Có cơ sở giảm giá điện !

Trong báo cáo kết quả kiểm toán Tập đoàn Điện lực VN (EVN), Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị Chính phủ nghiên cứu kết quả kiểm tóan, kết quả phân tích chi phí, giá thành ngành điện để sử dụng như một căn cứ quan trọng trong việc cân nhắc mức tăng giá và thời điểm điều chỉnh để tránh những tác động tiêu cực đến nền kinh tế và đời sống dân sinh. Tiếp cận với văn bản này, các chuyên gia kinh tế am hiểu về ngành điện cho rằng còn nhiều “dư địa” để giảm chi phí đầu vào, nếu EVN quyết liệt thực hiện sẽ phần nào giảm bớt được áp lực tăng giá.

TS Nguyễn Đức Thành, trưởng nhóm nghiên cứu về giá điện (Trường ĐH Kinh tế Quốc dân), cho rằng tỉ suất lợi nhuận trên vốn sở hữu trước thuế của EVN ở công ty mẹ chỉ đạt 3,27% là rất thấp. Như vậy, nghi ngờ của dư luận về hiệu quả kinh doanh của EVN lâu nay là có cơ sở. TS Thành cũng nhìn nhận trong môi trường độc quyền, bản thân lãnh đạo EVN có tài ba mấy cũng khó tăng hiệu quả sản xuất, cắt giảm chi phí vì bản thân doanh nghiệp không có động lực, không có sức ép để làm việc này. Cho nên thay vì tự cắt giảm chi phí, EVN luôn “lập mưu” để tăng giá. Lập luận mà lãnh đạo EVN đưa ra là muốn vay vốn ngân hàng, trong đề án kinh doanh phải thể hiện được mức lợi nhuận đủ để ngân hàng yên tâm rót vốn. Như vậy theo lý thuyết, việc đề nghị tăng giá bán để có lợi nhuận là đúng, song lại vô lý ở chỗ, đây không phải phương án duy nhất. EVN hoàn toàn có thể đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa để huy động vốn từ bên ngoài, làm giảm bớt sức ép vay vốn ngân hàng và tạo được “đòn bẩy tài chính” tăng trưởng.

Một vấn đề mà EVN vẫn “lờ đi” là năng suất. Ông Thành cho biết theo nghiên cứu của nhóm chuyên gia Trường ĐH Kinh tế Quốc dân, đây là một yếu tố quan trọng trong cấu thành giá điện. Nếu năng suất được cải thiện liên tục trong một giai đoạn nhất định, không những chưa cần phải tăng giá mà giá điện có thể giảm được 2%. Song khoảng 10 năm qua, năng suất của EVN không được cải thiện và trong các phương án điều chỉnh giá điện, chưa bao giờ EVN đề cập đến vấn đề này.

Tại thời điểm này, càng có thêm cơ sở để xem xét lại đề nghị tăng giá của EVN vì tất cả chi phí đầu vào đã giảm mạnh. “Khi đề xuất tăng giá, EVN nêu lý do tại chi phí nhiên liệu đội lên cao. Vậy khi chi phí nhiên liệu đã giảm mạnh như hiện nay thì có thể chưa tăng giá, thậm chí giảm giá điện. Trong đề xuất điều chỉnh giá điện, EVN chỉ xin cơ chế tăng mà không đề cập đến giảm, như vậy là không ổn. Về dài hạn, tăng giá điện là cần thiết song tại thời điểm này, EVN cần có tính toán cụ thể...” - TS Nguyễn Đức Thành bình luận.