ngạch xuất khẩu than đá giai đoạn 2006 – 2010 là 52 triệu tấn nhưng đến nay cả nước đã xuất khẩu tới 84 triệu tấn. Theo ông Hiền, đây là loại tài nguyên không tái tạo, trữ lượng than đá của VN không lớn, khoảng 3 tỉ tấn, trong khi nhu cầu sản xuất điện sẽ cần nhiều than. Vì vậy, cần phải tiếp tục nâng thuế xuất khẩu than và hạn mức xuất khẩu mỗi năm. Đối với dầu thô, đây cũng là loại nguyên liệu hóa thạch không tái tạo, nhu cầu trong nước ngày một nhiều. Năm 2009, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất chính thức đi vào sản xuất. Do đó cần phải nâng thuế suất vì không phải là mặt hàng khuyến khích xuất khẩu. Do đó, Ủy ban Tài chính Ngân sách đề nghị nâng mức sàn thuế xuất khẩu than đá lên 10% thay vì 5%; dầu thô nâng mức sàn lên 10%. Riêng đối với vàng, thời gian qua, việc khai thác bừa bãi vừa ảnh hưởng môi trường vừa gây mất trật tự an toàn xã hội, vì vậy khung thuế suất đối với loại khoáng sản này là 10% – 40%.

Mặt hàng bắp, gạo đang có khung thuế xuất khẩu từ 0% – 3%. Bộ Tài chính phân tích theo dự báo của thế giới, nguy cơ khủng hoảng lương thực là có thể xảy ra. Để bảo đảm an ninh lương thực trong nước và điều tiết xuất khẩu, đề nghị nâng mức thuế xuất khẩu nhóm mặt hàng này lên 0% – 50%. Nhóm mặt hàng cá, động vật giáp xác, động vật thân mềm, động vật thủy sinh không xương sống khác hầu hết là mặt hàng VN có thế mạnh xuất khẩu, tuy nhiên, để điều hành linh hoạt trong trường hợp khan hiếm nguồn nguyên liệu trong nước do mất mùa, thiên tai..., Bộ Tài chính dự kiến nâng mức thuế suất lên 0% – 5% và 0% – 10%, tùy mặt hàng.

Ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách, phân tích thuế suất trần đối với gạo, bắp tăng vọt như vậy là đột biến và mở quá rộng, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân. Do đó, Ủy ban Thường vụ QH cho rằng chỉ nên tăng lên 15%. Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh phân tích: “Có nghịch lý là khi giá gạo 500 USD/tấn, nông dân được lãi 70%, còn lại 30% rơi vào tay thương lái. Giá lên 900 – 1.100 USD/tấn, lãi suất lại đảo chiều, nông dân chỉ được lãi 30%, tới 450 USD rơi vào túi thương lái”. Tuy nhiên, người đứng đầu ngành tài chính cũng thừa nhận việc tăng thuế xuất khẩu có thể khiến nông dân bị ép giá.

Hai dự án nghị quyết và pháp lệnh này dự kiến sẽ được áp dụng từ 1-1-2009. Trước những tranh cãi, Ủy ban Thường vụ QH đề nghị tiếp tục hoàn thiện, bổ sung để áp dụng tại thời điểm đã dự kiến.