WHO không khuyến cáo ăn melamine dưới ngưỡng

- Phóng viên: Thưa ông, vì sao từng cho rằng melamine là chất độc hại, không được cho vào thực phẩm nhưng WHO vẫn mạnh dạn công bố một ngưỡng an toàn tối đa là 0,2mg/1kg trọng lượng cơ thể đồng thời lại cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu sâu hơn những tác hại của melamine. Phải chăng đã có sự tác động từ những quốc gia vừa xảy ra xìcăngđan sữa nhiễm melamine nhằm cứu các công ty kinh doanh sữa bên bờ vực phá sản như nghi vấn đang đồn thổi trên mạng ở nước ngoài?

Tôi xin nhấn mạnh rằng trước khi xảy ra sự cố nhiễm melamine, chất này không được xác định như một chất có trong khâu sản xuất của bất cứ loại thực phẩm nào và chưa bao giờ được công nhận là một chất dùng trong thực phẩm. Để thiết lập được các giới hạn chính thức, chúng tôi phải mất nhiều thời gian bởi còn nhiều khác biệt giữa hiểu biết khoa học về độc tố trong melamine và ảnh hưởng của nó đối với con người, đặc biệt là trẻ sơ sinh.

Các đánh giá nguy cơ chi tiết cũng mất khá lâu bởi phải trên cơ sở khoa học từ việc nhiễm các hợp chất này đối với sức khoẻ con người. Hiện WHO đã có những chỉ dẫn an toàn mà chính quyền các nước có thể tự tin áp dụng chứ không riêng cho một quốc gia nào.

- Như vậy ngưỡng an toàn mà WHO đưa ra có thể được hiểu là mức cho phép đưa melamine vào thực phẩm không?

Câu trả lời là “không”. Các nhà sản xuất không được phép cố ý đưa melamine vào thực phẩm vì bất cứ lý do gì. Các giới hạn chính thức WHO đưa ra là thể hiện một liều lượng cho phép chất gây độc, khi vô tình có trong thực phẩm, mà một người có thể tiêu thụ hàng ngày nhưng không nguy hại tới sức khoẻ. Các mức này được thiết kế để giúp chính quyền các quốc gia thiết lập các giới hạn an toàn trong thực phẩm và loại bỏ tất cả các thực phẩm đang được bày bán không đáp ứng các tiêu chuẩn giới hạn hoặc có thể đã bị pha trộn một cách chủ ý.

- Giải thích mới đây với dư luận, một chuyên gia y tế Việt Nam cho rằng phải chấp nhận một ngưỡng nhất định melamine có trong thực phẩm vì quá trình sản xuất giữa các chất có thể tự nhiên sinh ra một lượng melamine nhất định mà nhà sản xuất không thể loại trừ hết được?

Không thể có chuyện đó. Melamine không tự nhiên sinh ra trong dây chuyền sản xuất, nó là một chất nhân tạo, do con người làm nên và đưa vào thực phẩm. Tuy nhiên trong một vài trường hợp có thể có những lý do khác để người ta tìm thấy melamine trong thực phẩm, ngoài mong muốn của nhà sản xuất, chẳng hạn như lây nhiễm chéo. Nhiễm chéo là ô nhiễm không chủ định, trực tiếp hoặc gián tiếp vào sản phẩm thực phẩm từ môi trường, dụng cụ, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Khi đó một lượng nhỏ melamine có thể có trong rất nhiều loại thực phẩm chúng ta tiêu thụ. Điều này là không thể tránh khỏi.

- Một số bà mẹ ở Việt Nam đang có cách hiểu ngưỡng an toàn melamine là giới hạn tối đa để trẻ được phép ăn melamine. Vì melamine có tác dụng làm tăng độ đạm trong sữa nên nếu ăn một lượng trong ngưỡng thì cơ thể không hại gì mà trái lại còn được “bổ béo” phần nào, ông nghĩ sao?

Melamine chỉ có hại chứ không có lợi gì cho sức khoẻ. Chúng tôi không khuyến cáo người dân ăn melamine một cách cố tình. Việc ban hành giới hạn là để xác định mức có thể chịu đựng được của cơ thể con người khi ăn phải melamine trong điều kiện thực phẩm không thể tránh khỏi bị nhiễm vô ý vào. Với một liều nhỏ như quy định thì sẽ không đủ để có tác hại gì.

Các nghiên cứu khoa học đã cho thấy, khi kết hợp với các chất khác, chẳng hạn như cyanuric acid, melamine có thể tạo thành các hạt tinh thể và có thể phát triển thành sỏi thận. Những hạt tinh thể nhỏ này cũng có thể bịt các ống dẫn nhỏ trong thận, gây nghẽn đường tiểu, suy thận và gây tử vong trong nhiều trường hợp. Điều này chỉ xảy ra khi người tiêu dùng tiêu thụ một lượng lớn melamine và đó chỉ có thể là trường hợp melamine bị cố ý đưa vào thực phẩm.