Ngay sau khi Ngân hàng Nhà nước (SBV) ra quyết định điều chỉnh lãi suất cơ bản từ 10% xuống 8,5% thì thị trường ngoại tệ cũng biến động theo. Ngày 21-12, tại TPHCM, USD trên thị trường tự do mua vào giá 17.250 đồng và bán ra với giá 17.300 đồng, tăng 50 đồng/USD so với vài ngày trước đó. Còn tỉ giá liên ngân hàng bình quân do SBV công bố vào ngày 20-12 là 16.498 đồng, nhưng các ngân hàng thương mại (NHTM) niêm yết giá mua – bán đều ở mức 16.993 đồng/USD, tức là tăng kịch trần so với biên độ tăng tỉ giá cho phép. Điều đó cho thấy thị trường ngoại tệ đang có xu hướng căng thẳng nên các NHTM không còn áp dụng mức chênh lệch giữa giá mua và giá bán.
VNĐ mất giá kép
Mặc dù nguồn kiều hối năm nay đạt mức kỷ lục, tăng khoảng 2 tỉ USD so với năm trước, nhưng vào thời điểm hiện tại do ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế toàn cầu nên nguồn kiều hối gửi về đang bị hụt so với những tháng trước. Đồng thời, hơn một tháng qua nguồn thu từ kim ngạch xuất khẩu đột ngột giảm mạnh, còn nguồn thu vãng lai từ khách du lịch, từ đầu tư gián tiếp nước ngoài... cũng ít đi nên nguồn cung ngoại tệ kém hơn trước. Trong khi đó, vì thấy lãi tiền gửi VNĐ đang xuống mức thấp và có thể còn tiếp tục giảm hơn nữa nên nhiều người lo xa đã mua USD để cất trữ cho an toàn. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp đang tận dụng cơ hội khủng hoảng để nhập hàng, phương tiện và thiết bị với giá rẻ nên cũng đẩy nhu cầu mua ngoại tệ trên thị trường lên cao, làm cho giá USD trên thị trường biến động. Ông Lê Đắc Sơn, Tổng Giám đốc Ngân hàng Ngoài quốc doanh Việt Nam (VPBank), cho biết tình hình cung – cầu ngoại tệ mấy ngày qua đã hơi căng, làm cho giá USD tăng lên.
Trong khi đó, trên thị trường quốc tế, sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) quyết định giảm lãi suất cơ bản USD xuống còn 0,25%/năm thì đồng tiền này càng mất giá hơn so với tiền một số nước. Còn tại Việt Nam, do SBV vẫn duy trì theo tỉ giá USD để khuyến khích xuất khẩu nên nó vẫn giữ được đà tăng bền vững, làm cho VNĐ mất giá kép.
Sẽ tái lập hai tỉ giá?
Do thị trường ngoại tệ căng thẳng nên những doanh nghiệp cần USD để nhập khẩu hàng hóa tiêu dùng và các đối tượng được mua USD theo chính sách như: ra nước ngoài du học, chữa bệnh... đang gặp khó khăn. Ông Lê Đắc Sơn cho biết: “Trong trường hợp khách đến mua mà ngân hàng không đáp ứng được thì họ tự tìm các nguồn khác như: vay mượn người thân hay mua trên thị trường tự do và ngân hàng sẽ làm thủ tục chuyển ngoại tệ ra nước ngoài cho khách đúng theo quy định của Nhà nước”. Trước đây mấy tháng, khi tình hình ngoại tệ căng thẳng đã xuất hiện tình trạng các NHTM bán ngoại tệ cho khách theo hai tỉ giá. Sau đó vì SBV nghiêm cấm và nguồn cung trở nên dồi dào nên thị trường trở lại bình thường. Nhưng hiện tại, khi thị trường trở nên căng thẳng thì rất có thể lại xuất hiện tình trạng một số đối tượng phải đến ngân hàng mua USD với giá thị trường tự do, chứ không thể mua được theo giá niêm yết.