Càng đuổi bắt, càng tinh vi

Sự non yếu của nền công nghệ thông tin (CNTT) VN đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho những đối tượng ứng dụng công nghệ vào các hành vi vi phạm pháp luật. Trong năm 2008, chỉ tính riêng hơn 40 vụ án công nghệ cao bị phanh phui, thiệt hại mà loại tội phạm này gây ra đã lên đến hàng ngàn tỉ đồng.

Thực tiễn đáng buồn

Chưa bao giờ, tình trạng vi phạm các quy định trong lĩnh vực CNTT lại trở nên dày đặc đến như vậy. Mặc dù không nằm trong những nước phát triển CNTT nhưng VN lại lọt vào top 5 quốc gia phát tán thư rác (spam) nhiều nhất thế giới, sau Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ và Thái Lan. Các thủ đoạn lừa đảo, phát tán virus... cũng từ những thư rác này mà ra.

Phổ biến nhất hiện nay là tình trạng tấn công từ chối dịch vụ các trang web của các đơn vị, doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử. Theo báo cáo của Phòng Chống tội phạm công nghệ cao (C15), đã phát hiện một số doanh nghiệp thuê các “chuyên gia” tấn công các đối thủ kinh doanh trên mạng như vụ Nguyễn Ngọc Khánh, Bắc Ninh tấn công DDOS trang web nhanhoa.com và gần đây nhất là vụ Nguyễn Quang Huy (Huy remy) Hà Nội tấn công ChợĐiệnTử (chodientu.com)...

Không dừng lại ở đó, lợi dụng tính năng giao thương của Internet, rất nhiều vụ lừa đảo lấy cắp thông tin, chiếm đoạt tài khoản thẻ tín dụng “chùa” để mua bán, thanh toán trực tuyến. Điển hình nhất là vụ Vũ Ngọc Hà, trú tại Hải Phòng. Bằng cách phá khóa bảo mật các thẻ tín dụng của một số công dân Úc, Vũ Ngọc Hà đã trộm cắp được 409 triệu đồng. Đến khi sa lưới, cơ quan điều tra cũng chỉ phong tỏa được sổ tiết kiệm trị giá 135 triệu đồng.

Trong buổi tọa đàm “Thực tiễn phòng chống tội phạm công nghệ cao” tổ chức trong khuôn khổ ngày an toàn thông tin VN vào ngày 18-11 vừa qua, ông Lê Xuân Minh, Phó trưởng phòng C15, tiết lộ sự cố tấn công chiếm quyền kiểm soát máy chủ của PA VN, nguyên nhân dẫn đến gần 8.000 tên miền do PA VN quản lý không thể hoạt động, đến nay đã xác định được một số thông tin về hacker. Hiện C15 vẫn đang phối hợp với Interpol VN và FBI để làm rõ lai lịch và nhân thân của hacker. Đại diện truyền thông của trang 5giây chia sẻ: “Đến bây giờ, chúng tôi vẫn chưa thể hoạt động. Thiệt hại cứ mỗi ngày một lớn”. Như vậy, sau 4 tháng cật lực điều tra, khắc phục, vụ án được xem là sự cố an ninh mạng gây hậu quả nghiêm trọng nhất trong lịch sử Internet VN vẫn chưa thể giải quyết và có câu trả lời thỏa đáng cho những nạn nhân của sự cố này.

Mạng quốc gia bị đe dọa

Cùng với việc hội nhập, ứng dụng CNTT ở VN đang được đẩy mạnh trên mọi lĩnh vực, số lượng và các loại án trên mạng đang ngày càng gia tăng cả về phạm vi, quy mô cũng như hậu quả. Thạc sĩ Trần Xuân Linh, C15, khẳng định: “Đối tượng của tội phạm này sẽ là hệ thống mạng thông tin nội bộ, mạng quốc gia, kể cả các cơ quan an ninh, quốc phòng...”. Ông cho biết thêm hiện đang hình thành ngày càng rõ nét hơn sự phối hợp của tội phạm trong nước và quốc tế, tấn công vào các mạng máy tính. “Thiệt hại do mất thông tin bí mật quốc gia sẽ rất khó ước tính nếu không có sự chuẩn bị đối phó ngay từ bây giờ”- ông Linh cảnh báo.

Ông Vũ Quốc Thành, Tổng Thư ký Hiệp hội An toàn thông tin VN, nhìn nhận: “Dù có áp dụng, xử lý mọi biện pháp thì tội phạm công nghệ cao vẫn là lĩnh vực không hoàn hảo, không chấm dứt được”. Công nghệ thì ngày một phát triển, việc ứng dụng công nghệ thì muôn hình vạn trạng, tùy thuộc vào mục đích của người sử dụng. Cứ như thế, đấu tranh chống tội phạm công nghệ cao vẫn là trò rượt đuổi với cái xấu trong bối cảnh rất đặc biệt: Càng rượt đuổi, tội phạm càng tinh vi.

Tuy nhiên, hiện trạng tội phạm công nghệ cao phát triển ngày một nguy hại như thế, mức độ xử phạt loại tội phạm này hiện nay lại cực kỳ nhẹ. Điển hình như hình phạt dành cho việc tấn công web chỉ là... lao động công ích. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Phòng CNTT Sở Thông tin Truyền thông TPHCM, nhận định: “Đúng là biện pháp xử phạt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực CNTT còn quá nhiều sơ hở”. Theo ông Tuấn, chỉ đạo hiện nay của Nhà nước phòng ngừa vẫn là chính, nếu vi phạm, cũng chỉ ở mức xử lý hành chính chứ chưa có biện pháp cứng rắn. Liệu điều này có còn phù hợp, khi mà các hình thức phạm tội ngày càng biến tướng và hậu quả ngày càng nghiêm trọng?